Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

Warning: preg_match(): Compilation failed: regular expression is too large at offset 46 in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/components/com_comment/joscomment/utils.php on line 607
جشــــن نــــوروز در تقــــویم آریــــــایی PDF پرینت ایمیل
مقـــــــالات - تاریخــــــی
نوشته شده توسط پروفیسور رسول رهین   
جمعه ، 27 اسفند 1389 ، 08:14

جشــــن نــــوروز در تقــــویم آریــــــایی

 

نوروز يكي از قديمي ترين اعياد و جشن هاي آريايي و ياد گار چند هزار ساله كشور باستاني ما ميباشد. اين جشن بزرك ملي زماني در سر زمين آريانا بر گزارگرديدكه بيداري و تجدد حيات در طبيعت آ غاز گرديد. تجدد حيات و بيداري پروفیسور رسول رهینهنگامي آغاز گرديد كه سردي زمستان پايان يافت ودر دامان كوهساران لاله و ريحان روئيد.

واژه نوروز مرکب از دو واژهٔ فارسی «نو» و «روز» است. در روزگاران کهن آریاییان این واژه را "ناوا سرِدا" یعنی سال میگفتند. مردمان آریایی آسیای میانه نیز در زمان سلاله های سغدیان و خوارزمشاهیان، نوروز را نوسارد و نوسارجی می نامیدند. 

منشا و زمان پیدایش نوروز، به درستی معلوم نیست. در برخی از متن‌های کهن، شاهنامه فردوسی و تاریخ طبری، جمشید و در برخی اسناد دیگر، کیومرث را به‌عنوان پایه‌گذار نوروز معرفی کرده اند. در شاهنامه، روایت شده است که جمشید در حال گذشتن از آذربایجان بود که دستور داد در آنجا برای او تختی بگذارند و خودش با تاجی زرین بر روی تخت نشست. با رسیدن نور خورشید به تاج زرین او، جهان نورانی شد و مردم شادمانی، و آن روز را روز نو یا نوروز نامیدند. برخی دیگر آغاز نوروز را به بابلیان نسبت می‌دهد. بر طبق این روایت‌ها، رواج نوروز در خاوران ۵۳۸ سال قبل از میلاد یعنی زمان حمله کورش به بابل بازمی‌گردد. ونیز در برخی از روایت‌ها، زرتشت به‌عنوان بنیان‌گذار نوروز نام برده شده است.

برخی ازشواهد تاریخی نشان میدهند که کوروش دوم بنیان‌گزار سلاله هخامنشیان، در سال ۵۳۸ قبل از میلاد، نوروز را جشن ملی اعلام کرد. وی در این روز برنامه‌هایی برای ترفیع سربازان، پاکسازی مکان‌های همگانی و خانه‌های شخصی و بخشش محکومان اجرا نمود. این آیین‌ در زمان پادشاهان دیگرهخامنشی نیز برگزار می‌شده است. چنانچه بررسی‌هایی که بر روی سنگ‌نوشته‌های دوران هخامنثیان صورت گرفته نشان می‌دهد که مردم با جشن‌های نوروز آشنا بوده‌اند، و هخامنشیان نوروز را با شکوه جلال بزرگی جشن می‌گرفته‌اند. شواهد نشان می‌دهد که داریوش اول هخامنشی، به مناسبت نوروز در سال ۴۱۶ قبل از میلاد سکه‌ای از جنس طلا ضرب زده بود که در یک سوی آن سربازی در حال تیراندازی نشان داده میشده است.

 در زمان اشکانیان و ساسانیان نیز نوروز گرامی داشته می‌شد. در این روزگاران، جشن‌های متعددی در جریان یک سال برگزار می‌شد که مهمترین آنها نوروز و مهرگان بود. برگزاری جشن نوروز در دوران سلاله ساسانیان دست کم شش روز را در میگرفت. درین دوره نوروز به دو نام جشن گرفته میشد. یکی نوروز کوچک و دیگری نوروز بزرگ. نوروز کوچک یا نوروز عامه پنج روز نخست بود و از یکم تا پنجم حمل یا فروردین گرامی داشته می‌شد و روز ششم حمل یا فروردین بنام نوروز بزرگ جشن شکوهمندی برپا می‌شد. در روزهای نوروز عامه، قشری از قشرهای مردم، چون (دهقانان، روحانیان، سپاهیان، پیشه‌وران و اشراف) به دیدار شاه می‌آمدند و شاه به سخنان ایشان گوش می‌داد و برای حل مشکلات آنها دستور صادر می‌کرد. روز ششم که نوروز بزرگ آغاز میشد،باید شاه حق قشرهای گوناگون مردم را ادا میکرده بود و در این روز یعنی روزششم، جشن نوروز بزرگ برپا میشد. در این روزتنها نزدیکان شاه بودند که میتوانستند به نزد شاه حضور یابند و در مراسم شکوهمند جشن نوروزی با شاه اشتراک و از نمایشات و مراسم گوناگون نوروزی لذت ببرند.

 پس از تسخیر خراسان توسط عربها، از برگزاری آیین‌های نوروز در زمان امویان و عباسیان نشانه‌ در دست نیست. اینقدر آمده است که خلفای عباسی گاهی برای پذیرش هدایای مردم، از نوروز استقبال می‌کرده‌اند. با روی کار آمدن سلسله‌های سامانیان و آل بویه، جشن نوروز با گستردگی بیشتری برگزار شد. در دوران سلجوقیان، به دستور جلال‌الدین ملک‌شاه سلجوقی تعدادی از ستاره شناسان خراسانی جهت تدوین گاه شماری خراسان زمین مؤظف گردیدند. در گروپ ستاره شناسان خراسانی که کار تدوین تقویم خراسان زمین را آغاز کردند ابوالفتح عبدالرحمان منصور خازنی، ابومظفر اسفزاری، ابو عباس لوگری، محمد بن احمد بن احمد معموری شامل بودند. در رأس این ستاره شناسان خراسانی خیام نیشاپوری قرارداشت. تقویمی که این گروه ستاره شناسان خراسانی ترتیب دادند بنام تقویم جلالی معروف گردید. تقویم جلالی همان تقویمی است که تا به امروز رایج می‌باشد و این تقویم دقیق‌ترین تقویم تا آنزمان و تا اکنون به‌شمار می‌آید.گفته میشود درتقویم اروپایی در هر 2500 سال یک روز اشتباه می‌شود، اما در تقویم جلالی در هر 10 هزار سال یک ثانیه تفاوت به وجود می‌آید که دال بر دقیق بودن این تقویم می نماید.

خیام با گروه ستاره شناسان خراسانی برای بهترسازی گاه شمار خراسانی، نوروز را در یکم بهار قرار دادند و جایگاه آن را ثابت نمودند. بر اساس این گاه شماری که به تقویم جلالی معروف شد، برای ثابت نگهداشتن نوروز در آغاز بهار، مقرر شد که هر چهار سال یک‌بار، تعداد روزهای سال (به‌جای ۳۶۵ روز)، برابر با ۳۶۶ روز در نظر گرفته شود. طبق این قاعده، می‌بایست روز اول سال در دور سال هشتم، دوباره به جای اول سال چهارم، برسد. این گاه شماری از سال ۳۹۲ هجری آغاز شد و تا امروز ادامه دارد. تا جایی که اسناد نشان میدهد، اکثر گاه شماریهاو تقویم های امروزی هجری شمسی و هجری قمری معمول نیز مبتنی بر همین تقویم جلالی میباشد که بعد از اصلاخاتی ترتیب یافته اند.

 در اسلام و به ویژهٔ در آیین تشیع به نوروز به عنوان روزی خجسته نگاه میشود. در دیدگاه شیعه مذهبان گرامی داشت ازنوروز تأکید شده است. نزد ایشان نوروز روز ظهور امام زمان است. چنانچه در حدیثی از امام صادق آمده است که: «روز نوروز همان روزی است که خداوند از بندگانش پیمان گرفت که او را پرستش کنند و هیچ چیزى را شریک او ندانند، به پیامبران و اولیا ایمان بیاورند. او گوید " نوروز نخستین روزی است که خورشید در آن طلوع کرده، و بادهاى باردارکننده در آن روز وزیده، گلها و شکوفه‌هاى زمین آفریده شده اند. درهمین روزاست که کشتى نوح(ع) به کوه جودى می نشیند. در همین روز است که قومى که از ترس مرگ از خانه‌هاى خود بیرون رفته بودند و خداوند ایشان را بمیراند، دوباره زنده شدند. درهمین روزاست که جبرئیل بر پیامبر (ص) فرود آمد. همین روزاست که ابراهیم(ع) بتهاى قوم خود را بشکست. همین روزاست که پیغمبر خدا، امیرالمومنین على(ع) را بر دوش خود سوار کرد تا بتهاى قریش را از بالاى خانه خدا به پائین انداخت و آنها را خرد کرد...»

 مسلم اینست که جشن نوروز در لحظه اعتدال بهاری آغاز می‌شود. در دانش ستاره‌شناسی، اعتدال بهاری یا اعتدال ربیعی در نیم‌کره شمالی زمین به لحظه‌ای گفته می‌شود که خورشید در خط استوای زمین قرار میداشته باشد و ساعات شب و روز در اعتدال و مساوات قرار میداشته باشند. این لحظه ساعات اول روز اول برج حمل میباشد که، در تقویم هجری خورشیدی نخستین روز (هرمز روز یا ورمزد روز) از ماه فروردین است. نوروز در تقویم میلادی عموماً با ۲۱ ماه مارس مطابقت دارد. در کشورهایی مانند افغانستان و ایران که تقویم هجری شمسی به کار برده می‌شود، نوروز، روز آغاز سال نو است. اما در کشورهای سر زمینهای نوروز آسیای میانه و قفقاز، مانند تاجیکستان، اوزبکستان، ترکمنستان، آذربایجان و ترکستان چینی تقویم میلادی متداول است و نوروز به عنوان آغاز فصل بهار جشن گرفته می‌شود ولی روز آغاز سال محسوب نمی‌شود.

 منطقه‌هایی که جشن نوروز در آنهابرگزار می‌شود، شامل کشورهای افغانستان، ایران، تاجیکستان، اوزبکستان، ترکمنستان، آزربایجان و ترکستانات چینی میباشد. جغرافیای نوروز با نام نوروز یا مشابه آن، درسراسر خاورمیانه، بالکانات، قزاقستان، تاتارستان، چین شرقی (ترکستان چین)،سودان، زنگبار، سراسر قفقاز تا آستراخان،آمریکای شمالی، هندوستان، پاکستان، بنگلادش، بوتان، نیپال و تبت را شامل می‌شود.

 در بسیاری این کشورها نوروزجشن گرفته می‌شود. در برخی ها تجلیل آیین‌های نوروزی از هم متفاوت‌اند. مثلاً در افغانستان سفره هفت‌میوه می‌چینند؛ اما در ایران سفره هفت سین می‌اندازند.همچنین کشورهایی مانند مصر و چین جزو سرزمین‌هایی نیستند که در آنها نوروز جشن گرفته می‌شود، اما جشن‌هایی مشابه جشن نوروز برگزار می‌گردد.

بتازگی پارلمان فدرال کانادا طی اجلاس (تاریخی ۳۰ مارچ ۲۰۰۹ (۱۰ فروردین ۱۳۸۸)، لایحه ی به تصویب رسانید که اولین روز بهار هر سال به عنوان نوروز (Nowruz Day)، عید ملی نامگذاری و جشن بزرگ بر پا گردد.

در 24 فبروری 2010 سازمان ملل متحد طی یک قطعنامه در مقر سازمان ملل در نیویورک، عید نوروز را به عنوان "روز بین‌المللی نوروز و فرهنگ صلح" در جهان به رسمیت شناخت.

در سال ۱۳۸۹ نخستین دورهٔ جشن جهانی نوروز هم زمان در تهران و آستان بلخ افغانستان برگزار شد و شهر تهران به عنوان «دبیرخانهٔ نوروز» شناخته شد. قرار براین است که همه ساله، سران کشورهایی که نوروز را جشن می‌گیرند در تهران گردهم جمع‌آیند و این آیین باستانی را گرامی دارند. از این است که از آن تاریخ باینطرف هر ساله یکی از کشورهای اصلی نورز، میزبان جشن جهانی نوروز است و دانشمندان و ستاره شناسان مشهور جهان بشمول فرهنگیان و دانشمندان گردهم می آیند و ازین روز تاریخی جهانی تجلیل بعمل می آورند.

بیائید این روز ملی و بین المللی آریاییان را تجلیبل کنیم و از نعمات مادی و آئینهای آورنده فراوانی، صلح دوستی و صفایی آن چون خانه تکانی، آتش افروزی، سفره‌های نوروزی، غذاهای نوروزی، دید و بازدیدها، مسابقات ورزشی، طبیعت‌گردی، استفاده کرده چهره پر شکوه نوروز را از دید شعرا ی فارسی گوی مشاهده کنیم، چنانچه فرخی سیستانی طی ترجیع بندی گفته است:

زباغ ای باغبـــــان مـــــارا همی بوی بهـــــار آید        کلید باغ مـــــاراده کــــــه فردامان به کـار آید
کلید باغ را فــــردا هــــــزاران خواســـــــــتار آید        تو لختی صبر کن چنـدان که قمری بر چنار آید
چو اندر باغ تو بلبــــــل به دیـــــدار بهـــــــــار آید       ترا مهمان ناخوانده بــه روزی صد هـــــــزار آید
کنون گر گلبنی را پنج شش گل در شمــــار آید       چنان‌دانی که هرکس را همی زو بـوی یار آید
بهار امسال پندار همی خوشـــــــتر ز پـــــار آید       وزین خوشتر شود فردا که خسرو از شکار اید
بدین شایستگی جشنی بدین بایستگی روزی        ملک را در جهان هر روز جشنی داد و نوروزی

منوچهری درباره نوروز مسمطی دارد. بدین مطلع:

آمد نوروز هم از بامــــــــــــداد                  آمدنش فرخ و فرخنده باد
باز جهان خرم و خــوب ایستاد                 مرز زمستان و بهاران بزاد
ز ابر سیه روی سمن بوی داد                  گیتی گردید چو دارالقــرار

در مسمط دیگر منوچهری میخوانیم:

نوروز بزرگم بزن ای مطــــــــــرب نوروز            زیرا که بود نوبت نوروز بـــه نوروز
برزن غزلی نغز و دل‌انگیز و دلفـــــــروز           ور نیست ترا بشنو از مرغ نوآموز
کاین فاخته زان کوز و دگر فاخته زانکوز          بر قافیه خوب همی خوانداشعار

بوالفرج رونی گوید:

جشن فرخنده فروردین است            روز بازار گل و نســــرین است
آب چون آتش عـود افروزست            باد چون خاک عبیر آگین است
باغ پیراسته گلــــــزار بهشت            گلبن آراسته حورالعیــن است

مسعود سعد سلمان از عید نوروز چنین یاد میکند:

رسید عید و من از روی حور دلبر دور            چگونه باشم بی روی آن بهشتی حور
رسیدعید همایون شها به خدمت تو            نهاده پیش تو هدیه نشاط لهو و سرور
برسم عید شها باده مــــــروق نوش           به لحن بربط و چنگ و چغـــانه و طنبور

جمال‌الدین عبدالرزاق گفته است:

اینک اینک نوبهار آورد بیــــــــــــــــــرون لشکری            هریکی چون نوعروسی در دگـرگون زیوری
گر تماشا می‌کنی برخیز کانـــــــــدر باغ هست           با چون مشاطه‌ای و باغ چون لعبــــت گری
عرض لشکر می‌دهد نوروز و ابرش عارض است           وز گل و نرگس مراد را چون ستاره لشکری

حافظ در غزلی میگوید:

ز کوی یار می‌آید نســــــــــــــــــــــیم باد نوروزی           از این باد ار مدد خواهی چراغ دل برافروزی
چو گل گر خرده‌ای داری خدا را صرف عشرت کن         که قارون را غلطها داد ســـــودای زراندوزی
ز جام گل دگر بلبل چنان مســــــت می لعلست         که زد بر چرخ فیروزه صفیــــــر تخت فیروزی
به صحرا رو که از دامن غبار غـــــــــــم بیفشانی         به گلزار آی کز بلبل غـــــــزل گفتن بیاموزی

هاتف در قصیده‌ای گفته است:

نسیم صبح عنبر بیز شــــد بر توده غبرا                     زمین سبز نسرین خیز شد چون گنبد خضرا
ز فیض ابر آزادی زمین مرده شــده زنده                    زلطف باد نوروزی جهان پیـــــــــــــر شد برنا
بگرد سرو گرم پرفشانی قمـــــری نالان                    به پای گل به کار جان سپــــاری بلبل شیدا
همایون روز نوروز است امروز و بیفـروزی                    بر اورنگ خلافت کرده شـــــــاه لافتی ماوی

قاآنی قصیده‌ای در وصف نخستین روز بهار دارد که در آن گوید:

رساند باد صبا مژده بهــــــــــــــــــــار امروز                ز توبه توبه نمودم هــــــــــزار بار امروز
هوا بساط زمرد فکند در صحــــــــــــــــــــرا                بیا که وقت نشاطست و روز کار امروز
سحاب بر سر اطفال بوستــــــــــــــان بارد                به جای قطره همی در شـاهوار امروز
رسد به گوش دل این مژده‌ام ز هاتف غیب               که گشت شیر خداوند شــهریار امروز

دراین روز باستانی و تاریخی همه ساله در سر زمین های نوروز و کشورهای مختلف جهان که نوروز در آنها اثر گزاری دارد، دانشمندان و فرهنگیان مقاله های پرمحتوایی درباره ارزشهای تاریخی, فرهنگی و اجتماعی این روز, بخوانش گرفته, جهت های مختلف جشن نورز را به بحث میگیرند. شربت هفت میوه به پیروی از شربت سومای باستان صرف ودسترخوانهای خانواده ها پرنعمت , آراسته و رنگین با پخت حبوبات دارای دانه های بیشمار مزین میگردد. آب, نان, آئینه, سیر , سمارق, گل و سمنک و سبزیهای بهاری بر دسترخوانها چیده میــشود. کلانهای هجران کشیده دعا های خیر بر حق مهاجران و بهروزی کشورشان می نمایند و به شادی میپردازند.

گفتنی است, همان طوریکه در بهاران طبیعت نو میشود, باران بهاری برگهای همه داشته های خشک و فاسد شده طبیعت را شست و شوی و پندکهای تازه در شاخه های درختان و گلها می رویاند, انسانها نیز در آغاز بهار وسال نو و بهاران نو با پیروی از طبیعت ضمیر خودرا از پندارهای پارینه پاک کرده, تصامیم نو میگیرند پس بر ما است که ازین روز خجسته, یادگاران اجداد و نیکان با شهامت و غیور مان استفاده کرده, بروفق عرف و عنعنه های گذشتگان بر پروژه های زندگی خود تجدید نظر و پلانهای اعمار زندگی بهتر, اجتماعی, ملی و میهنی را در سر خط پلانهای سال آمدنی مان قرار بدهیم. با ایفای این آرزوهای عنعنوی میتوانیم خود و مادر وطن را شاد گردانیم.

ونیزبرماست که درین روز فرخنده کارها و فعالیت های دوران سال گذشته خودرا مطالعه و ارزیابی کرده تصامیم سودمند وسازنده برای بهتر ساختن زندگی آینده خود بگیریم. چه زمانیکه باز اوراق کارکردهای امسال خودرا در سال آمدنی دیگر ورق میزنیم هریک بایست وجدان پر غرور و مطمئن و پر از آرزوهای کارکردهای مثمر سال گذشته خودرا ارزشیابی کرده, پلان و آرزوهای سال آینده خودرا بر مبنای تکمیل آرزوهای نا مکمل سال پار تکمیل نمائیم. بامید روزیکه هر روز تان نوروز و نوروز تان پیروز و زندگی بکام هریک تان بچرخد.

با درودهای پر از صمیمت
پروفیسور رسول رهین

 

 

Advertise your business here. Click to contact us.
  • ناشناس
    آستاد علی قدر،

    معلومات خیلی دلچسپ و آموزنده در مورد نوروز تهیه فرموده اید.خداوندمتعال برای جناب ش ما اجر نصیب فرماید.
    با عرض حرمت
    صافی
  • zabi  - NOWROOSE
    Thank you for your excellent information about our Nowroose. You are great
  • AQ
    نوروز روز عید زردشتها و آتش پرستان است تجلیل این روز از نگاه اسلام شرک است. برماست که مردم خودرا آگا ه بسازیم تا ناخداگاه به سوی ترکستان نرویم.
    تشکر
  • ولی

    آقای الف وقاف نوروز مبارک
    فقط برای انکه از مغز و کله ات کار بگیری یک نکته را خدمتت عرض میدارم ...

    نو روز سرمایه فرهنگی و افتخاری تاریخ فارسی زبانان و فلات ایران قدیم است فارسی زبانان مانند تمام م ردم دنیا و تمام ایمان داران دنیا حق دارند و مکلف اند تا این جشن پرشکوه و خداداد شان را که با انسان و خدا وطبعت پیوند ناگسستنی دارد جشن بگیرند و از این روز با جان ودل پاسداری کنند هر کسی مانند خود می ا ندیشد . فاقد خرد هم اندیشه ی طالب خرمی یون و روستار ترکی و اوغان ذلتی هاست
    حالا خودت اگر کمی عقل د اری به این سوال من جواب بگو ...
    نو روز از طرف شما و مانند شما ابله هان و کم خردان جشن کافران است و د ر نابودی ان تلاش دارید
    و در کشور های زیر تیغ اهریمن برابری شرکش قلمداد می کنید .
    ودر کشور های کمونیس تی در زمان اتحاد شوری سوسیالیستی به همه معلوم است که در کشور های آسیای میانه مانند تاجکستان ،ازبکستا ن،قرقیزستان،قزاقستان وآذربادیگان بنام جشن مسلمان ها ممنوع اعلان شده بود و از برگزاری آن جلوگیری می ش د و موافقان نوروز را به نام دشمن سویتی به چوبه دار می آویختن حالا خود قضاوت کن که چرا این نوروز از ط رف مسلمان ها روز کافران واز طرف کافران روز مسلمان ها کوبیده می شد . ما با گذشت زمان و شناخت دوست دشم ن حالا هشیار شده ایم که نو روز گناه ندارد فقط ما گناه کاریم که از زبان و فرهنگ وتاریخ خود درست و طور که لازم است پاسداری نمی کنیم و فریب شما اهریمن ها را خورده و نیرنگ شما را درک نمی کنیم ولی به امید پروردگار دیگر هیچ کسی نمی تواند باورمندان نوروز را بفربد .
  • AQ
    آقای ولی!
    لطفا به من نگو "نوروز مبارک" چو من یک مسلمان عقیدتی هستم و نمیخواهم غرق خرافات غی راسلام شوم.
    این حدیث را بخوان و خدابرایتان هدایت کند.

    عن انس (رض) قال : قدم رسول الله (ص) المدين ة ولهم يومان يلعبون فيهما فقال : ماهذان اليومان قالوا کنا نلعب فيهما في الجاهلية فقال رسول الله (ص) قد ابدلکم الله بهما خيرا منهما يوم الاضحى‌ و يوم الفطر .

تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

آخرین به روز رسانی در يكشنبه ، 29 اسفند 1389 ، 10:09
 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 362

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 101 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.