Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

دوگـــانگی زبــــان PDF پرینت ایمیل
ادبیـــــات - زبــــان
نوشته شده توسط داکتر احسان انتظار، شمال کالیفورنیا   
دوشنبه ، 7 اسفند 1391 ، 09:39

دوگـــانگی زبــــانزبان وسیلۀ افهام وتفهیم است،  وانسان راازدیگرمخلوقات روی زمین متمایزمیسازد. ازهمین لحاظ انسان اشرف مخلوقات گفته میشود. به وسیلۀ زبان افکارواندیشه هاازیک نسل به نسل دیگرانتقال میکندو باعث تکامل بشری میشود. امامتأسفانه،  درکشورهایی مثل افغانستان عوض آنکه زبان وسیلۀ افهام باشد ودرموثرساختن آن توجه شود،  ازآن به مثابۀ سلاح به منظورقدرت طلبی وضعیف ساختن مخالفان استفاده میشود، که مشروط ساختن کاندیدشدن به ریاست جمهوری به داشتن مهارت تکلم ونوشتن به زبان پشتوبهترین مثال آن است!از آنجاییکه افهام وتفهیم درایجادوحدت ملی وتنویرافکارعامۀ مردم افغانستان نقش کلیدی دارد،  من دراین مضمون کوشش میکنم که دو زبانگی زبان دری راتشریح کرده مشکل ناشی ازآنرابه بررسی بگیرم.

زبان یک موجودزنده است که  (تولد)  میشود،  نمومیکند،  بزرگ می شود وبالاخره  (می میرد). همچنان مثل سایرموجودات حیه بعداز خود (نسل)  دیگری بجامیگذارد وبه این ترتیب به زندگی خانوادگی ادامه میدهد،  که درزبانشناسی آنرادوره یامرحله گویند.

فارسی قدیم که یک زبان مرده است وآنرا پارسی می نامیدند،  بین سالها (525 ـ 300)  قبل ازمیلاد درزمان هخامنشیها مورداستعمال قرار داشت. فارسی میانه که آن هم پارسی نام داشت،  بین سالهای300 قبل ازمیلاد و800میلادی رادربرمیگرفت،  درزمان ساسانی هاکه با ظهوراسلام درقرن هفتم میلادی سقوط کرد،  ازآن استفاده میشد. و بالاخره فارسی نو که ازسال 800میلادی تاامروزمورداستفاده قرار دارد،  نام خودرااز (پارس)  و (پارسی)  به فارسی تعویض نمود. کلمۀ  (فارسی)  مُعَرََّب است است زیرا صوت  (پ) درعربی وجودنداشت و هنوزهم ندارد. بنااً (فارسی)  گفته میشد. همچنانیکه عربهاامروزکلمۀ  (پپسی Pipsiرا)  (ببسی)  گویند.

هرکدام این دوره هاویژگیهای خاص خودرا دارندکه آنراازدوره های دیگرتشخیص میکندوشامل کلمات (vocabulary)،  اصوات  (phonology)،  صَرف (morphology)  ونحو (syntax)  میگردد. درفارسی قدیم،  بطورمثال، حالت (case)، جنس (gender) وعدد  (number)  بود. گرامرهای که دارای حالت اند،  کلمات نظربه حالت فاعل،  مفعولی،  زمان وفعل ومکان مختلف رابخودمیگیرد.

مثلا درزبان پشتوکه مثل فارسی قدیم حالت وجودداردبرای ضمیر متکلم،  برعکس دری،  دوکلمۀ موجوداست: (زه)  و (ما) که هردو (من)  معنی دارد. به جملات ذیل توجه کنید: 1ـ  (زه وایم)  2ـ (ما وویل)  3ـ  (تاوویل) .درجملۀ1فعل لازمی (Intransitive)  بکاررفته بنااً از ضمیر (زه)  استفاده شده، امادرجملۀ 2 که متعدی (Transitive)  میباشد ضمیر (ما)  بکاررفته است. بالاخره درجملۀ سوم (ما)  درحالت مفعولی قرارگرفته است وبکار گیری کلمۀ (زه)  جمله غلط  (غیرگرامری)  تلقی میگردد.

درگرامرفارسی قدیم همچنان جنس مذکر،  مونث ومخنث موجود بود. درزبان پشتوجملات (کریم ناجوردی) و (کریمه ناجوره ده)  فعل  (دی/ده)  وصفت (ناجور/ناجوره)  نظربه اینکه فاعل مونث است یا مذکر،  فرق میکند. همچنان درفارسی قدیم عددموجودبودکه نه تنها شامل مفرد (یک تا)  وجمع  (دویابیشترازآن)  میشود دولی (dual)  را مثل زبان عربی احتوامیکند. مثال دولی کلمۀ (مملکتین)  است که معنای دومملکت رامیرساند.

فرق دیگری که فارسی قدیم را متمایزمیسازدهمانااختلاف زیادبین گفتار ونوشتارمیباشد. این تفاوت طوریکه بعداًخواهیم دید، ممکن است درسم الخط میخی باشدکه درآنوقت بکارمیرفت، ونمیتوانست زبان گفتاررابدرستی منعکس سازد. امابگمان اغلب این خلای گفتار ونوشتاربا تغییرزبان گفتار ونسبتاًثابت بودن زبان نوشتارایجاد شده باشد. زبان همیشه درحال تغییرمیباشدواگرزبان نوشتاربه آن هماهنگ ساخته نشود،  بعدازسپری شدن زمان خلای بین هردوعمیقتروعمیقتر میگرددتاآنکه نوشتاربه مثابۀ یک زبان مبدل گردد.

تغییرزبان عوامل داخلی وخارجی دارد. تغییرداخلی که صرف  (پسوند وپیشوند)،  نحو (ساختارجمله)  وفونالوجی رااحتوامیکند،  به تحرک زبان (Laguag drift)  مربوط میشودوتحت تأثیرعوامل خارجی قرارنمی گیرد،  وتغییرداخلی که شامل کلمات یک زبان خاصتاً اسمای آن می شود،  دراثرتماس زبانهابمیان میآید. تغییرداخلی خیلی بطی میباشدکه حتی قرنهارادربرمیگیردوبصورت عموم غیرقابل حس است.

تماس زبانهاناشی ازفتوحات،  حملات،  تجارت،  سیاحت،  تحصیل و غیره دریک کشورخارجی صورت میگیرد. وقتی دوزبان درتماس میآیند،  یکی رازبان غالب یامنبع  (Sourc Language)  ودیگری رازبان مغلوب یاهدف  (Target Language)  میگویند. معمولاًکلمات اززبان منبع زبان داخل میشوند. این پروسۀ انتقال را وامگیری زبان (Laguage borrowing)  میگویند. برای عملی شدن این وامگیری لزوم خلای مفهوم (مجردیا مطلق)  حتمی ولازمی شمرده میشود،  درغیرآنطوریکه خواهیم دید،  زبان هدف آنرامثل اعضای بدن رد مینماید.

وامگیری کلمات بدوطریق صورت میگیرد:یکی آنکه خودکلمات زبان منبع باتغییرتلفظ داخل زبان هدف میگرددویاآنکه کلمات ترجمه ومعادلسازی میشوند. طریقۀ اول الذکررا وامگیری کلمات  (Loan words)  گویندودومی را وامگیری مفهوم یاترجمه  (Loan Translation) .

اما این تغییرات درونی وبیرونی زبان دری چه میباشدوچگونه مطالعه میشوند؟ درین زمینه بسیارکم وحتی هیچ تحقیق وبررسی صورت نگرفته است. آن تغییراتی که درینجا بیان میگردد، نتیجۀ مطالعات و پژوهشهای بنده است که بامقایسۀ زبان گفتاری بازبان نوشتاری انجام شده است. گفتارهمیشه درحال تغییراست،  امانوشتار نسبت به آن ثابت میباشد. باگذشت زمان تغییرات بین هردو آشکارمیگردد.

فرقهای دیگرنیزمیان زبان گفتار ونوشتارموجوداست. یکی ازین تفاوتها درقدامت است. گفتارنسبت به نوشتارقدامت تاریخی دارد. انسان ازملیونهاسال به اینطرف به یک زبان تکلم کرده است، درحالی که نوشتاربیشترازشش هزارسال عمرندارد. فرق دیگرآنست که یک تعدادازسه یاچهارهزارزبان هنوزرسم الخط ندارندودرقالب نوشتار نیامده اند. رسم الخط چیست وبه زبان گفتارچه ارتباط دارد؟

رسم الخط های امروزی به سه دسته تقسیم میشوند: لوگوگرافی  (Logographic)،  سیلابی یا هجایی (Syllabic)  والفبایی  (Alphabetic) . رسم الخط لوگوگرافی قیمترین رسم الخط هاست که درآن یک علامه جانشین یک کلمه یافکرمی گردد. رسم الخط چینایی ازهمین نوع است. عیب رسم الخط لوگو گرافی درین است که تعداداشارات به صدهامیرسد وسوادآموزی را مشکل میگرداند. علت اینکه درکشورپهناور وپرنفوس چین ازلوگو گرافی کارگرفته میشود اینست که نوشتاردرچین یگانه وسیلۀ افهام وتفهیم بین مردمانی که به لهجه های متعددسخن میگویندوگفتاریک دیگررانمی فهمند.

در رسم الخط  سیلابی که درجاپان ازآن استفاده میشود،  یک علامه جانشین یک سیلاب میشود. سیلاب درزبان متشکل ازیک واوُل است که درحاشیۀ آن کانسوننت بکارمیرود،  مثل (تا)   (آب) . درمقایسه با رسم الخط لوگوگرافی تعدادعلامات آن به مراتب کمتراست. اما اکثرزبانهای امروزی ازرسم الخط الفبایی استفاده میکنند. درین رسم الخط حروف بجای فونیم ها استعمال میشوند. فونیم صوت مشخصی راگویندکه ازخودمعنی ندارد، امامعنای کلمات راتغییرمیدهد. طور مثال اصواب/ت/ و /د/ دوفونیم جداگانه اندزیرا (تار)  و (دار)  معانی مختلف دارند. وقتی زبان به شکل نوشتاردرآورده میشود، نوشتار زبان گفتاررا بدرستی منعکس میسازد وتفاوت میان هردوکم وحتی هیچ موجودنمیباشد. رسم الخط ترکی که ازالفبای عربی به الفبای لاتین تغییرداده شد،  سوادآموزی راسهل میسازد،  زیراآنچه گفته می شود،  همانطورنوشته میشود. امابه مرورزمان طوریکه گفته شد،  زبان متغییرو نوشتارثابت میماند. نتیجه آن میشودکه بین نوشتاروگفتار خلاء ایجادشود،  وتوافق هردو برهم میخورد.

توافق گفتارونوشتار رادرزبانشناسی  (fit) گویند. وقتی گفتارونوشتار نزدیک باشد (توافق)  خوب است واگرنباشد این توافق (بد)  گفته می شود. طوریکه قبلاًبدان اشاره شد،  توافق دررسم الخط ترکی خوب است. همچنان درغرب توافق درزبان هسپانوی نسبت به دیگرزبانهای غرب بهتراست. درزبان انگلیسی تلفظ کانسوننتهاجنجال برانگیز است. فونیم/f/ به انواع مختلف درنوشتارارائه میشود: بعضاً  (gh)  (Laugh)،  گاهی هم  (ph)  (phone)  وهم البته حرف/f/ (First) . در دری ارائۀ واوُل هاسواد آموزی رامشکل میسازد،  زیرابرای واولهای کوتاه  (دست،  به فتح دال،  سن به کسرسین ومرد به ضم میم)  علامات وجودندارد. تنها واولهای طویل بوسیلۀ حروف الف، ی و و) ارائه میشود. مشکل دیگر کانسوننتهابه کلماتی ارتباط میگیردکه اززبان عربی وام گرفته شده: (خیاط)،  (حوض)،  (مخلص)،  (لذیذ)   (مونث)  و  (صاحب) . فونیم /z/ باحرف  (ز)،  (ض)  و (ذ)  ارایه میشود وفونیم /t/ درنوشتار (ط،  ت)  میباشد. وبالاخره فونیم/s/ شکل  (س،  ص،  ث)  رابخودمیگیرد. همۀ این خواندن ونوشتن رابرای نوآموز جنجال برانگیزمیسازد.

طوریکه گفته آمد،  تفاوتهای گفتارونوشتارناشی ازتغییرات درونی و بیرونی زبان است. درینجا نخست تغییرات داخلی که درزبان دری به میان آمده،  موردبحث قرارمیدهیم وسپس درسراغ تحولات خارجی زبان که کلمات ومفاهیم است،  میپردازیم./ (دنباله دارد)

Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 362

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 139 مهمان آنلاین

Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.