Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

پسمنظر اختلاف محمد داوود در مورد پشتونستان PDF پرینت ایمیل
مقـــــــالات - تاریخــــــی
نوشته شده توسط دکتر صاحبنظر مرادی   
يكشنبه ، 20 فروردين 1396 ، 14:22

دکتر صاحبنظر مرادیپاکستان درسال1945 از هندوستان جدا شد، تا این زمان همسایه جنوبی افغانستان ، هندوستان بود وتوافقنامه خط دیورند با هند بریتانوی به امضاء رسیده بود. چون در آن وقت پاکستانی وجود نداشت. با تشکیل پاکستان، نماینده افغانستان در سازمان ملل این کشور جدیدالتاسیس را به رسمیت نشناخت.
درسال 1950وزیر مستعمرات دولت انگلیس اعلام کرد که پاکستان وارث حقوق ووظایف مقامات برتانوی هند درمناطق این طرف خط دیورند می باشد. این تنها نبود، بعدها دولت ایالات متحده امریکا نیزدرمحتوای پکت(سنتو) خط دیورند را بین افغانستان وپاکستان سرحد بین المللی اعلان کرد. زیرا دولتین انگلیس وامریکا مصمیم بودند درجنوب قلمرو اتحاد شوروی، زنجیری از ممالک اسلامی از استانبول تا کشمیر بکشند، وازاشتراک ممالک ترکیه وعراق وایران وافغانستان وپاکستان دریک پکت نظامی زیر پرچم پان اسلامیزم، سنگرطولانی از شرق مدیترانه تا بحر عرب آماده نمایند، واین خود مستلزم تنظیم برناموی وتقویت سیاسی-نظامی دولت جدیدالظهور پاکستان بود. اما این نقشه طویل وعریض طوری ترتیب شده بود که طبعیتا به ضرر افغانستان تکمیل وتطبیق می گردید: یعنی افغانستان مانند دوره استیلای دولت انگلیس درهندوستان، ازنظر جغرافیایی همچنان مقطوع الاعضاء ومحروم از دروازه درپا باقی مانده، وهم حلقه جدیدی از یک پکت نظامی درپا میداشت.( )
فریزر تتلر وزیر مختار دولت انگلیس درکابل درکتابی به نام "افغانستان" در زمینه تبصره نموده وگفته است: "قبایل سرحدی (پشتونستان آزاد) مسلح ومهیب اند، وهر آن امکان حمله وسرازیر شدن ایشان به اتفاق افغانستان درسرزمین هندوستان موجود است. این خطر هند شمالی وخطر صلح آسیای وسطی، فقط به واسطه ضم ویکجا شدن دودولت افغانستان وپاکستان با یکدیگر به هر شکلی که باشد، می تواند رفع گردد، ولو نظر به اختلافات روحی واقتصادی وسیاسی وملی اختلاط آن دوکشور ممکن به نظر نرسد، معهذا تاریخ حکم می کند که این اختلاط عملی گردد، وگر این عملیه به شکل صلح آمیز انجام نگیرد، باقوت عملی خواهد شد، زیرا اگر افغانستان وپاکستان به واسطه این اختلافات ویا مزخرفات خط دیورند منقسم ودوپارچه باشند، حالت مساعدی برای انقلاب وموقع مناسبی برای کمونیزم فراهم خواهد شد. هنگامی که در آن طرف دریای آمو صنایع اتحاد شوروی رشد کند، وخواهش باز کردن راهی به بحر به وجود آید، بی گمان یگانه بندر دریایی در آسیای وسطی برای اتحاد شوروی بندرگاه کراچی خواهد بود، که خط آهن اورا ازکشک به راه هرات وقندهار وچمن به پاکستان متصل نماید. پس در حالت عدم اتحاد افغانستان وپاکستان وفقدان پشتیبانی انگلیس وامریکا، باز از جبهه شمال هجوم به عمل آمده وکنترول هندوکش به دست اجانب خواهد افتاد.
تاریخ نشان میدهد کسی که هندوکش رادردست دارد، کلید هندوستان هم دردست اوست. برعکس، اگر افغانستان وپاکستان یکی شده آرام ومسعود باشند، باتشکیل یک پایگاه قوی شرقی، در سلسله طویل دول اسلامی از باسفور تا پامیر، رول مهمی بازی خواهد کرد... نگه داشتن تمامیت وحدت مسلمین در آسیای جنوبی به منفعت بریتانیا وامریکاست...خطر نفوذ کمونیزم دربین باشنده گان شمال غرب هند آنقدربزرگ نیست، زیراچنین دوکتورین ها قادر نیست به سهولت در استحکامات اسلام ریشه بدواند. تنها یک نا رضایتی فوق العاده وفقر زیاد مادی می تواند چنین نتیجه بارآورد."( )
به هر حال حکومت های افغانستان درمبارزه با پاکستان بر سر قضیه پشتونستان نرمش ولغزش وانحراف می ورزید، تاجایی که این موضع گیری های افغانستان به نفع پاکستان انجام شد. به این معنی که حکومت شاه محمود خان درافغانستان در همان اول ظهور پاکستان، برخلاف موضعگیری نماینده افغانستان در ملل متحد، بدون قید وشرطی استقلال آن کشوررا شناخته وسفارتش رادرکابل در 1947 قبول نمود وسفارت خودرا دراسلام آباد وقونسلگری خودرادر پشاورنیز ایجاد نمود. بهانه شاه محمود خان درین عجله وشتاب بی موقع، تکیه به تماس های بود که ازطریق دیپلوماسی قبل از انقسام هندوستان (1047-1943) بادولت انگلیس برقرار ومسئله پشتونستان راطرح نموده وهم به لیت ولل دولت انگلیس دل داده بود. زمانی که پاکستان به وجود آمد، حکومت افغانستان قضیه را با این دولت درمیان نهاد، ولی درهردو طرح خود یک مطلب را خاطر نشان کرد وآن اینکه: "باید به افغان های بین خط دیورند ودریای سند موقع داده شود که توسط ریفراندومی سرنوشت خودرا تعیین نمایند" این طرح وادعا یگانه چیزی بود که انگلیس وپاکستان منتظر آن بودند. زیرا چنین خواهشی را می توانستند مستند به نتایج به دست آمده این ریفراندوم  رد نمایند.
این رفراندوم در 3 جون 1947 در مناطق پشتون نشین پاکستان راه اندازی گردید، که در آن در حدود 289244 پشتون به نفع ماندگاری با پاکستان رای دادند. این یک امر تصادفی نبود، بلکه تمام زمام داران استعماری بریتانیا به قدر کافی سیادت سیاسی خود رابرقبایل آزاد تامین کرده بودند. در آن زمان داکتر خان، برادرخان عبدالفغارخان وعضو حزب کانگرس ووزیر اعلا ویک نفر انگلیس به نام سراولف کارویOlaf Caroe والی ایالت سرحد بود. در رفراندومی که تحت اشراف انگلیس برگزار شد، صرفا51٪ واجدین شرایط اشتراک کردند، که بنا به ادعای مقامات انگلیس از مجموع 292118 رای داده شده 289244 رای آن یعنی 5/99 درصد آراء به نفع الحاق به پاکستان وصرفا2874 رای به نفع خان عبدالفغارخان یعنی الحاق به هند به صندوق ها ریخته شد. در آن روز غفار خان وخانواده اش به اندازه امروز در بین پشتونستان، مسلما مطرود ومنفور نبودند.( )
درین زمان، هیئت ها و شخصیت های سیاسی از چترال تا بلوچستان به کابل می آمدند، ودیره جات وپشاور با ریاست های محلی قلات ودیروباجور وچترال درین جنبش درنخستین صفوف قرار داشتند. معنی عمده تر پیشنهاد حکومت شاه محمود خان راجع به ریفراندوم ماورای خط دیورند این بود که گویا حکومت آن وقت افغانستان سرحدات تحمیلی خط دیورند راقبول داشته، وهیچ گاه دعوای استرداد اراضی مغصوبه (از لحاظ تاریخی، اقتصادی واستراتیژکی) ازخودرا، باپاکستان ندارد، وباسرحدات کنونی وتحمیلی از طرف انگلیس، به شکل یک کشور محبوس وبی دروازه بحری درخشکه قانع است. البته این روش حکومت شاه محمود خان ورفراندوم اجرا شده ابتکاررا درین مبارزه سیاسی به دست حکومت پاکستان داد.
این تنها نبود، شاه محمود خان صدراعظم برای ادامه مذاکرات سیاسی با پاکستان درنوامبر1947 به عنوان "نماینده فوق العاده وممثل مخصوص اعلیحضرت محمد ظاهرشاه" به پاکستان اعزام نمود. به گفته غبار: "اما این نماینده فوق العاده وممثل مخصوص شاه عبارت بود از یک جوانک بی تجربه ونوکار از کواسه گان امیر دوست محمد خان به نام نجیب الله تورویانا، مقام سلطنت افغانستان این جوان را به لحاظ خویشاوندی، باصغر سن وفقدان تجربه درسطح فوقانی دستگاه اداری (وسیاسی) دولت کشیده، مدیریت عمومی سیاسی وزارت خارجه، وزارت معارف، سفارت افغانستان درهند وامریکا بداد. اما او بعدا در امریکا خدمت افغانستان را ترک گفت واقامت دایمی اختیار کرد تا در آنجا بمرد. درهرحال اینک درنازک ترین ومساعد ترین فرصت تاریخی که درنتیجه جنگ دوم جهانی وتبدلات سیاست بین المللی، به دست افغانستان افتاده بود، یک قضیه عمده وحیاتی کشور بر سر مسئله پشتونستان وبلوچستان بدست نجیب الله خان (تورویانا) سپرده شد، و بد بختانه درعمل مشاهده گردید که مصالح وآبروی افغانستان چون جام پر آبی در دست رعشه داری افتاده بود."( )
طرف سردار نجیب الله تورویانا درموضوع بحث مهم سیاسی به تعبیر غبار یک دسته گرگان باران دیده وآشنا بر رموز سیاست استعماری درپاکستان قرار داشت. از قبیل محمد علی جناح گورنر جنرال، لیاقت علی خان صدراعظم، سرظفرالله خان وزیر امور خارجه، اکرم الله خان سکرتر امور خارجه، آقای شاه معاون سکرتر خارجه، سردارعبدالرب نشتر وزیر مواصلات، غلام محمد خان وزیر مالیه وعبدالقیوم خان صدراعظم سرحد وغیره. این آقایان نجیب الله خان را از14 نوامبر1947 تا جنوری1948 با دعوت ها وملاقات ها ومذاکرات پراگنده شفاهی مشغول نگه داشته واز شاخی به شاخی می پریدند. تا بالاخره اورا به ضرر افغانستان وپشتونستان وبلوچستان وبه نفع پاکستان مغلوبانه رجعت دادند! نجیب الله خان درعودت به کابل قیافه غالبانه به خود گرفته تاریخچه این مذاکرات را دررادیو کابل بیان کرد ودر کتاب رسمی به نام "بیانات" طبع کابل، مورخ 15 دلو1326) منتشر ساخت.
نجیب الله خان که بصورت غیر شعوری تحت تاثیر پیشامدهای سایکولوژیکی سیاستمداران پاکستانی درآمده بود، خود درین مورد چنین نوشت: "مامورین حکومت پاکستان چه هنگام ورود من درسرحد وکویته وکراچی وچه مدت اقامت وزمان مراجعتم، بانهایت حرارت، دوستی، مهمان نوازی واحترام از من پذیرایی کردند، که ممثل احساسات دوستانه واحترام کارانه آنها نسبت به حکومت وملت این کشور بود، وموجب تقدیر وتشکر اینجانب وحکومت متبوعه من واقع شد."( ) نجیب الله خان با چنین روحیه ای با شخصیت های سیاسی پاکستان مذاکره نموده وچنین پیشنهاد نمود: "ما نمی گوئیم که تامین حقوق و حریت و هویت (پشتونستان) به نقص پاکستان ورفقای مسلمان آنها تمام شود... تنها چیزی را که می خواهم آنست که: افغان های میانه دیورند وسند بااوتونومی (خود مختاری) کامل کشور واحدی را تشکیل نمایند که موسوم به نامی باشد که از قومیت آنها نمایندگی کند...ما می خواهیم آزادی مشروع واستقلال برادران سرحد آزاد ما محفوظ مانده در تحت فشار نظامی واستعباد قرار نگیرد، و روابط آنها با پاکستان بر اساس موافقات بوده، دروازه وحدت ویگانی شان با سایر بردران افغان ویا پشتون شان که شامل حکومت اوتونوم(خود مختار) پشتونها خواهد بود، باز باشد. وبا آنها مساعدت به عمل آید تا سویه مادی ومعنوی زندگی شان بلند برود... این نقطه را نیز به افراد حکومت پاکستان توضیح نمودم که: نبایست مراجعات واظهارات من ونظریات واقدامات حکومتم را مداخله در امور پاکستان محسوب دارند ویا مخالف پرستیژ خویش بشمارند."( )
درسال1954 بار دیگرحکومت افغانستان سعی کرد تا درمسئله پشتونستان با پاکستان به موافقه برسد. برای این منظور سردار محمد نعیم خان برادر محمد داوود خان وزیر خارجه به کراچی مسافرت نمود. منظور ازین سفر این بود که برای مردم ولایت سرحد وقبایل، آزادی داخلی داده شود. زمامداران پاکستان بی میل نبودند درین باره با رهبری افغانستان به موافقه برسند، زیراخودرا درمسئله سیاسی بزرگ تری درمسئله کشمیر با هند درگیر می دیدند، اما اوضاع داخلی پاکستان آزادی عمل ایشان را محدود می ساخت، زیرا که پاکستان آن روز از دو سرزمین جداگانه تشکیل شده بود که تقریبن1600کیلومتر از یکدیگرفاصله داشتند. قسمت بیشتر نفوس آن دربنگال یا پاکستان شرقی زندگی میکرد، امارهبران پاکستان غربی به خصوص پنجاب خودرا موسیس، وولایت خود را هسته مرکزی پاکستان دانسته وحاضر نبودند تا رهبری کشوررا به بنگالیان در پاکستان شرقی (بنگلادیش) واگذار شوند. برای جلو گیری از چنین پیشامد، ایشان تصمیم گرفتند تا سه ولایت کوچک تر پاکستان غربی را یعنی ولایت سرحد شمال غرب، سند وبلوچستان وبا پنجاب مدغم نموده واز آن یک ولایت بزرگتر بنام پاکستان غربی به وجود بیاورند وباین صورت توازن سیاسی را بین دوقسمت پاکستان حفظ نمایند، اما این طرح، آزادی محدودی را که ولایت سرحد از آن برخوردار بود نیز از بین می برد وافغانستان آزرده را آزرده تر می ساخت. درآخر کار دولت مردان پاکستان نگه داشت تعادل را بین دو بخش کشور مذکور که درآخرین تحلیل همان منافع سیاسی خودشان بود بر حفظ مناسبات دوستانه با افغانستان برتر شمرده ودر آغاز سال1955 میلادی طرح تشکیل یونت پاکستان غربی را اعلان کردند( )
حکومت افغانستان برین اقدام از مجرای سیاسی اعتراض کرد، اما با آن اکتفا نکرده با ادعای اینکه درین احتجاج، ملت نیز با حکومت همراه میباشد- درحالیکه نبود- تظاهرات دستوری را علیه سفارت پاکستان درکابل به راه انداخت وبه تظاهر کننده گان اجازه داد تا به سفارت پاکستان داخل شده بیرق آن را فرود آورند وتوهین کنند. درقندهار وجلال آباد نیز چنین رویه دربرابر قونسلگری های پاکستان صورت گرفت. نشر این اخبار، هیجان بزرگی را درپاکستان برپا کرد وتظاهر کننده گان پشاوری به قونسل گری افغانستان درپشاور حمله بردند.
قونسل افغانستان که اهمیت موضوع را درست درک نکرده بود ، به زودی آثار تعرض بر قونسلخانه را ازبین برد، درحالیکه کارمندان سفارت پاکستان درکابل تعرض بر سفارت وتوهین به بیرق شان را در تمام جهان اعلان کردند وآثار آن را به هیات دیپلوماتیک درکابل ارائه نمودند. از آن به بعد تا ماه سپتامبر یک سلسله اقدامات از جانب کشورهای اسلامی به خصوص عربستان سعودی، مصروعراق صورت گرفت که هدف آن حل نزاع تازه ناشی از بی احترامی به بیرق ملی هردوکشور بود.
حکومت افغانستان سعی داشت تا مسئله اهانت به بیرق را کوچک جلوه داده وموضوع پشتونستان را مطرح سازد؛ اما این کار امکان پذیر نبود، زیرا بر طبق عرف معمول دیپلوماتیک بین المللی باید قبل از همه چیز احترام بیرق دوباره جبران می گردید. پس از مذاکرات طولانی، بالاخره حکومت مجبور گردید بیرق پاکستان را توسط هیات مختلط دوکشور بر فراز سفارت پاکستان درکابل وقونسلگری آن در جلال آباد بر افرازد ودرمقابل بیرق افغانستان با تشریفات مشابه درقونسلخانه آن درپشاور برافراشته شد. یگانه نتیجه سیاسی که ازین کار بدست آمد ، این بود که افکار عامه درکشور های مختلف، مخصوصن کشورهای جهان اسلام، ازموضوع اصلی اختلاف بین دوکشور به یک موضوع کم اهمیت وفرعی وتشریفاتی تعبیر گردد، وپاکستان از آن حداکثر بهره برداری کرد.  


Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 362

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 201 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.