Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

بحــرانــات ســـرحدی دریـــن دوره PDF پرینت ایمیل
مقـــــــالات - تاریخــــــی
نوشته شده توسط دکتر صاحبنظر مرادی   
سه شنبه ، 6 دی 1390 ، 11:29

بحــرانــات ســـرحدی دریـــن دورهتحلیل گران امورتاریخ، با توجه به جریانات سیال سیاسی ناشی از مداخلات استعماری که منجر به جنگ ودرگیری های مسلحانه افغانستان با انگلیس در سال های (1838،1879،1919) گردید، ودکتر صاحبنظر مرادی رخدادهای نظامی در رابطه باتصادمات سرحدی تاریخ معاصر این کشور راپس ازسال1747 عمدتاً به چهار دوره بر شمرده اند. توضیح این مراحل بگونه کرونولوژی در شکل گیری پالسی های دورنمایی آن ها وبحرانات ناشی ازآن اهمیت مهمی دارد.

- دوره توسعه جویی و جهان گشایی افغانستان که از سال 1747/1216 هجری آغاز و تا سال 1800 میلادی ادامه یافته است". درین دوره احمدشاه ابدالی با امکانات نظامی و نفوذ سیاسی ایکه دراختیار داشت، با شعار توحید سیاسی و جغرافیایی خراسان بزرگ تا حدودی مناطق از دست رفته را در اعماق قلمرو هندوستان با فتح سومنات و مرهته ها تا دهلی در چارچوب دولت جدید التاسیس خویش تنظیم نمود، و بعد از مرگ وی فرزندش تیمورشاه به منظور رسیده گی به امور مالیات در چترال، شکارپور، پشاور، بلخ وبدخشان وبخاطر رهایی از دردسروگرفتاری های ناشی از رقابت های سران عشایر وقبایل پشتون، پایتخت را از قندهار به کابل انتقال داد و این شهر را به ترصدگاه امیال بیگانه گان و قرارگاه جنگی در مناسبات بعدی امراء و شهزاده گان افغانی در تبانی با مراکز قدرت منطقوی مبدل نمود.

  - دوره برخوردها و سوء تفاهمات خارجی که از سال 1800 میلادی (1179 هـ خ) آغاز شده و تا سال 1880/ 1209 هـ خ ادامه می یابد. افغانستان درین مرحله تاریخی با خصومت دولت ایران و تبارز سیکهه ها در پنجاب و سرانجام رویا رویی های روسیه و بریتانیا روبرو می شود" این دوره مصادفست با خانه جنگی های بین سرداران سدوزایی و بارکزایی که هر شهزاده به حمایت یکی از قدرت های منطقوی علیه دیگری به شورش می پرداخت، و در نتیجه اسباب غارت گری مال و جان مردم و تباهی شیرازه حیات اجتماعی و سیاسی کشور می شدند. درین دوره با تشدید روابط سیاسی افغانستان و بریتانیا دو جنگ در سال های 1838 و 1879 بنام های جنگ اول و دوم افغان و انگلیس بوقوع پیوست، که در هر دو جنگ انگلیس ها عقب نشینی نسبی نموده ولی بحیث عامل نیرومند در تعیین حاکمیت ها بر کابل باقیماندند، و برای امرای وابسته بخود پالیسی وضع می کردند.

- دوره های دیگربنام سیاست انفعالی به زمان امیرعبدالرحمان خان وحبیب الله خانم تعلق دارد که درین دوره افغانستان باامضای معاهدات سرحدی باهمسایه گان باهویت وطول وعرض قیچی خورده وسانسورشده جدید سیاسی وفرهنگی نمودار گردیده است.

درسال1821 رنجیت سنگهه دیره اسماعیل خان راتسخیر نمود؛ ودر سال1822 نوشهره واقع درکنار چپ دریای سند پایگاه دولت پنجاب گردید وسردار یارمحمد خان؛ برادرش سردار محمدعظیم خان را درپشاور تشویق به فرار نمود؛ زیرا وعده حکومت پشاوررااز رنجیت سنگه گرفته بودو درسال1823 قوای سکه پشاور واشنغررا تسخیر نموده وحکومت را به یارمحمد خان وسلطان محمد خان طلایی ازسرداران پشاوری دادند. با انتقال سلطنت از خانواده سدوزایی به بارکزایی تمام ولایات افغانستان متصرفه دولت ابدالی میان پسران پاینده محمد خان در1826 تقسیم شد. ولایت پشاوربه سردار محمد خان، سردار سید محمد خان، سردار پیرمحمد خان وسردار سلطان محمدخان طلایی جد نادرخان رسید. سرداران براساس مادرشریکی برولایات کابل، قندهاروپشاور تجمع کردند. سلطان محمد طلایی توسط دوست محمد خان از کابل رانده شد ودر1827به پشاوررفت. وبعداز کشته شدن برادرش یارمحمددر1829بر پشاور مسلط شد، واز رنجیت سنگه متابعت نمودوپسرش رابحیث گروگان به لاهور فرستاد.

جانشینان سلطنت ابدالی ازآغاز پذیرفته بودند که بالاخره انگلیس وروس برای آنان کشورمی سازند؛ وحدود وثغور آن را مشخص می نمایند. هرچند حدود سیاسی کشوردرآن وقت مشخص نگردیده بود وحتی مرزهای جنوبی پادشاهی روسیه درجنوب بسوی بحرهند هنوز تعریف ناشده بود، وانگلیس ها برای بیان مقاصد خود به زمان بیشتر احتیاج داشتند وبهمین خاطربا فرصت سوزی ها عمل می کردند، واسناد رسمی مورد نظرشان راتاسال1893 بنام معاهده دیورند مورد توافق دولتین (هند برتانوی وافغانستان) قرار ندادند.

درین میان قیام مردم پنجاب وپشاور درپیوند باجنبش سید احمد بریلوی علیه سلطه سیکهه ها مورد حمایت سرداریارمحمد والی پشاور قرار گرفت، امادرجریان جنگ موصوف جانب سیکهه ها راگرفت وسید احمد بریلوی مجبور به فرار گردید و در سال1828 قوای سکهه مجدداً پشاوررا بدست آوردند. سید درهمین سال باردیگر به پشاورحمله نمود، وسرداریارمحمد به قتل رسید وسردار سلطان محمد طلایی شکست خورد، به هرترتیب رنجیت سنگهه امور پشاوررادربرابر پرداخت یک صد هزارروپیه مالیه سالیانه به سلطان محمد خان سپرد. باقتل سیددرسال1831 مناطق دوطرف رودسند کاملاً به تصرف رنجیت سنگهه درآمد. درین اوضاع شاه شجاع به تحریک انگلیس وباعقد معاهده ای با رنجیت سنگهه درسال 1836 به قندهار لشکرکشید وسبب اتحاد دوبرادرسردار کهندل خان والی قندهاروسرداردوست محمد خان والی کابل که سال ها دشمن جان یک دیگربودند وشکست خودش گردید وبه لودهیانه برگشت.

رنجیت سنگهه ازین حالت استفاده برده وبا یازده هزار سپاه پشاوررا تصرف نمود وسلطان احمد خان به کابل گریخت ودرمقابل دوست محمد خان با شصت هزارسپاه پیاده به عزم پشاورحرکت کرد. رنجیت سنگهه هیئتی رابه رهبری جنرال هارلان انگیسی مامورمذاکره نمود. هارلان سلطان محمد خان را بفریفت وبا ده هزار عسکر باجوری از صف دوست محمد خان جدا شده وبه اردوی سیکهه ها پیوست ودوست محمد خان راه کابل رادرپیش گرفت.

دوست محمد خان درسال1836 طی نامه ای به لارد اکلند گورنر جنرال انگلیس درهند در مورد چگونگی استخلاص پشاور ازدولت سیکهه پنجاب مشوره خواست، درحالیکه انگلیس صدها کیلومتر از سرحدات افغانستان فاصله داشت، تمسک محکمی به دست انگلیس برای مداخله داد. درسال1837 باردیگر دوست محمد خان زیر فشار افکار عمومی به پشاورلشکر کشید، اما درحالیکه قواء می خواست بالاحصارپشاورراتخلیه نموده وبه پنجاب عقب برود، دوست محمدخان فرمان برگشت به کابل راصادر نمود. باین حال آنچه حاکمیت سیکهه ها برپشاور ومضافات آن رامسجل نمود، معاهده سه جانبه شاه شجاع، رنجیت سینگهه وانگلیس بود؛ این معاهده که درسال1838 به امضا رسید ودر ماده اول آن چنین تقریر می داشت: "آنچه ممالک این روی آب سند وآن روی آب مذکور که درتحت تصرف وداخل علاقه سرکار خالصه جی (رنجیت)است، چون صوبه کشمیربا حدودشرقی وغربی وجنوبی وشمالی اتک وچچه وهزاره وکنبل وانت وغیره توابع آن، وپشاور یا یوسف زایی وغیره وختک وهشت نگر(هشت سنگر) و مچنی وکوهات وهنگووسایر توابع پشاورتاحد خیبر وبنو ووزیرآباد وتانگ وگرانک وکاله باغ وخوشحالِ گده وغیره با توابع آن، ودیره اسماعیل خان وتوابع آن ودیره غازی خان وکوت مشهن وعمر کوت وغیره با جمیع توابع آن، وسهنگرواروات مندواجل وحاجی پور وروح پور، وهرسه کیچی ملک مسیسنگره با تمام حدود آن، وصوبه ملتان با تمام ملک آن، سرکارشاه موصوف(شاه شجاع)وسایر خاندان سدوزایی رادرممالک مرقومه الصدر هیچ دعوی نسلاًبعد نسل وبطناًبعد بطن نبوده ونخواهد بود." اراضی متذکره بالا حین امضای قرارداد(جون1838) عموماًدرسیطره دولت سیکهه پنجاب قرارداشت؛ درحالیکه شاه شجاع درمورد دیگر این قرارداد انتزاع سند قلات وهرات رابه شرط تکیه بر تخت کابل پذیرفته بود- انگلیس باآنکه هنوز سرحد مشترکی با افغانستان نداشت واصلاً هنوزسرحدات وکشورهای مشخصی بوجود نیامده وتعریف نشده بودند، سهم خودراازپیش تعیین نموده وبرای آینده راه خودراصاف کرده بود؛ ازین رو خطی که قلمرو مفتوحه رنجیت سنگه رااز حدود غربی آن جدامیکرد، درمکاتبات انگلیسی، سرحد اداری نام گرفت وماورای آن از انگلیس به حساب می آمد. درهمین زمان بود که سند پشاوروکشمیر ازدست انگلیس ها بیرون شد([1])روس ها درشمال به سختی به مرزهای دولت محمد زایی ها رسیدند که بابرخوردهای اندکی- درحدود ترکمنستان امروزی(پنجده ودره ذوالفقار) راستاندند وتوقف کردند.

توافقنامه (جون1838) تنها باواگذاری مناطق نامبرده به قلمرو رنجیت سنگهه وپنجاب خلاصه نمی شد، بلکه مسئله مهم دیگری مبنی برنام گذاری جغرافیای که بایست شه شجاع برآن حکمرانی نماید، برپایه همین توافقات دوماه بعد درماه اگست1838 مجدداً درلاهورادامه یافت. درمقاوله سه جانبه ای که قبلاً میان هندبرتانوی، شاه شجاع ورنجیت سنگهه به امضارسیده بود، حدود شرقی "افغانستان" به جاهایی کشیده شد که بعدازمرگ رنجیت سنگهه انگلیس آنرامرزمیان قبایل آزاد ومناطق اداری میدانست. درمعاهده میان انگلیس ویعقوب خان این مرزغربی ترشد؛ ودرمعاهده دیورند درموقعیت فعلی میان پاکستان وافغانستان، آنراتثبیت ومعاهده های راولپندی وکابل(1919-1921)میان شاه امان الله وانگلیس آنرانهایی ساخت. درواقعیت استقلال افغانستان(1919) پایان آن پروسه طولانی است که به "بازی بزرگ" مسماگردیده ونتیجه آن تشکیل کشورحایلBuffer state-1873 میان دوقدرت بزرگ روس وانگلیس- است.([2])

ازین رویداریک نکته دیگرروشن میگردد که نام افغانستان نه براساس فرمان احمدشاه ابدالی ونه کدام شهزاده ویاراه اندازی رفراندومی برکشوراطلاق نشده است. ازبررسی جغرافیای تاریخی "افغانستان" روشن میگردد که بدنه اصلی سرزمین افغان ها(پشتون ها)درخارج ازمرزهای افغانستان کنونی یعنی پاکستان موقعیت دارد وازنظرکمی تعدادنفوس افغان درپاکستان سه چندتعدادآنهادرافغانستان است، واگرقرارباشد درمنطقه دولتی تحت عنوان پشتونخوا، یا ولایت افغانیه یاپشتونستان بزرگ بوجود بیاید، بایست بانظرداشت جغرافیای تاریخی قوم پشتون وبراساس مرکزثقل نفوس آنها درپاکستان پایه گذاری گردد.

دراوایل قرن نوزدهم(1801) است که برای نخستین بار درمقاوله سیاسی میان ایران قاجاری وهندبرتانوی نام "افغانستان" باتوسع معنا- به سرزمین وسیعتر ازآنچه سیفی وسایرنگارشگران نوشته بودند وکوچکترازفتوحات احمدشاه ابدالی، اطلاق گردید. پس ازآن درمقاوله سه جانبه میان هندبرتانوی، شاه شجاع ورنجیت سنگهه حدودشرقی این نام گذاری به جاهایی کشیده شدکه بعدازمرگ رنجیت سنگهه، انگلیس آنرامرزمیان قبایل آزاد ومناطق اداری میدانست. درمعاهده میان انگلیس ویعقوب خان، این مرزغربی ترشد.([3]) دررابطه به نام گذاری جدید کشور(ازخراسان به افغانستان)که ارتباط بیشتربه مسئله هویت دارد، دربخش دولت مشترک به تفصیل صحبت خواهیم نمود.

درسال1839 رنجیت سنگه وفات نمود، وانگلیس ها تاسال1849میراث دارقلمرو اوگردیدند؛ ومتکی برقراداد معروف سه جانبه این مناطق رااز رنجیت سنگه گرفته اند، وهیچ گونه ادعای رادرزمینه قبول نکردند. از آنجایی که اراضی نامبرده درجلگه های هموارقرارداشتند، سنگرهای دفاعی آن کوه های سلیمان وخیبر پیش بینی می شد. هم چنان درصورتی که روسیه تزاری به سواحل راست آمودریابه تخارستان پیشروی می نمود، سنگردفاعی انگلیس ها درکوه های هندوکش پیشبینی شده بود. باین حال، علاوه برمبارزات مداوم اقوام وقبایل درزمان دوست محمد خان درسراسرهند، درسال1857 قیامی برعلیه انگلیس ها برپا شد وفرصت مغتنمی رابرای آزادی سواحل راست رودسند به وجود آورد؛ اما دوست محمد خان به ملاحظه قرارداد جمرود درسال1855 ازآن استفاده کرده نتوانست.

خلاصه طرح وبه اجرادرآوردن خط کشی های مرزی چه درشمال بابرسمیت شناختن دریای آموبحیث شاخص حدود حاکمیت سیاسی محمد زایی ها وچه درنوارجنوبی باپاکستان بنام دیورند امورتجزیه حوزه فرهنگی وجغرافیایی خراسان بزرگ وزبان فارسی دری رادرمنطقه عملاً به اجرادرآورد، که براساس آن تاجیک ها(فارسیوان ها) بیشترازدیگران ازین امرآسیب دیده اند، ضمن آنکه اقوام دیگری هم مثل ازبک ها، ترکمن ها، بلوچ ها وپشتون ها درساختارهای سیاسی جدید ازتیره وتبارفرهنگی شان جداگردیده اند.

 


[1] - هفته نامه همبستگی،ش38، سال دوم1379،ص5 بقلم دکتر مهدی

[2] -محمد ابراهیم عطایی، تاریخ معاصرافغانستان،ص134

[3] - تاریخ معاصرافغانستان، محمد ابراهیم عطایی،،ص134

 

Advertise your business here. Click to contact us.
  • ناشناس
    اگر کارمندانی خاوران وجدان دارن از این حقیقت چشم پوشی نکنند باید نوشته کنند که تمامی بدبختی ها از دس تی او اشخاص است که از زمانی داوود خان نوکری isiرا قبل کرده گلبدین حکمتیاراحمد شاه معسود و غیره این ب ه وجدانی شما تعلق داره که نشر میکند یا خیر
  • احمد
    مرادی گرامی

    این مقاله شما زیاد میلنگد. زیرا شما در بارۀ تاریخ صحبت میکنید و آنهم فقط دو ماخد یا منب ع دارید! متاسفانه این مقاله شما از نقطۀ نظر محتوا و مضمون بسیار عجیب بوده و تا اندازۀ زیادی بیمایه م یباشد...

    مهم نیست بسیار بنویسید. اگر کمتر بنویسید و بهتر بنویسید بمراتب بهتر خواهد بود...
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

آخرین به روز رسانی در پنجشنبه ، 8 دی 1390 ، 15:44
 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 337

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 218 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.