Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

ارزش تاریخی وجغرافیای سیاسی و فرهنگی خــــــــراســـــــــان PDF پرینت ایمیل
مقـــــــالات - تاریخــــــی
نوشته شده توسط دکــتر بصیر کـامجــو   
يكشنبه ، 20 فروردين 1396 ، 13:10

دکــتر بصیر کـامجــوآلمــان مارچ 2017
شناخت و آموزش ارزشهای تاریخی و فرهنگی مردم ایران کهن و خراسان بزرگ، یکی ازمهمترین وپراهمیت ترین رسالتی است که در برابر هر هم میهن آگا ه ودگر اندیش ما قرار دارد.
تازمانیکه پیرامون پیدایی هویت، منشا ء، نسب، تبار وجایگاه تاریخی، نماد وریشه زبان وهویت فرهنگی وادبیات مردم خویش در حوزۀ تمدنی جهان کنونی و بشریت آگاهی ژرف نیابیم اندیشه ها و رویکرد های دانشی و تجربی خویش را بر بنیاد آموزش وپژوهش تاریخ وفرهنگ پربار کهن نیاکان خویش گسترش و سمت وسو ندهیم،

ودر مقابل نامگذاریهای دروغ وتقلب و واژه های ساختگی وخشکاندیشی،غیردانشی وخلاف جوهر تاریخ وفرهنگهای ریشه دار تاریخ باستانی سرزمین نیاکان ما مقاومت ملی وفرهنگی سرسختانه نکنیم، با حُسن بینایی ونیکومنشانه به خواستهای برحق مردم ارج وحُرمت نگذاریم، هیچگاه به صفت یک ملت پر افتخار، مستقل آزاد، سربلند، باعزت وشایسته احترام برای همه درتاریخ جامعه بشری جایگاه شایسته خودرا یافته نخواهیم توانست.

میهن پر افتخارنیاکان ما « آریا ویجه » یا "آ ریانا " یا " ایریانا" یا ایران نام داشت. وبرای نخستین بار این نام در کتاب « آرتسفن » در قرن سوم قبل از میلاد به شکل یونانی آن (Ariane) دیده می شود.
این نام ازهزار سال قبل ازمیلاد تا قرن پنجم میلادی به افغانستان امروزی و ایران کنونی، وبخش هایی درشمال وغرب پاکستان سیستان، کشورهای درآسیای میانه... سرحد غربی از در وازۀ خزرـ یعنی معبر کوهستانی در خطی که « پارت » را از « میدیا » و « کارا مانیا » را از فارس (پرسید) جدا میکند. (1) اطلاق می گردید.
محقق ومؤرخ قدیمی یونان اراتوس تینس (Eratostheness) درنیمۀ قرن سوم پیش ازمیلاد، آریانا را نام قدیم و گذشته دورایران، تاجیکستان و افغانستان و[ازبکستان و ترکمانستان ومناطق کُرد نشین ].... می خواند.
آریائیان یا ایرانیان یا فارسیان همه یک مفهوم را ارائه می کند واین مردم نجیب در ولایات زیرین کار زند گی ومبارزه میکرده اند:
1 باختر (بلخ، تخار، مرو).
2 آریا (هرات).
3 خوارزمش (خوارزم).
4 اپارتیا (طوس، نیشاپور).
5 کارامانیا (کرمان).
6 سکاستین یا در انگیانا (سیستان).
7 اراکوسیا (قندهار).
8 گدروسیا (بلوچستان).
9 پاکتیا (ولایات خوست تا سند).
10ـ گندهارا (ولایات پشاور تا کابل).
11 پروپامیس غور و بامیان (هزاره جات امروزی). (2)
چون هدف سیاسی و اخلاقی و انسانی این نوشته، بیان راهبردی عملی فرآیند « حل اساسی مسئله ملی » یعنی طرح سیاسی تبدیل اسم وارداتی « افغانستان » به « خراسان » و معرفی وبازتاب عظمت فرهنگی و علمی این خطۀ باستان بمنظور توجیه ارمان مقدس و پاکیزۀ ما، جهت ایجاد زیرساخت مادی و معنوی ملت سربلند خراسانی وتأمین « صلح جاویدان » در سرزمین پر افتخار مان می باشد.
شایسته است که بحث وپژوهش خویش را ازهست وبود و تاریخ طبیعی وجغرافیایی سیاسی خط کشی شده ای کشور خودمان که سابقۀ زیاده از بیست ودو هزارسال را در بر میگیرد آغاز نمایم.
بقول غلام محمد غبارمؤلف کتاب « افغانستان در مسیر تاریخ » بر اساس حفریات مکشوف: " (تره کمر ایبک) و مغاره عظیم (چهل ستون کابل) ودیگر کشفیات دست داشته متعلق به زندگی مردم دوره عتیق حجر میتوان گفت که مردمان از بیست هزار سال قبل از میلاد تاکنون دردل ودامان سرزمین امروزین ما مبارزه کارو زندگی میکرده اند.

دکتر لوئی دوبری آمریکایی در نتیجه حفریات سال 1965 میلادی خود در « آق کپرک » واقع در (جنوب شهر مزار وکنار دریای بلخ) آژری از قبیل آئینه برنجی، انگشتر و دست بند، اسلحه و قیزه اسپ و نگین لاجوردین انگشتر و شواهدی بدست آورد که متعلق به دورۀ جدید حجر ازدو تا نه هزار سال قبل از میلاد است. در همین ساحه بزرگ « بز و گوسفند » موجود بود، واین ساحه داخل آن منطقه ئی است که اولین بار حبوب غذائی درآن زرع گردیده، و حیوانات اهلی شده است.
دکتر لوئی دوبری معتقد است که این آثار از عمق بیشترزمین از یک دورۀ (بیست هزار سال پیشتراز میلاد) نمایندگی می کند و چنین آثار تا حال از آسیای مرکزی و هندوستان بدست نیامده است " (3).
معارف وارزشهای فرهنگی وتاریخی آریائیان کهن یا نیاکان مابزرگترین وپخته ترین وپر گشنترین میوه فرهنگ انسان و انساندوستی است. این ارزشهای فرهنگی دردرازنای زمان وزندگی بشر را به راه نیک ومردمگرایی وهمزیستی هدایت نموده است.
زرتشت سپنتمان (1600ـ 200 ق م) پیامبر آریائیان یا ایرانیان که در نواحی ولایت بلخ باستان بدنیا آمده است. با آموزش اخلاقی وفلسفی خود توانسته است تا پاکیزه ترین وبلندمرتبه ترین اندیشه های انسانی را به جهان بشریت پیشکش نموده است.. درجهان بینی و شناخت زرتشت: انسان، مقام شایسته ووالایی داشته است، ازاین رو، شیوه فکری و بینش دانشی او بیش از هرپدیدۀ دیگر براساس رفتار، کردار، وگفتار نیک انسان می چرخیده است.

از اینجا آشکارمیشود که درتاریخ بشریت برای اولین بار اندیشه نجابت شناختی انسان ومقام شامخ اودر فلسفه انسانگرایی آریائیان مورد تأمل فلسفی، اخلاقی و سیاسی قرارگرفته است.
ماهیت مفهومی رفتار نیک وکردار نیک وگفتار نیک به جهان بشریت بزرگترین اندیشه نابی ست که در ادبیات قرن بیست ویکم در کشورهای پیشرفته، در قالب عرفانی ارزشهای: همبستگی، عدالت اجتماعی، آزادی و صلح تعبیر و تفسیر می شود.
در فرهنگ دانشی زرتشت پیشوای آریائیان، بشر به انگیزه داشتن « آزادی » در گـــــزینش خوب وبد « اختیار» دارد. در این فرهنگ سرنوشت هرکس بدست خود اوست وبه همین دلیل مسئله واژه « جبر » هم منتفی است، راستی به گونه کلید وراهنمای راه راستی در رأس تمامسجایایی اخلاقی قرار گرفته است.(4)
سرزمین آریائیان افزون برافتخارات دانشی و فرهنگی اش همچنان ازدو تا سه هزار سال قبل از میلاد دارای کشاورزی و آبیاری پیشرفته وشهرهای پر نفوس وتمول وتمکن بود.
توانگری فرهنگ تمدن گرایی، اندیشه های پاکیزه انسانی آریائیان مبدایِ اساسی انقلاب فرهنگی در حوزه تمدنی آسیا بوده است.
قابل یادهانی ست که کشور کنونی ایکه بوسیله انگلیس وحاکمان قبیله به اصطلاح « افغانستان » نام گذاشته شده، پیوسته در حدود قلمرو آریانای قدیم وخراسان دیروزی قرار داشته ودارای افتخارات پرارزش فرهنگی، ادبی و علمی بزرگی می باشد.
تصادفی نیست که ازنگاه قدامت تاریخی مقام پنجم را در صف کانونهای بزرگ تمدنی جهان قدیم احراز نموده،: تاجاییکه درکتاب تاریخ نظریات فلسفی پژوهش کرده ام تاکنون دانشمندان حوزه ها وکانونهای تمدنی زیرین را از تمدنهای بزرگ ودرخشان جهان معرفی کرده اند:
1 کانون تمدن بین النهرین وکلده از پنجهزار سال قبل از میلاد.
2 کانون تمدن مصر از سه هزار سال قبل از میلاد.
3ـ کانون تمدن سواحل مشرقی مدیترانهازسه تا دوهزارسال ق. م.
4 کانون تمدن چین از سه هزار سال قبل از میلاد.
5ـ کانون تمدن مردمان آریایی « دوطرفه هندوکش افغانستان وایران وتاجیکستان کنونی » ازدوتا سه هزار سال قبل از میلاد.
6 کانون تمدن هند ازهزار سال قبل از میلاد.
7 کانون تمدن روم وایتالیا از هزار سال قبل از م. (5)،
مگربا تأسف ودرد براثرکم میلی بی تفاوتی وارج نگذاشتن به این همه ارزشهای ناب فرهنگ باستانی چند هزار ساله نیاکان ما، حاکمیت ستمگسترخاندان آل یحا این دست نشانده های انگلیس (نادرخان، هاشم خان، شاه محمود خان، ظاهر شاه و داود خان...) در افغانستان برخورد دشمنانه نمودند وبا نشاندادن چراغ سبز به رهبران کشورفارس و خاندان پهلوی زمینه های ناجایزاستفاده بری سیاسی را برای ایشان مساعد گردانیدند.
در نتیجه خاندان پهلوی به راحتی، توانست همان نام آریانا را که جز افتخارات فرهنگی وتاریخی وخونی تاجیکان ومردم ما نیز می باشد در سال 1935 م.، با اندک تغییر لفظی بنام ایران این نام پرافتخار تاریخی که جز هویت سیاسی وفرهنگی وتاریخی (تاجیکان وپارسها وکُرد ها) می شد، ناخواسته بالای سرزمین فارس قدیم گذاشتند که بخشی از قلمروآریانای کهن تشکیل یافته بود. (6)
اسم خراسان که در معنی مشرق و آفتاب برآمد است بعد از قرن سوم میلادی پیدا شد. واز قرن پنجم میلادی تا قرن نزدهم میلادی طی یک و نیم هزار سال سرزمین شرقی ایران بزرگ را بنام خراسان یاد نمودند.(7)

در سده ء هفتم فلات فارس (ایران) توسط اعراب فتح شد دولت ساسانی سقوط کرد نفوذ وحضورعربها در فلات فارس برای چندین سده ادامه یافت، این سرزمین وسیع که عرب ها آنرا عجم خواندند، بدو دسته تقسیم شد.
1 قسمت غربی قلمرو ساسانی شامل عراق، فارس، آذربایجان وولایات واقع درکنارۀ جنوبی دریای خزر بود هستۀ مرکزی آنرا ولایات عراق تشکیل میداد وبه این مناسبت غالباً درزیر عنوان کلی عراق یاد می شد.
2 قسمت شرقی پشته فارس، افغانستان کنونی به اضافۀ بعضی قسمتهای شرق ایران امروز صحرای ترکمن تا کنار رود جیحون را در برمیگرفت هستۀ مرکزی آن خــــــراسان بودبنابرین بنام خراسان شهرت یافت. (8)

نام خراسان، ولایات، شهرها وقصبات آن در اسناد و مدارک تاریخی، اولین نویسنده مؤرخ وجغرافیه نگار برجسته عرب بنام امام احمد فرزند یحا فرزند جابر بغدادی مشهور به "بلاذری" به تفصیل بیان شده است. بلاذری در اواخر قرن دوم هجری تولد شد ودر سال 255 هجری کتاب معروف "فتوح البلدان " خودرا تألیف کرد. ودر آن همانگونه در بالا یادشد از اسم خراسان ولایات شهرها و قصبات آن به تفصیل بیان میکند.
بقول: « بلاذری »: ابی القاسم عبیدالله فرزند عبدالله مشهور به « ابن خرداد » جغرافیه نگار، ابی القاسم فرزند احمد الجیهانی جغرافیه نگار قرن سوم و چهارم هجری، ابوالحسن نیشاپوری مؤلف کتاب « خزائن العلوم »، ابوبکر محمد فرزند جعفر الترشخی (286 346 هجری) مؤلف تاریخ بخارا، ابی اسحق ابراهیم محمد فرزند الاصطخری قرن سوم و چهارم هجری مؤلف کتاب « مسالک الممالک»، و دیگران،همه با دید نسبتاً متفاوت، ولی متفقاً ولایات و شهر ها ونواحی و قصبات زیر را مربوط خراسان دانسته اند:
1 ولایت نیشاپور،
2ـ ولایت هرات،
3 ولایت مرو،
4 ولایت تخارستان،
5 ولایت بلخ،
6 ولایت ماوراء النهر،
7 ولایت خوارزم.
8 ولایت بدخشان،
9 ولایت بامیان،
10 ولایت پنجشیر(*)
11 ولایت غزنی،
12 ولایت کابل،
13 ولایت قهستان،
14 ولایت نیمروز (سیستان)
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(*) قابل یاد آوری است که ولایت پنجشیر: در دوران شاهنشاهی کوروش بزرگ یعنی559 530 پیش از میلاد ودر زمان دوره اسلامی (افزون برمساحت فعلی اش: شامل شهرستانهای خنجان، انداراب و سالنگ... نیز بوده است. ما امید واریم که در آینده های نزدیک دولت مردان مان با درخواستی رسمی میراث جغرافیایی سیاسی تاریخی این استان را از راه قانونی واپس گیرند.
به همین ترتیب بلاد و قصبات خراسان:
1 طبسین. قهستان،
2 زم. با خزر،
3 جوین،
4 بیهق بشت،
5 اشبند ورخ،
6 خواف،
7 زاوه،
8 اسپرائن،
9 ارغیان،
10 ابر شهر،
11 حمر اندز،
12 نسا،
13 ابیورد،
14 سرخس،
15 کیف،
16 توس،
17 بادغیس،
18 بوشنج،
19 مروشاه جهان،
20 مروالرود،
21 بغ،
22 جوزجان،
23 تالقان،
24 فاریاب، میمنه،
25 صفانیان،
26 سمنجان،
27 قادس،
28 بیکند،
29 رامدین،
30 بخارا و سمرقند،
31 سغد،
32 کن،
33 نسف،
34 پروان،
35 سجستان،
36 رخج (قند هار)
37 خجند،
38 فرغانه،
39 غوربند،
40 ریگ روان ضحاک،
41 کافرستان (نورستان)
42 لوگر،
43 زمین داور،
44 مشهد،
45 تربت و جام،
46 سبزوار،
47 بسطام،
48 بنکیستان بجانب ملتان،
49 در بلوچستان (بوقان، قصدار، قندابیل)
50 هزار بچه،
51 ننگهار،
52 جلال آباد،
53 چهار باغ،
54 هیکلپور،
55 لعل پور،
56 پشاور، وغیره
درهنگام فتح خراسان بدست مسلمانان بخش بزرگ ساکنین این سرزمین را مردمانی تشکیل میدادند که از شاخۀ « هند و اروپایی » نژاد « آرین » بودند وبعداً بنام تاجیک شهرت یافتند. (9)
علاوه برتاجیکان در آن هنگام اقوام دیگری هم در خراسان زیست میکردند که بخشی ازبقایای مهاجمان سابق بودند وبرخی از مردم خانه بدوش محلی مانند اجداد پشتون ها وبلوچ ها ونورستانیهای کنونی(10).
سرزمین ما خراسان بنابر موقعیت تاریخی جغرافیایی وجیوپولیتیکی خود، تلاقیگاه فرهنگهای خاور وباختربوده است. وبا فرآورد های ناب حوزۀ تمدنی مردم ما ارزشهای معرفتی درفراسوی تکامل پسندی و انسان دوستی و نو اندیشی، علمی تر روشنتر،غنامندتر، باوزنتر، پخته تر، برجسته تر وشکوه مندتر گردیده اند.
نقش تمدن ساز خراسان زمین، در کانون معارف نوین منطقه و جهان چنان بزرگ و گرانقدرودارای وزنۀ فرهنگی، ادبی، علمی وفلسفی است که موجب افتخار وسرافرازی تاریخی مردم مان در گذشته، حال و آینده بوده وخواهد بود.
کار نامه های فرهنگی، رویکرد های فلسفی، علمی و اخلاقی، پیدایی اندیشه هایی عشق به انسان بیان محبت و انسانیت در قالب نثر و نظم همه دست آورد های فر هنگی، تاریخی وسیاسی ایست که توسط مردمان آگاه،خردمندان، فیلسوفان، شاعران نویسندگان ورهبران سیاسی این مرزبوم خلق گردیده ومیراثهای معنوی و ارزشهای فرهنگی مارا پرورده وغنا بخشیده است.
شالودۀ کهنسال هویت ملی ما نیزبیش از هرچیز دیگر برپایه های همین ارزشهای فرهنگی علمی ادبی اخلاقی وانسانی مردمان ساکن این سرزمین استوار میباشد.
پس از حمله تازیان سیر رشد فرهنگی، ادبی و فلسفی فرهنگ غنامند وسخت جان « خراسان » تا پیدایی دوبارۀ نخستین سلسله‌های پادشاهی تاجیکان کُند وکُندترشد.چیرگی ستمگستر حاکمیت سیاسی « امویان عرب » وفرماندهان مهاجم آنها در برابررشد فرهنگ پربار و تکامل پسند و تمدن پرور این سرزمین نور، روشنی و خرد با قساوت وسنگین دلی گسترش می یافت.
قشون مهاجم بنای حاکمیت خود را، در خراسان بر پایه خون ریزی برده سازی سرکوب خونین میهن پرستان، جمع آوری مال وتصاحب دارایی های مردم بومی (تاجیکان) بدست آوردن غنیمت، جزیه گیری بیدادگری ستم تنفر و انزجار،بالا بردن قیمت های اجباری غله و امتعه وکالاهای بازار، تعیین مالیات سنگین تطبیق سیاست فقیر سازی مردم، نابودی زبان پارسی و ادبیات وفرهنگ بومی این سرزمین استوار کردند.
مردم خراسان که از سیاست ستمگستری تازیان در سرزمین معارف پرور وصلح خواه خویش بجان آمده بودند درچنین شرایط آزادی کُش واسارت آوربرای حصول استقلال، آزادی سیاسی و فرهنگی کشور خویش با یک جنبش بیسابقه استفاده عظیم کردند. رهبری این جنبش را مردی بنام ابومسلم خراسانی به عهده داشت،او از عمق اجتماع برخاسته بود وخواستهای عادلانه مردم و اوضاع سیاسی شاهنشاهی « اموی های عرب » را بخوبی درک میکرد. (11)
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
(*) قابل یاد آوری است که ولایت پنجشیر: در دوران شاهنشاهی کوروش بزرگ یعنی 559 530 پیش از میلاد (افزون برمساحت فعلی اش: شامل شهرستانهای خنجان، انداراب و سالنگ... نیز بوده است. ما امید واریم که در آینده های نزدیک دولت مردان مان میراث جغرافیایی سیاسی تاریخی این استان را از راه قانونی رسماً واپس گیرند.
منابع ومآخذ
1 رساله خراسان: نویسنده: م. غبار، ناشر: انجمن تاریخ، نشرات مجله آریانا نمبر (1)، چاپ اول: 1326 هـ ش. ص 3.
وآثار « رساله آریانا » تاریخ نویس خبیر احمد علی کهزاد، طبع کابل. و« افغانستان در مسیر تاریخ » مؤلف: میر غلام محمد غبار، ایران مرکز نشر انقلاب، 1366، ص 9.
2ـ نگاهی به افغانستان نمرات 4 تا 12، سال اول 1310 1311 شمسی، کذا سالنامه اول کابل 1311 شمسی، عنوان « تاریخچۀ مختصر افغانستان » م. غبار، ص 7.
33 « افغانستان در مسیر تاریخ » مؤلف: میر غلام محمد غبار، ناشر: ایران مرکز نشر انقلاب، چاپ سوم، تاریخ انتشارات: 1366، ص 33، 34.
4 تاریخ نظریات فلسفی، نوشتۀ: این قلم، سال چاپ: 13811، محل چاپ، بنگاه انتشارات میوند، صص (58).
5 « افغانستان در مسیر تاریخ » مؤلف: میر غلام محمد غبار، ناشر: ایران مرکز نشر انقلاب، چاپ سوم، تاریخ انتشارات: 1366، ص32.
6 رجوع شود به آثار:
ــ یوسف اراسکی، زبانهای ایرانی، ترجمه علی اشرف صادقی، تهران، نشر سخن، 1378، ص 34.
ــ یمین، پوهاند(پروفیسور) دکتور محمد حسین، افغانستان تاریخی، چاپ پشاور سال 1380، ص 21.
ــ سرپرسی سایکس، تاریخ ایران، ترجمه تقی گیلانی، تهران 1323، ص 5.
7ـ « افغانستان در مسیر تاریخ » مؤلف: میر غلام محمد غبار، ص 9. و « افغانستان در پنج قرن اخیر»، مؤلف: صدیق فرهنگ، ج1 قسمت اول، ص 17.
8ـ « دایرةالمعارف اسلامی »، چاپ 1927، ج 2، ص 966. و« افغانستان در پنج قرن اخیر»، مؤلف: صدیق فرهنگ، ج اول، قسمت اول، صص 18 و 19.
9 جهت معلومات بیشتر به منابع ذیل مراجعه شود:
ــ بلاذری، « فتوح البلدان»، طبع قاهره، سال 1901 میلادی، ص 400، 410، 438.
ــ اصطخری، « مسالک المالک »، طبع لیدن، ص 17،158، 227، 254، 273، 277.
ــ « اراضی خلافت شرقیه »، « لوسترانج » ترجمه:عبدالباقی لطیفی، نسخۀ خطی متعلق کتابخانه انجمن تاریخ، فصل 27، عنوان خراسان.
ــ « رحلة ابن بطوط »، جزء اول و دوم طبع مصر سال 1928 میلادی، ص 247، 252، 253، 255، نسخۀ خطی متعلق به ِانجمن تاریخ، عنوان خراسان، فصل 27.
ــ حدیقة الاقالیم، طبع « نولکشور » هند، ص 360، 367،369،374، 375، 377، 380، 394.
ــ « رسالۀ خراسان »، م. غبار، چاپ دوم، سال 1377 هـش. (19988 م)، ناشر انجمن تاریخ، ص 8 21.
ــ کتاب « اشکال العالم »، منسوب به ابی القاسم فرزند احمد الجیهانی...، ص 67، 68، 700، ترجمه: علی عبدالسلام، بخط حاجی خان فرزند محمد حسین قزوینی در قرن ده یا یازده نوشته شده واصل آن اکنون در کتاب خانه موزه کابل قید است.
ــ تاریخ بخارای ترشخی، ترجمه ابونصر فرزند محمد فرزند نصر القباوی، تلخیص محمد فرزند زفر فرزند عمر وتصحیح مدرس رضوی، طبع تهران، سال 1317 هجری، ص 1، 12 27، 93، ولاغیر.
ـ افغانستان ومردم آن، مؤلف: ژان شارل بلان، بروکسل 1967، ص 80.
10 افغانستان، تآلیف: دانلد ویلبر، نیوهیون، 1962، ص 444.
11 افغانستان در مسیر تاریخ، مؤلف: میرغلام محمد غبار ناشر: ایران مرکز نشر انقلاب،سال نشر: 1366، جلد 1، ص 76.



 

Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

آخرین به روز رسانی در يكشنبه ، 20 فروردين 1396 ، 13:29
 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 362

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 203 مهمان آنلاین


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.