Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

دولتهـــای محــاط در خشــکه و حقــوق بین المــلل دریاهــا PDF پرینت ایمیل
مقـــــــالات - اقتصــــادی
نوشته شده توسط برگردان از عید محمدعزیزپور   
سه شنبه ، 2 تیر 1394 ، 12:49

٢برگردان از عید محمدعزیزپور . پدیدآیی حك دولتهای محاط در خشکه به دسترسی آزاد به دریا و از دریا نخست پیدایش هنجار عرفی حك دولتهای محاط در خشکه - به دسترسی آزاد به دریا و از دریا برای اینکه کشورهای محاط در خشکه از اصل آزادی دریاها بهره بگیرند و در بازرگانی جهانی سهم فعال و کنا داشته باشند، باید به دریای آزاد دسترسی پیدا کنند. از همین رو، یکی از پرسمانهای مهم حموق بین الملل که حل آن برای گروه زیادی از کشورهای محاط در خشکه اهمیت حیاتی دارد، پرسمان دستیابی این کشورها به دریاها است.
تا جنگ جهانی اول درین زمینه کم توجه می شد. در سدۀ نزدهم، تنها عده یی کمی از نویسندگان که خصلت همگانی بودن اصل آزادی دریاها را پذیرفته بودند، باور داشتند که این اصل باید به شناسایی حك کشورهای محاط در خشکه به دسترسی به دریاهای آزاد بیانجامد. 1
1 А. В .Гефтер. Европейское международное право, СПб., 1880, с. 21, 63, 67; А. Ривье. Учебник международного права. М., 1893, с. 85.
در زمان آماده سازی کنگرۀ وین سال ١٨١۵ یک دریاسالار
حك آزادی « روس، به نام موردوینوف، یادآوری نمود که
دریاها باید بدون لیدوشرط توأم و همزمان باشد با حك برآمدن
به دریا برای هر کشور گیتی، ازینرو، لازم است در بندرهای
دریایی، بندرهای آزاد ایجاد شود تا درینگونه بندرها جاهای
معینی برای بارگیری و باربرداری آزادانۀ بارهای دولتهای که
در میان دولتهای دیگر مسدود شده اند، گشوده شود. 2
اما در شرایط سدۀ نزدهم که کشورهای محاط در خشکه،
عملن از گسترۀ عمل حموق بین الملل، به دور افگنده شده
بودند، پرسش دربارۀ دستیابی آنها به دریاها بیشتر از دید
نظری دلچسپی داشت تا عملی.
شناسایی حك داشتن پرجم دریایی برای کشورهای محاط در
خشکه و گسترش نفوذ اصل ها و هنجارهای حموق بین الملل
دریایی بر این کشورها، نیازمند حل بی درنگ این مسؤله در
پهنۀ بین لملل بود، زیرا حمولی که کشورهای فالد ساحل
دریایی به دست می آوردند، همانا دسترسی به دریاها، در
صورت نبود ضمانت از سوی حموق بین الملل، در عمل، یک
افسانه را می مانست.
در کنفرانس صلح پاریس سال ١١١١ میلادی، هیچکس بحث
و جدل نکرد که کشورهای محاط در خشکه باید به دریاها
2 Очерки международного морского права. (под ред. акад. АН УССР В. М. Корецского и проф. Г. И. Тункин) М., 1962, с. 293.
دسترسی داشته باشند. افزون بر این، حك مجارستان )هنگری(
و اتریش برای دسترسی به دریایی ادریاتیک، در مادۀ ٤١٢
پیمان صلح ترینون و مادۀ ١١١ پیمان صلح سن ژرمن
گنجانیده شد. همینگونه، چکوسلواکیا بر اساس مادۀ ١٤٤ پیمان
صلح سن ژرمن، حك دستیابی به دریاها را بدست آورد و بر
اساس مادۀ ١٤١ پیمان صلح ورسالی، المان می بایست به
مدت ١١ سال، مکان هایی دارای خصوصیات مناطك آزاد را
در بندرهای هامبورگ و ستاتین به کشور چکوسلواکیا اجاره
میداد که برای ترانزیت مستمیم کالاها از و به کشور
چکوسلواکیا اختصاص داشت. یکجا با آن، مطابك دیدگاه که
در آن ولت مسلط بود، پنداشته می شد که پرسمان دسترسی
کشورهای محاط در خشکه ویژگیهای خاص ندارد که آن را از
مسؤلۀ عام آزادی ترانزیت که شامل همه کشورها می شد، جدا
کند، به همبن سبب، انگاشته می شد که پرسمان دسترسی به
دریا را می توان در چوکات حل مسؤلۀ عام آزادی ترانزیت
حل کرد. ازین رو، در مادۀ ٤١٢ پیمان صلح ترینون، بیان
دسترسی آزاد به دریایی ادریاتیک به « : شده است که
مجارستان اعطا می گردد و به همین منظور، برای این کشور
آزادی ترانزیت از طریك تمام للمروها و بندرهای که از
شاهی سابك اتریش مجارستان جدا شده اند، پذیرفته می شود. -
آزادی ترانزیت همان چیزی است که تعریفش در مادۀ ٤٤٨
بیان شده است و آن تا هنگامی است که پیماننامه همگانی درین
زمینه میان دولتهای اتحادی و متفك امضا نشده است، اما پس
از آن ممرره های پیماننامۀ نو به عوض آن اجرا خواهد شد.
پیماننامه های جداگانه میان دولتها و اداره های ذی علاله،
شرط های اجرایی حموق اعطاشدۀ فوق را معین خواهند کرد
و به ویژه، شیوۀ بهره برداری از بندرها و منطمه های آزاد در
آنجاها را و همچنان از راههای آهنی که به طور عادی
»... دسترسی به آنها مهیا می سازد، تنظیم خواهند کرد 3
طوریکه درین ماده دیده می شود، حجم حموق که مجارستان
در ترانزیت به دریای ادریاتیک 4 به دست آورد، در اساس، به
ممرره های پیماننامۀ همگانی ارجاع می گردد که لرار بود،
پسانها، برای تنظیم دشواری های ترانزیتی میان تمام کشورها،
برگزار شود. چنین ممرره ها، در پیماننامه های دیگر صلح که
در بالا از آن یاد کردیم، نیز گنجانیده شده است.
به این راهکار هیچ مخالفتی از سوی کشورهای اروپایی محاط
در خشکه نشد. علت این امر این بود که بخش بزرگی از داد
و ستد کالا ها این کشورها، در کشورهای که در لارۀ اروپا
مولعیت داشتند، مبادله می گشت. به همین سبب، طبیعی بود
3 Ю. В. Ключников и Сабанин. Итаги империалистической войны. Серия мирных договоров. Вып. IV, М., 1926.
4 دریای آدریاتیک، پهنه ای آبی در سمت شمال شرلی دریای مدیترانه )دریای
میانزمینی( است که جزیره نمای آپنین را از جزیره نمای بالکان جدا می کند. این دریا
همچنین رشته کوه های آپنین را از آلپ دیناریک و کوهستان های مجاور آن جدا می سازد.
کرانه غربی دریای آدریاتیک کرانه های کشور ایتالیا را تشکیل می دهد و کرانه شرلی
آن تشکیل دهنده سواحل کشورهای اسلوونیا، کرواسیا، بوسنیا و هرزگوین، مونته نگرو
)سیاهکوه(، آلبانیا و ایتالیا است. م
که آنان، از همه نخست، به ایجاد آن هنجارهای حمولی بین
المللی دلبستگی داشتند که ترانزیت آزاد را به صورت کل
سامان می بخشید. در یادداشت که هیات نمایندگی سویس ١١
ماه می سال ١١١١ برای کمیسیون تنظیم بین المللی بندرها،
رودخانه های کشتی رو، و راههای آهن فرستاده شده بود،
آنچه به دولتهای اروپایی ارتباط میگیرد « نوشته شده بود که
که سر زمین شان توسط سرزمین های کشورهای دیگر پوره
مسدود شده است، یعنی دولتهای مانند سویس و جمهوری
چکوسلواکیا، پس، تضمین ترانزیت آزاد بین المللی، یک
ضرورت مهم برای استملال سیاسی و التصادی این دولتها
است.
آزادی دسترسی به دریاها بی معنا خواهد بود، هرگاه حموق
خلمها 5 تضمین نکند که راه های ارتباطی این کشور ها از
طریك راههای آهن، راههای آبی، تلگراف، تلفون و غیره،
وابسته به توافك های مولتی و گذرای دیگر کشورها که هر
لحظه بخواهند آن را ملغا کنند، نیست.
سخت ضرورت است که چنین ضمانتی به مشخص ترین
صورت و همزمان به شکل کلی بیان گردد، به گونه یی که با
». رشد بعدی خطوط ارتباط ها هماهنگی نماید 6
5 Jus gentium (حموق خلمها یا حموق بین الملل، م )
6 Doc. A/Conf. 13/.5/LI, Annex 5, Appendix II.
بر مبنایی این پیش زمینه ها، دولت سویس، شماری از اصل
های را پیشنهاد نمود که آن کشور لازم می پنداشت تا در متن
پیماننامۀ ساماندهی ترانزیت درجانیده شود. در هیچ یک ازین
اصل ها کدام ممرره ای، که حموق خاص را، به کشورهای
محاط در خشکه اعطا کند، وجود نداشت.
پیماننامهای چندجانبه در رابطه با حل جنبه های گوناگون
) ترانزیت در کنفرانس های برسیلون ) ١١٤١ ( و ژنیو ) ١١٤١
اساسنامۀ جامعۀ ملل برگزار ،» ث« که مطابك به مادۀ ٤١
شده بود، تهیه شد. این پیماننامه های چندجانبه، پیماننامه های
زیر را دربرمی گیرند: پیماننامه و اساسنامۀ دربارۀ آزادی
ترانزیت، پیماننامه و اساسنامه و پروتکل دربارۀ رژیم حمولی
آبراه های دارای اهمیت بین المللی، پیماننامه و اساسنامۀ
دربارۀ رژیم بین المللی راههای آهن، پیماننامه و اساسنامۀ
دربارۀ رژیم بین المللی بندرهای دریایی.
به پنداشت تهیه کنندگان این پیماننامه ها، پیماننامه و اساسنامۀ
برسلون دربارۀ آزادی ترانزیت می بایست نمش بس مهم را
برای دسترسی به دریاها، بازی می کرد. نزدیک به تمام
کشورهای اروپایی محاط درخشکه، مانند اتریش، مجارستان،
لوکزامبورگ، چکوسلواکیا، و سویس به این پیماننامه هموند
شدند. اما، نخستین سالهای کابرد این پیماننامه بنمایاند که این
سند نمیتواند همه دشواری ها را که کشورهای محاط درخشکه
برای دستیابی به دریا به آن رو به رو اند، حل کند. این مشکل
باعث شد که این کشورها به امضای توافمنامه های دوجانبه
روآورند، مانند پیماننامه میان ایتالیا و چکوسلواکیا دربارۀ
امتیازات و امکانات اعطا شده به کالاهای ترانزیتی
چکوسلواکیایی در بندر تریست؛ 7 پیماننامه دربارۀ اتحاد
التصادی میان بلژیک و لوکزامبورگ 8 و غیره.
بیشترین دولتهای محاط در خشکه پس از جنگ اول جهانی در
لارۀ اروپا لرارداشتند. ازین رو، پرسمان دسترسی به دریا در
چوکات حموق پیماننامه های بین المللی، بر مبنایی منفعت های
همین کشورها حل و فصل می شد. هویداست که کشورهای
ایتوپیا 9 و بولیویا پیماننامۀ برسلون را امضا کردند، اما آن را
تصویب نکردند.
7 »League of Nations Treaty Series«, vol., XXXII, 1925, No 816.
8 Doc. A/Conf. 13/29 and Add. I, 333-334.
9 ایتوپیا یا حبشه تا سال ٩١۵٢ یک کشور درونماره یی بود. ن.
باید گفت که چون کشور اریتره در سال ١١۵٤ به صورت ایالتی خودمختار با اتیوپیا
تشکیل فدراسیون داد، الحاق آن سبب دسترسی دولت ایتوپیا به دریا شد و این وضع تا
سال سال ٩١١١ به درازا کشید. ولی، الحاق آن به عنوان یکی از استان های اتیوپیا در
١١۹٤ شورشی را بر ضد اتیوپیا آغاز کرد که تا ١١١٤ به طول انجامید . پس از
سرنگونی منگیستو در ١١١١ ، اریتره عملا ا از اتیوپیا جدا شد . جبهه آزادیبخش خلك
اریتره کنترل اریتره را در ماه می ١١١١ در دست گرفت و دولت انتمالی را تا زمان
تصویب لانون اساسی این کشور اداره کرد . همه پرسی در اریتره در اپریل ١١١١ با
اکثریتی جامع استملال را مورد تائید لرار داد و طبك برنامه این سرزمین از ٤۲ می
١١١١ به استملال رسید و در نتیجه، ایتوپیا بار دیگر یک دولت محاط در خشکه شد.
)گفتاورد از دانش نامۀ ازاد به زبان فارسی(. م
درین زمان تنها پنج کشور محاط در خشکه در بیرون از لارۀ
اروپا لرار داشتند که عبارت بودند از افغانستان، ایتوپیا،
بولیویا، پراراگوای و مغلستان. از میان این کشورها تنها
بولیویا تجارت خارجی مهمی داشت. همزمان بولیویا خود را
کشور محاط در خشکه نمیدانست و می پنداشت که کشور
چیلی سرزمینش را در منطمۀ بندر اریک، در جنگ الیانوس
١٨٨١ به گونۀ غیرلانونی غصب - آرام، در سالهای ١٨٨٨
نموده است؛ با آنهم آن کشور توافمنامه های پرشماری دوجانبه
را دربارۀ ترانزیت با همسایگان ببسته است که برایش
دسترسی موثر و کارآ را به دریا تضمین می نماید. ازین میان
می توان از توافمنامه های زیر نامبرد: لرارداد دربارۀ صلح و
دوستی میان بولیویا و چیلی سال ١١٩٢ ، پیماننامه میان
بولیویا و چیلی دربارۀ ترانزیت سال ١١١٨ ، پیماننامه میان
بولیویا و پیرو در باره ارتباطات بازرگانی و پروتکل پیوسته
به آن، سال ١١١٨ ترسایی، پیماننامه دربارۀ ترانزیت میان
بولیویا و پیرو سال ١١٢٨ ترسایی، پیماننامه میان بولیویا و
ارژانتین دربارۀ همکاریهای التصادی، مالی و فرهنگی سال
١١٢٨ ترسایی، توافمنامه میان بولیویا و برازیل در
پیتروپولیس سال ١١٩١ ترسایی، توافمنامه دربارۀ تجارت و
کشتی رانی رودخانه یی سال ١١١٩ ترسایی. 10
10 »Collection de Tratados Vigentes de la Republica de Bolivia, vol«., p. 226
پس از پایان جنگ جهانی دوم توافمنامه های فزونشماری نوین
میان کشورهای محاط در خشکه و کشورهای ترانزیت
ساحلی، به امضا رسید که مسایل دسترسی به دریا را برای
کشورهای محاط در خشکه سامان می بخشند. مانند توافمنامه
میان چکوسلواکیا و لهستان )پولند( دربارۀ ارتباطات سال
١١٢٨ و ١١۵٤ و لرارداد بازرگانی )تجارت( میان هندوستان
و نیپال سال ١١۵٩ ، توافمنامه دربارۀ مساله های ترانزیت
، میان اتحاد شوروی سابك و حکومت افغانستان سال ١١۵۵
توافمنامه دربارۀ بهره گیری از بندر تریست میان اتریش و
ایتالیا سال ١١۵٤ و بسی دیگر ازین سان.
مشخص است که از زمان شناسایی حك کشورهای محاط در
خشکه به داشتن بیرق دریایی هیچیک از کشورهای ساحلی،
حتا در هنگام نبود توافمنامه های مربوط، یکبارهم، دسترسی
این کشورها را از خاک خویش به دریا رد نکرده اند، اگرچه
حجم حموق دریافت شده برای دسترسی به دریا، در حالتهای
مشخص، بس متفاوت بوده است.
بنا برین، می توان پنداشت که رفتار های دولتها، توافمنامه
های فزونشماری میان دولتهای ساحلی و دولتهای محاط
درخشکه که در بالا از آن یادکردیم، در برهۀ زمانی میان
جنگ اول و دوم جهانی، به پیدایش هنجار عرفی حموق بین
الملل انجامیده است که مطابك آن یک دولت ترانزیتی ساحلی
ملزم بوده است دسترسی به دریا را برای کشور همسایۀ
درونماره یی خویش، حتا در صورت نبود توافمنامه میان دو
کشور اعطا کند. این حك عام دسترسی به دریا، با آنهم،
پیشبینی نکرده است که اگر طرفها به پیماننامه های 11 برسلون
سال ١١٤١ و ژنیو سال ١١٤١ شریک )هموند( نباشند،
کدامین حموق مشخص باید به کشورهای محاط در خشکه، در
رابطه با ترانزیت از راهای زمینی به سوی دریا، دسترسی و
بهره گیری از بندرها اعطا گردد. به همین دلیل، چگونگی
دسترسی به دریا در هر حالت مشخص بس ناهمسان بود.
11 پیماننامه های برسلون سال ١١٤١ ، آن پیماننامه هایی اند دربارۀ راه های ارتباطی
و ترازیتی در کنفرانس بین المللی سال ١١٤١ در برسلون پذیرفته شدند. در کنفرانس
به دو پیماننامه با اساسنامه توافك شد. یکی پیماننامه و اساسنامه در رابطه با آزادی
ترانزیت، و دیگری، پیماننامه و اساسنامه دربارۀ رژیم حمولی آبراه های دارای اهمیت
بین المللی. در آن کنفرانس همچنان دو لطعنامه پذیرفته شد: یکی دربارۀ رژیم حمولی
بین لمللی بندر ها و دیگری دربارۀ رژیم حمولی بین لمللی راه های آهن. اساسنامه در
تدبیر های که از سوی دولت های هموند « رابطه با آزادی ترانزیت ممرر می دارد که
اتخاذ می شود، ترانزیت آزاد را از طریك راه های آهن و راه های آبی آسان می
و نیز نباید هیچگونه تفاوت و تبعیضی در رابطه با ترانزیت گذاشته شود مبنای ،» سازد
بر ملیت شخص، بیرق کشتی، مالکیت کالا های ترانزیتی، منشؤ یا خاستگاه کالا ها،
ورود، خروج و مانند اینها. اساسنامه در رابطه با رژیم حمولی آبراه های دارای اهمیت
بین المللی، نیزپیشبینی می کند، که این رژیم، دررابطه با رودخانه های لابل کشتیرانیی
به کار می رود که از سرچشمه تا فروریختن در دریا، از سرزمین چندین کشور می
گذرد، و یا هم، در امتداد مرز های چندین کشور جریان دارند. پیماننامه های برسلون
اصل آزادی کشتیرانی را برای همه دولت های هموند خویش پیشبینی نموده است که در
آن فرلی میان دولت های ساحلی یا غیر ساحلی نیست. م
سرچشمه: فرهنگ دپلوماتیک به زبان روسی، لابل دریافت به نشانی زیر:
http://dic.academic.ru/dic.nsf/dic_diplomatic/174/%D0%91%D0%90%D0%A0%D0%A1%D0%95%D0%9B%D0%9E%D0%9D%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%95 )
دوم بررسی مشکل دسترسی دولتهای محاط در خشکه به و -
از دریا، در روند آماده سازی و کار کنفرانس ملل متحد سال
٩١۵٨ دربارۀ حموق دریاها
کوشش برای حل مشکل پیش روی کشورهای محاط در خشکه
برای دسترسی به دریا، در سازمان ملل متحد نخستین بار در
سال ١١۵٤ در چوکات کمیسیون التصادی برای آسیا و خاور
دور آغاز یافت که در نشست دوازدهم خویش لطعنامه یی را
تایید کرد که در آن همه دولتها فراخوانده شده بودند تا
نیازمندی های کشورهای محاط در خشکه را در عرصۀ
تجارت ترانزیتی درک کنند. دبیرخانۀ کمیسیون التصادی برای
دشواری های « آسیا و خاور دور، در همان سال گزارشی بنام
را آماده » ترانزیتی کشورهای درونماره یی آسیا و خاور دور
ساخت که در آن، از دیدگاه حمولدان امریکایی گلاسنر 12 ،
توصیه های بسا روشن به دولتها داده شده بود: یعنی پیوستن
به پیماننامه و اساسنامۀ برسلون دربارۀ آزادی ترانزیت و
بستن لراردادهای دوجانبه مطابك با اصول پیماننامۀ برسلون،
زیرا آنها اجرای عملی این اصل ها را مساعد می سازند.
توصیه های دبیرخانۀ کمیسیون التصادی برای آسیا و خاور
دور را تنها لاووس عملی کرد که در ٤٢ نوامبر سال ١١۵٤
به پیماننامه و اساسنامۀ برسلون دربارۀ آزادی ترانزیت
پیوست.
12 M.I. Glassner. Access to the Sea for Developing Land-locked States. The Hague, 1971, p. 26.
به دنبال کمیسیون التصادی برای آسیا و خاور دور، لطعنامۀ
همانند از سوی کمیسیون التصادی ملل متحد برای کشورهای
امریکایی لاتین پذیرفته شد. همچنان، کنفرانس التصادی
دولتهای امریکایی که از ١۵ اگوست تا ٢ سپتمبر سال ١١۵٨
در بونس آیرس برگذار شد، دو لطعنامه را در راستای -
آسانسازی تجارت ترانزیت کشورهای محاط در خشکه در
امریکا تایید کرد.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد در اجلاس یازدهم، پس از
مباحثه در کمیتۀ دوم، ( لطعنامۀ شماره ٩٢٢١ XI ( را پذیرفت
نیازمندیهای کشورهای محاط در خشکه به شرایط « که در آن
را به » مساعد ترانزیت برای تشویك تجارت بین المللی
از « رسمیت شناخت و از دولتهای عضو سازمان بخواست تا
نیازهای آن دولتها عضو سازمان که فالد مرزهای دریایی اند،
در بخش تجارت ترانزیتی، کاملن آگاه باشند و به همین خاطر
برای آنها حالت مساعد را بر پایۀ حموق بین الملل و رویه
درین زمینه، با درنظرداشت احتیاج های آینده این کشورها که
می تواند، در نتیجۀ رشد التصادی آنان پدید آید، تامین کنند. 13
سازمانهای یاد شده، همه، مشکلات کشورهای محاط در
خشکه را بر مبنای پرسمان های عام رشد تجارت ترانزیتی به
بررسی می گرفتند، و کدام حموق خاص و ویژه به این
کشورها نمیدادند.
13 Doc. A/res/1028 (XI).
کمیسون حموق بین الملل سازمان ملل متحد که از سالهای
١١٢١ تا ١١۵٤ بر روی پیشنویس )طرح( ماده ها در رابطه
با حموق دریاها کار می کرد، در نشست هایش هیچگاه به
پرسمان حك دسترسی کشورهای محاط در خشکه به دریا
رسیدگی نکرد. در هنگام مباحثه در کمیتۀ ششم، در نشست
یازدهم مجمع عمومی ملل متحد دررابطه با پیشنویس ماده ها
که از سوی آن کمیسیون آماده شده بود، نمایندگان دولتهای
محاط در خشکه خاطر نشان کردند که درین ماده ها، هیچ
هنجاری که منفعت های این کشورها را بازتاب دهد، وجود
ندارد. بر پایۀ پیشنهادی که از سوی افغانستان، اتریش،
بولیویا، پاراگوای، چکوسلواکیا و نیپال به مجمع عمومی
( پیشکش شد، به بند ١ لطعنامه ١١٩٣ XI ( مإرخ ٤١ فبروری
سال ١١۵٨ توصیه شده بود که کنفرانس آینده ) ١١۵٨ ( دربارۀ
پرسمان دسترسی آزاد به دریا را برای « حموق دریاها باید
کشورهای که مرز دریایی ندارند، مطابك با رویه و معاهده
.» های بین المللی بپژوهند
در آستانۀ کنفرانس ملل متحد دربارۀ دریاها، ١٤ کشور محاط
در خشکه از ١٩ تا ١٢ فبروری ١١۵٨ نشست ممدماتی را در
ژنیو برگذار کردند که بی درنگ در آن، ناهمنوای میان شان
در رابطه با راههای حل پرسمان دسترسی به دریا نمایان شد.
چکوسلواکیا، مجارستان و دولتهای درونماره یی رو به رشد
می انگاشتند که حك دسترسی کشورهای محاط در خشکه به
دریا، پیآیند اصل پذیرفته شدۀ همگانی، یعنی اصل آزادی
دریاهای آزاد است. به همین دلیل، این کشورها نتیجه می
گرفتند که ترانزیت کشورهای محاط در خشکه از راههای
خشکه به و از دریا، و نیز، حموق این کشورهای در بندرها،
دارای ویژگی های خاصی خود اند و رژیم حمولی آزادتر از
آنچه را که در پیماننامه و اساسنامۀ برسلون دربارۀ آزادی
ترانزیت و پیماننامۀ ژنیو در بارۀ رژیم حمولی بین المللی
بندرهای دریایی درجانیده شده است، می طلبند. این کشورها
از جمله ویژگی های زیر را در رابطه با پرسمان مذکور بر
می شمردند: حك ترانزیت نه تنها از طریك راههای آهن، به
گونۀ که در پیماننامه و اساسنامۀ برسلون بیان شده است؛ بلکه
همچنان از طریك شاهراههای خشکه؛ از آبراهها، راههای
هوای در صورت، نیاز حك ایجاد منطمه های آزاد در بندرها؛
حذف حموق دریافتۀ کشورهای محاط در خشکه از رژیم
حمولی بهره مند ترین دولت 14 ، رد اصل متمابل در ترانزیت
14 یک زبانزد یا اصطلاح حمولی و التصادی است که » بهره مند ترین دولت « لاعدۀ
بیشتر در معاهده ها و توافمنامه های بین المللی لید می شود و آن لاعده ای است که
مطابك آن دولت های متعاهد یا همپیمان در آن توالفنامه ملزم می شوند به دولت متعاهد
دیگر، شخص های حمیمی و حمولی آن، در بخش های التصادی، بازرگانی، مدنی و
غیره، همان رفتار را کنند که با دولت سوم می کنند؛ یعنی همان حموق، مزیت ها، و
امتیاز ها را اعطا کنند که یک دولت سوم، شخص های حمیمی و حمولی دولت سوم در
آن کشور از آن حموق، مزیت ها، و امتیاز ها برخوردار است یا برخوردار خواهد شد.
( Дипломатический словарь, Москва, изд. «Наука», 1985 ( البته،
چنین لاعده ای در متن توافمنامه های بین المللی مربوط بیان می شود. لاعدۀ دیگری که
درین زمینه وجود دارد، لاعدۀ رفتار ملی است که مطابك آن شخص های حمیمی و
حمولی خارجی از همان حموق و امتیاز ها برخوردارند که شخص های حمیمی و
حمولی خود کشور از آن بهره مند می باشند.
نیز ترجمه کرده اند » ملت کاملةالوداد « یا » لید دولت کاملةالوداد « این لاعده را به نام
« که از نظر بنده نارسا و مبهم و اشتباه است. این عبارت به انگلیسی most
وغیره بود. بدین سان، وظیفۀ مهم کنفرانس پیش رو )در آن
زمان.م( دربارۀ حموق دریاها از نگر این کشورها این بود که
حك دسترسی آنها به دریا نه تنها در پیماننامه تسجیل گردد،
بلکه تدوین سازی نیز شود؛ به اینگونه: یا از راه پذیرش یک
اعلامیه، یا پیماننامۀ جداگانۀ بین المللی نیازمند تصویب، یا از
طریك گنجانیدن ماده های تدوین ساز، در متن یک پیماننامه،
به گونۀ نمونه، در پیماننامه دربارۀ آزادی دریای آزاد.
کشورهای پیشرفتۀ اروپایی مانند اتریش، لوکزامبورگ و
سویس در اصل موافك بودند که حك دسترسی کشورهای
محاط در خشکه به دریا ناشی از اصل آزادی دریا های آزاد
است، اما دیدگاه آنها این بود که اساسی وجود ندارد که منفعت
های کشورهای محاط در خشکه را از منفعت های کشورهای
دیگر متمایز ساخت. و اگر دشواریهای خاصی پدید می آیند،
آنها مربوط به کشور معین محاط در خشکه خواهند بود و می
تواند از راه توافمنامه های دوجانبه حل شود. ازین رو، از نگر
آنها، نباید در راستای تدوین حك دسترسی به دریا تلاش کرد،
بلکه در جهت افزایش شمار شرکت کنندگان پیماننامه ها و
اسانامه های برسلون سال ١١٤١ و ژنیو سال ١١٤١ کوشید
favored nation « است، به زبان روسی » наибольшего благоприятствования « به زبان هالندی » meest begunstigde natie و »
ترجمه کرده اند که هیچگاه نمی توان آن را دولت » دولة الأعلی أفضلیة « به عربی
کاملةالوداد ترجمه کرد. م
تا به اینگونه هنجارهای آنها بر هرچه بیشتر دولتهای هموند
بگسترند.
کنفرانس ممدماتی پیشنویس کدام ماده را آماده نکرد و تنها
اصل های کلی را تهیه کرد که در کنفرانس حموق دریاها،
اساسی برای مباحثه در رابطه با کشورهای محاط در خشکه
بود.
کار کمیتۀ پنجم کنفرانس سال ١١۵٨ دربارۀ حموق دریاها که
در آن مشکل های کشورهای محاط در خشکه بررسی می شد،
به وضعیت پر از اختلاف به پیش می رفت. کشورهای
اتریش، لوگزامبورگ و سویس به همان نظری که در زمان
کنفرانس ممدماتی داشتند، پا می فشردند. کشورهای چون
ایالات متحده، بریتانیا )انگلیس(، فرانسه، المان، هالند، ایتالیا،
ترکیه، تایلند، ایران و پاکستان نیز مخالف این بودند که حك
کشورهای محاط در خشکه به تفصیل تهیه شود و می کوشیدند
حك دسترسی کشورهای محاط در خشکه به دریا را تنها به
شکل عمومی بیان کنند.
ا. ح. حبیبی حمولدان افغان و نمایندۀ افغانستان در کنفرانس
سال ١١۵٨ نوشت: مشکل عمده برای کشورهای محاط در
بود که بر فضای کار کمیتۀ پنجم » عنصر جنگ سرد « خشکه
تاثیر گذاشته بود. مجارستان و چکوسلواکیا کشورهای
سوسیالیستی بودند و کشورهای غربی در رابطه به کل مشکل
.» بر همین مبنا برخورد داشتند 15
کشورهای رو به رشد مانند افغانستان، بولیویا، پاراگوای و
نیپال و کشورهای سوسیالیستی مانند چکوسلواکیا و مجارستان
اهمیت گفتگوهای دوجانبه را به مثابۀ بهترین وسیله برای
هماهنگی حموق و مکلفیت های متمابل جانب ها رد نمی
کردند، با آنهم، آنها به این فکر بودند که این امر مانعی در
تهیۀ معیارهای عمومی که در توافمنامه های دوجانبه باید
درنظر گرفت، نخواهد شد. در ضمن این معیارها از آن
معیارهای که در پیماننامه های برسلون و ژنیو موجود اند،
فرق می کنند.
برخی از کشورهای ساحلی نیز از همین دیدگاه پیشتیبانی می
کردند. نمایندگی شوروی )سابك( ا. سوالیوف در هنگام
اصل دسترسی آزاد به « : سخنرانی در کمیتۀ پنچم گفت که
دریا، در حموق بین الملل پذیرفته شده است و کنون باید تایید و
.» تدوین گردد 16 نمایندۀ مکزیکو، کردانه، اعلان کرد که:
دلپذیر است که کمیته )پنجم( در رابطه با حك دسترسی «
کشورهای محاط در خشکه به دریا، هنجارهای معیاری را
آماده سازد. توافمنامه های دوجانبه که فمط حاوی هنجارهای
15 A. H. Tabibi. The Right of Transit of Land-locked Countries. Kabul, 1970
16 Doc. A/Conf. 13/C.5/SR.9
مشخص، در رابطه با حالتهای مشخص است، نمی توانند به
». عنوان منبع های کلی حموق بین الملل به کار آیند 17
بحثهای دوامدار در کمیتۀ پنجم نتیجۀ مثبت نداد. پیشنویس
سازش شده ) compromis ( که از سوی ١١ دولت پیش کش
کمیته شد، هیچ طرفی را راضی نساخت. در نهایت، پیشنویس
دولت سویس 18 را به فرنام سند پایه پذیرفتند که هنجارهای آن
با اندکی دیگردیسی از سوی کنفرانس، در مادۀ ١ پیماننامه
مربوط به دریاهای آزاد گنجانیده شد.
17 Doc. A/Conf. 13/C.5/SR.10
18 Doc. A/Conf. 13/C.5/L;15
سوم واکاویی )تحلیل( مادۀ ٣ پیماننامۀ ٩١۵٨ دربارۀ -
دریای آزاد
مادۀ ١ پیماننامه ١١۵٨ دربارۀ دریای آزاد، در دانستن معنای
که اکنون در محتوای حك دسترسی کشورهای محاط در
خشکه به دریا نهفته است، اهمیت کلیدی دارد.
دولت های بدون ساحل، برای « : بند ١ مادۀ ١ بیان می کند که
اینکه با حموق برابر با دولتهای ساحلی، از آزادی دریا بهره
،» مند شوند، باید از دسترسی آزاد به دریا برخوردار باشند
یعنی حك دسترسی آزاد به دریا در پیماننامه به عنوان حمی
بررسی می شود که سرراست از اصل آزادی دریای آزاد
ناشی شده است. اما اعطای این حك به گونۀ که حمولدان
شوروی، ب.م.کلیمینکو 19 ، یاد آوری کرده است، مشروط به
سه شرط است:
نخست اینکه، راه آزاد از للمرو کشوری که میان دریا و
کشور درونماره یی جاگرفته و دسترسی به بندرهای دریایی و
استفاده از آن در بندرها از سوی کشتی های کشور درونماره
در شرایط برابر با کشتی های کشور ساحلی یا کشتی « یی
تنها و فمط بر اساس توافمنامه و یا ،» های کشورهای دیگر
مطابك با پیماننامه های بین المللی موجود اعطا می گردد.
،» مطابك با پیماننامه های بین المللی موجود « عبارت
19 Б. М. Клименко, Право прохода через иностранную территорию, M., 1967, c. 14-15.
همانگونه که حمولدانان امریکایی، ماک دوگال و و. بیورکه،
یادآوری می کنند، یک نوع ارجاع به تمام توافمنامه های بین
المللی درین زمینه است، چه توافمنامه های دوجانبه و چه
چندجانبه، به خصوص، به پیماننامه های برسلون سال ١١٤١
و ژنیو سال ١١٤١ . به این شیوه، هویداست که هدف ازآن
». تحکیم اهمیت این توافمنامه بود 20
دوم اینکه، حجم و اندازۀ حمولی که برای ترانزیت و بهره
مندی از بندرها اعطا می گردد، به اساس توافمنامه عمومی
میان آن دولتی که میان دریا و کشور محاط در خشکه مولعیت
دارد، تعیین می شود؛ البته با در نظرداشت حموق دولت
ساحلی و یا حموق دولتی که ترانزیت از خاکش انجام می
گیرد، و نیز با درنظرداشت شرایط خاص یک دولت محاط در
خشکه، آنگاهی که چنین دولت هایی، طرف توافمنامه های بین
المللی موجود نباشند. پس، پیماننامه، هیچ هنجار عامی را که
دولتها در بستن توافمنامه های دوجانبه از آن پیروی کنند، پدید
اگرچه مادۀ ١ پیماننامه « ، نیاورد. به سخنان ا. ح. طبیبی
دربارۀ دریای آزاد، حك لانونی ترانزیت را برای کشورهای
محاط در خشکه، استوارانه برلرار کرد، ولی جنبه های عملی
.» مسؤله کماکان حل ناشده بالی ماند 21 دیدگاه همینسانی را
کارشناس امریکایی در بخش جغرافیایی سیاسی، اتسیل
20 Myres, S. Mc. Dougal and William T. Burke, The Public Order of the Oceans. New Haven and London, 1962, p. 113-114.
21 Doc. A/Conf. 13/38/p. 28.
جیرسی، در ممالۀ خویش در رابطه با واکاویی کنفرانس سال
١١۵٨ دربارۀ حموق دریاها، نیز، بیان داشت. 22
سوم اینکه، حموق واگذار شده به این کشورها، بر اساس
متمابل یا دوسُویه ) reciprocity ( است.
بدین سان، مطابك بند ١ مادۀ ١، حك دسترسی کشورهای
محاط درخشکه به دریا، باید از طریك امضای توافمنامه ها
عملی شود. توافك با دولت ترانزیت درین باره، به شکل
توافمنامه و یا به شیوه های دیگر، یک امر حتمی است. در
ضمن، دولت ترانزیت ساحلی مکلف است به این امر توافك
کند. پس، میان نیازمندی دسترسی یک کشور بی ساحل به
دریا و رفع این نیاز، یک فاصله وجود دارد. آن فاصله، جایی
است که باید با مذاکره و گفتگو پر شود. فراخناکی فاصله یا
خالیگاه میان حك لانونی دسترسی به دریا و بهره مندی لانونی
ازین حك وابسته به خصلت پیوندهای التصادی و سیاسی میان
دولت درونماره ای و دولت همسایۀ ساحلی آن می باشد. این
خالیگاه به کشور همسایه که ترانزیت از خاکش می گذرد،
فرصت می دهد که بر دولت محاط درخشکه فشار وارد کند
ویا مذاکره را به تعویك اندازد. در چنین گفتگوها، کشورهای
محاط در خشکه پیش از پیش در وضعیت نابرابر لرار دارند.
این کشورهای مجبوراند، نخست از همه آغاز گفتگوها را
22 G.Etzel Pearcy, Geographical Aspects of the Law of the Sea. - «Annals of the Association of American Geographers«, vol.49, March, 1959, p. 22-23.
درین زمینه پیشنهاد کنند و نمی توانند مسؤله را به هنجار ها و
اصول توافك شدۀ حموق بین الملل واگذارند.
پیشنوشت های مادۀ ١ پیماننامه دربارۀ دریای آزاد برای
حمولدان انگلیسی، لاترپخت، آوندی شد تا بر پایۀ آن تایید کند
که کشورهای محاط درخشکه تا که توافمنامه ای امضا نشده
باشد، دارای حك نالص اند ) imperfect right (. و تنها
توافمنامه به آنان حك کامل دسترسی به دریا را می دهد
( perfect right .) 23 لاترپخت با رد وجود حك خاص
ترانزیت برای کشورهای محاط در خشکه که از حك سایر
کشورها متمایز باشد، این اصل را نه تنها در رابطه با
کشورهای محاط در خشکه، بلکه در مورد سایر کشورها نیز
می گسترانید. از نگر لاترپخت همه کشورها، بر مبنای
دلیلهای کافی می توانند از همسایه های خویش، خواهان حك
ترانزیت شوند.
بسیاری از نویسندگان غربی، ضمن واکاوی مادۀ ١ پیماننامه
در نوشته های شان، عمیدۀ لاترپخت را برین پایه که حك
دسترسی به آب یک حك نالص است، تایید می کنند، چون، این
حك برهانی است برای دولتهای محاط در خشکه در راستای
امضای توافمنامه ها. حمولدانان امریکایی، میری من و
23 G. Lauterpacht. Freedom of Transit in International Law. - »The Grotius Society, Transaction for the Years 1958-1959«, vol. 44. L., 1959, p. 314-315.
مادۀ ١ حك والعی ترانزیت را برای « اکرمان، می نویسند که
کشورهای محاط در خشکه اعطا نمی کند، بلکه فمط حالتی را
برای کشورهای دیگر به وجود می آورد که آنان باید با کشور
محاط در خشکه به توافمنامه برسند که در آن دسترسی به دریا
». تعیین و تنظیم شود 24 از دیدگاه حمولدان انگلیسی، فوسیته،
آزادی ترانزیت از طریك سرزمین دولت دیگر، به ویژه «
برای کشورهای محاط در خشکه، یک حك نالص است، زیرا
از یکسو، به این دلیل که این حك، کم از کم، ناشی از یک
عنعنۀ عملی، توافك دلیمن بیان شده است، ولی از سوی دیگر،
توافك به آن نباید بدون موجه رد گردد. 25
مادۀ ١ پیماننامه، با دفاع از منافع کشورهای ساحلی، در عمل،
محتوای حك دسترسی به دریا را که در هنجار حموق عام بیان
شده بود تهی تر ساخت، هنجار عام حموق، اعطای حك
دسترسی به دریا را حتا در نبود توافمنامه خواهان بود. با آنهم،
نمی توان با گفتاوردهای نویسندگان بالا همنوا نبود که حك
دسترسی به دریا برپایۀ مادۀ ١ پیماننامه، یک حك نالص و
نارسا است. در بند ١ مادۀ ١ آشکارا گفته شده است که
دولتهای محاط در خشکه باید به دریا دسترسی داشته «
دولتهای ساحلی نمی توانند دسترسی آنان را به دریا .» باشند
24 Y. Marryman, and E. Ackerman. Transit Trade of Land locked States, Hamburg, 1969, p.25
25 Y. Fawcett. Trade and Finance in International Law. Academie de droit international, vol. 123. La Haye, 1968, p. 266.
رد کنند. ولی درونمایۀ حك دسترسی به دریا، مو به مو، بیان
نمی شود، به این معناست که این حك یک حك نارسا، نالص و
تدوین ناشده است.
حك دسترسی کشورهای محاط در خشکه به دریا، با پذیرش
مادۀ ١ پیماننامه دربارۀ دریای آزاد، اگرچه یک هنجار پذیرفته
شده گردیده و هم اکنون سرشت پیماننامه ای بخود گرفته است،
اما در پیماننامه به گونۀ رسا، تدوین نشده است؛ یعنی اندازۀ
حمولی که به اساس این هنجار برای ترانزیت، دسترسی و
استفاده از بندرها به یک کشور محاط در خشکه بنا است که
اعطاگردد، تنها بر اساس توافمنامه های دوجانبه و چندجانبه، و
گاهی پیماننامه های چندجانبه، تعیین می گردد. چنین توافمنامه
ها از راه معاف سازی کشورهای محاط در خشکه از پرداخت
محصول گمرکی، ترانزیتی و اعطای انبارخانه و منطمه های
آزاد در بندرها وغیره، به این حك معنا و محتوا می بخشند.

Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 362

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 116 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.