Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

روش هــای درست نویسی ودرست گــویی در زبــان (بخش پانزدهم) PDF پرینت ایمیل
ادبیـــــات - زبــــان
نوشته شده توسط جاوید فرهاد   
چهارشنبه ، 24 شهریور 1389 ، 14:11

جاوید فرهادواژه هــای دخیــل فــارسی در زبــان هــای دیــگر

همان گونه که در بخش چهاردهم این نبشتار (بحث وام واژه ها در زبان فارسی) مطرح شد، بسیاری از واژه های غیر فارسی (خارجی) بربنیاد اصل داد وگرفت زبانی ونیازمندی های فرهنگی، به گونه ی وامی، وارد حوزه ی زبان فارسی شده اند که در این فرایند داد وگرفت، افزون بروام گیری، زبان فارسی نیز، واژه هایی را به زبان های دیگر وام داده است که درزیر،بخشی ازاین روند وام دهی، نشان داده می شود.

 

استکان: اصل این واژه، همان "دوستگانی" در فارسی است که در گذشته ها به معنای "جام شراب بزرگ ویا نوشیدن شراب از یک جام به افتخار دوست بوده است."

واژه ی "دوستگانی" فارسی در سده ی شانزدهم میلادی از طریق زبان ترکی وارد زبان روسی شده وبه صورت "استکان" در آمده است؛ اما دریغ این جاست که بسیاری از سرنا آگاهی، این واژه را روسی دانسته وآن را از شمار واژه های وامی در زبان فارسی می دانند.

 

سارافون: اصل این واژه،همان "سراپا" ی فارسی است واز طریق زبان ترکی وارد زبان روسی شده وگونه ی گویشی آن دگرگون شده است.

"سارافون" درزبان روسی به معنای جامه ی زنانه یی است که بلند وبدون آستین باشد.

 

پیژامه: فارسی اصل این واژه،"پای جامه" است ودر زبان های فرانسوی، آلمانی، روسی و انگلیسی "pyjama " نوشته می شود. تصور نادرست این است که این واژه (پیژامه) از زبان های دیگر- به ویژه زبان فرانسوی- به گونه ی وامی وارد زبان فارسی شده است.

 

کیوسک: واژه ی "کیوسک" نیز در زبان فارسی "همان "کوشک" است.

 

شغال: اصل این واژه نیز از فارسی به زبان های روسی، فرانسوی، انگلیسی وآلمانی وام داده شده است؛ زیرا در زبان روسی این واژه (شغال) را "shakal " در فرانسوی "chakal "، در انگلیسی "jackal " ودر آلمانی "schakal " می نویسند.

 

کاروان: این واژه (کاروان) از زبان فارسی به زبان های روسی، فرانسوی، انگلیسی، آلمانی واسپانیایی وام داده شده است.

صورت نوشتاری واژه ی کاروان در زبان روسی"karavan "، در فرانسوی "caravane " در انگلیسی "caravan " در آلمانی "karawane "و در زبان اسپانیایی "karvana "است.

 

مشک: این واژه (مشک) که به گونه ی دخیل از زبان فارسی به زبان های دیگر رفته است نیز،با روش های نوشتاری متفاوت در هر زبان نوشته می شود؛ زیرا در زبان فرانسوی واژه ی "مشک " را به شکل "musc "، در زبان انگلیسی به صورت "mask " ودر زبان آلمانی به گونه ی "moschus " می نویسند.

 

شربت: این واژه (شربت) را نیز در فرانسوی "sorbet "، در انگلیسی "sherbut " و در زبان آلمانی "sorbet " می نویسند (واز واژه های قرض داده شده ی زبان فارسی به زبان های دیگر است).

بخشش: واژه ی فارسی "بخشش" نیز در انگلیسی به صورت "baksheesh " ودر زبان آلمانی به شکل "bakshisch " نوشته می شود (واژه ی "بخشش" در آلمانی، مفهوم "رشوه " را نیزمی دهد).

 

لشکر: این واژه (لشکر) نیز واژه ی وام داده شده ی فارسی است.

در زبان انگلیسی این واژه را به صورت "lascar " می نویسند. برخی ها تصور می کنند این واژه هندی ویا اردو است؛ در حالی که چنین نیست. در زبان هندی کشتی بان (ناخدا) نیز به همین مفهوم است.

 

خاکی: این واژه درزبان فارسی به معنای "رنگ خاکی" یا خاک مانند است که درانگلیسی آن را به شکل"khaki " می نویسند.

 

ستاره: "ستاره" نیز از زبان فارسی به زبان های دیگر رفته است. در زبان انگلیسی این واژه را به شکل "star " در فرانسوی به گونه ی ""eastr "، در آلمانی "stern " ودر اسپانیایی "estrella " نوشته می شود.

 

برخی از نام های فارسی که در زبان های خارجی موجود است:

رکسانا roxana: رکسانا در اصل همان واژه ی فارسی "رخشان "؛ یعنی به معنای "درخشنده" است (ونام بانوان می باشد). "رخشانه" نیز در فارسی وجود دارد.

"به همین معنی برای نام زنان در فارسی، "روشنک" نیز گفته شده است."

 

یاسمن jasmine : دراصل این واژه (jasmine ) فارسی بوده و "یاسمن" (نام گلی) بوده است.

 

لیلاک lila : واژه ی "lila " در اصل "لیلاک" بوده وبه معنای "گل یاس بنفش رنگ " است و از فارسی به زبان های دیگر رفته است.

\

آوا ava : این واژه (ava ) از واژه ی فارسی "آوا" به معنای صدا یا آب است.

 

واژه های فارسی عربی شده:

در بسیار ی از موارد، واژه های برگرفته شده اززبان فارسی توسط زبان های دیگر مانند: عربی وانگلیسی بربنیاد هنجارهای زبانی آن ها،عربی و انگلیسی شده اند ودوباره به گونه ی وامی به ما داده شده اند مانند: فارسی که پارسی بوده، خندق که در اصل کندک بوده، دهقان که در فارسی دهگان، سَماق که سماک، صندل که چندل، فیل که پیل، شطرنج که شتررنگ، غربال که گربال، یاقوت که یا کند، طاس که تاس، طراز که تراز، نارنجی که نارنگی، سفید که سپید، قلعه که کلات، خنجر که خون گرو صلیب که چلیپا بوده است.

 

  ادامه دارد

 

Advertise your business here. Click to contact us.
  • ناصر قشقایی  - آگاهی بیشتر پیرامون واژه پیژامه
    در پارسی میانه پسوند anaیاanپس از بن کارواژه می آید وآن را نام ابزار یا نام جا میگرداند . مانند : رو ز+ an = روزن (جایی که روز ازآن بیرون می آید) یا سوز + an=سوزن ( ابزاری که می سوزاند ) یا چم + an = چ من ( جایی که در آن می چمند ) و ... از این رو پیژامه هم از( پی + جامک+ an)پدید آمده و به چم ابزاری که  پا یا پی را جامه است می باشد .
  • ناصر قشقایی  - پیرامون واژه لشکر
    این واژه بازمانده ی واژه اوستایی رتئشتر است که در پارسی کنونی به ارتشتار یا ارتشدار گردانیده شده است به این گونه که پس از افتادن واکه ی نخست (A)و سپس جابجایی R باL شده است لشکر. جابجایی RباLدر پارسی ب سیار روال است مانند : برگ و بلگ یا دیوار و دیوال یا قیر و قیل یا سردار و سالار
  • ناصر قشقایی  - با زهم پیرامون واژه لشکر
    خوب است بدانیم که واژه انگلیسیARSENALهم ازهمین ریشه و به چم توپخانه است .
  • ناصر قشقایی  - پیرامون واژه شربت
    شوربختانه با باور شما درباره واژه شربت همساز نیستم زیرا برکسی پوشیده نیست که این واژه تازی و از مام واژه SHARABA میباشد مانند : ضرب =ضربت و یا قطع = قطعت یا قطعه در هیچ یک از نوشته های پارسی باستان یا میانه این نام هرگز دیده نشده است و همواره بجای آن از واژگانی چون می / خوشاب / نوشابه سود برده شده ا ست . باسپاس و ارجگزاری از کارهای شما . ناصر قشقایی کوچکترین فرزند ایران زمین.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

آخرین به روز رسانی در سه شنبه ، 30 شهریور 1389 ، 15:48
 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 337

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 146 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.