Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

زبان جولانگاه فکر و اندیشه PDF پرینت ایمیل
ادبیـــــات - زبــــان
نوشته شده توسط سید محمد خیرخواه   
شنبه ، 29 فروردين 1388 ، 22:59

خدواند(ج) همه انسانها را از یک گوهر آفریده رنگ و بو، سیاه و سفید، جنسیت مرد و زن نمیتواند سبب برتری بین آنها گردد(1). همزمان با این آفرینش خداوند(ج) وسیله تأمین ارتباط انسان را نیز برایش میسر ساخته تا از طریق آن انسان بتواند با خود، خدا، ماحول و همنوعانش ارتباط برقرار کرده و احساسات درونی خویش را به بیرون بروز دهد...

 شکرگذار حق بوده بر معلوماتش افزوده و به هنرهای های ادبی و تخیلی مختلف دسترسی پیدا کند. زبان که در اصل وسیله افهام و تفهیم بین ابنای بشر بوده به ذات خود نمیتواند سبب برتری زبانی بر زبان دیگر و یا قومی بر قوم دیگر و یا ملتی بر ملت دیگری گردد.

چه هر ملت و قومی میتواند زبان خاص خودش را داشته که آن زبان از نظر توانائی ادبی، سابقة تاریخی، وضعیت اقتصادی، کار و فعالیت پژوهشی و فکری با سائیر زبانها متفاوت باشد و هر زبان ممکن نسبت به زبان دیگری دارای قوت ها و ضعف های خاص خود بوده که این ضعف و قوت ها سبب برتری ذاتی زبان نمیگردد. چه بسا ممکن شرایط و امکانات که برای یک زبان مهیا گردیده برای زبان دیگری اگر مهیا میگردید سبب رشد و شکوفائی بهتر آن نگردد؟ که اگر از این دید و منظر به زبان نگریسته شود شاید از بسا پرابلم ها و مشکلات که دامنگیر ما میگردد بتوان جلوگیری نمود. در کشور کثیرالملیه (کثیرالقوم) مثل افغانستان که اقوام مختلف در آن زندگی دارند و هر قوم از خود زبان خاص خود را داشته و احتمال میرود با ایجاد یک انگیزه منفی سبب بروز اختلافات بزرگتری گردد از این جهت بخوبی میتوان درک کرد. که قانون اساسی این کشور در مورد زبان چقدر رعایت این نکته را نموده و از همة زبانهای رائج در افغانستان بطور علنی حمایت کرده که در جایش به آن خواهیم پرداخت. در اینجا به این نکته بسنده میکنیم و آن اینکه ملتیکه دارای علائق گوناگون، اعتقادی، همدلی فرهنگی، خویشاوندی، تاریخی و سرنوشتی با یکدیگر خود هست اختلاف زبانی به تنهائی و آسانی نمیتواند سبب جدائی و برتری بین آنها گردد. چه باید باور داشت که هیچ زبان بذات خود تقدس ذاتی نداشته بلکه زبان تنها وسیله ارتباط بین انسانها بوده که شاید بعضی از زبان ها بواسطه شرائط و امکانات بهتر از رشد و بالندگی بیشتری و بعضی دیگر بواسطه عدم وجود چنین شرائط مناسب از رشد و توانائی کمتر برخوردار باشند که این دلیل بر برتری ذاتی زبان نمیگردد چه همه ما از یک گوهر آفریده شدیم و بگفته مولانا اقبال که چه زیبا آن را بتصویر کشیده و گفته است:

تمیز رنگ و بو بر ما حرام است که ما پرورده یک نوبهاریم (2) به مصداق سروده زیبای او اگر ما همه اقوام موجود در افغانستان را شبیه گل بوته های جداگانه یک باغ و بوستان تصور کنیم که هر کدام شان میتواند بوی و رنگ خاص خود را داشته باشد ولی مجموع شان گلستانی را بنام افغانستان تشکیل میدهند تصور غلط نخواهد بود. البته زمانیکه میگوییم (فرهنگ) بمفهوم کلی تر تمام ابعاد زندگی اجتماعی و مجموع دست آوردهای معنوی و مادی یک جامعه را در گذشته و آینده همه را شامل میگردد. برعلاوه زبان هنر و ادبیات طرز زندگی اجتماعی و مناسبات ذات البینی و گذشته تاریخی نیز از جمله مشخصات فرهنگی بحساب رفته که در این میان زبان از خود جایگاه خاصی داشته و وسیله است که توسط آن تأمین ارتباط (افهام و تفهیم) در بین جامعه صورت گرفته و سبب انتقال معلومات فی مابین میگردد و جزء از فرهنگ جامعه نیز بحساب می آید. واضح و روشن است که هر جامعه و ملتی حتی هر قوم و نژادی از خود فرهنگ، زبان، دین و آئین، عرف و عادات مشخص میتواند داشته باشد و در این میان ملت های که سابقه تاریخی و فرهنگ دیرینه ای مدنی دارند و در مدنیت های بشری توانسته اند نقش ارزشمندی را ایفاء کنند که امروز آثار مدنیت ایشان در موزیم های بزرگ جهان و تاریخ باستان ملل و ضمیر انسانهای آگاه گواه همین مدعی است که خوشبختانه حوزه تمدنی و جغرافیائی ما از چنین مزیت های تاریخی و علمی و ادبی و عرفانی برخوردار است.

شعراء، علماء، عرفاء، فیلسوفان بزرگ که به جهان بشریت خدمات ارزشمندی را انجام داده اند از این دیار سربلند کردند که افتخار مردمان این سرزمین های بزرگ هستند. امام اعظم ابوحنیفه (رح)، امام محمد اسماعیل بخاری (رح)، ابوعلی سینا بلخی، فارابی، امام محمد غزالی، فردوسی، رودکی، جامی، امیرعلی شیرنوائی، حافظ، سعدی، مولوی، انصاری، رازی، رحمان بابا، خوشحال خان، دها و صدها عالم و دانشمند دیگر نمونة از چنین شخصیت های برجسته تاریخی، علمی و ادبی مشترک هستند که با وجود گذشت ازمنه طولانی و جریانات مختلف تاریخی هنوز هم خدمات شان از درخشندگی و برجستگی تاریخی و باستانی اعلاء و مطلوبی برخوردار است. که مایه افتخار مردمان این حوزه جغرافیائی و تمدنی است در این میان البته زبان طوریکه گفتیم از خود نقش و جایگاه خاصی داشته که نقش زبان بیشتر به عنوان وسیلة تأمین ارتباط وا نتقال معلومات بین افراد جامعه متمرکز بوده و در طول زمان توسط مردمان یک سرزمین از شکل گفتار ابتدائی به اشکال نوشتاری و تصویری درآمده و مراحل مختلف و گوناگونی را پشت سرگذشتانده و در این نشیب و فرازهای تاریخی خواهی نخواهی تغییرات را نیز با خود همراه داشته ولی بطور کلی آن زبانهائیکه از بنیاد مستحکمتری برخوردار بوده اند در این مسیر توانسته اند که اصل و جوهره خود را حفظ کرده با وجود تأثیر گذاری و تأثیر پذیری موجودیت اصلی خود را استوار نگهداشته و بمسیر طبعی خود کماکان ادامه داده و میدهند. زبان با همین مشخصات که به آن اشاره رفت جزء عمده و اساسی فرهنگ جامعه بوده و از خود جایگاه و موقعیت خاص دارد که سزاوار اهتمام جدی بوده که اگر به آن توجه کافی صورت نگیرد ممکن در طول نشیب و فراز های زمان بتدریج مضمحل گردیده و در مواجه با فرهنگ و زبانهای مختلف و استلاء گر بنابودی کشانیده شود و یا ضربات جبران ناپذیری را متحمل گردد چنانچه به اساس گفته پژوهشگر و نویسنده تاجیک(3) اکادمسین محمدجان شکوری بخارائی در کتاب سرنوشت فارسی تاجیکی فرار رود در سدة بیستم میلادی(4) که او در باره زبان چنین میگوید: 

(بعضی ازما در دهه هفتاد میلادی میدانستیم که تنها روزگار سخت و دشواری بر بالای مردم تاجیک و فقط برسر زبان فارسی تاجیکی نیامده و میدانستیم که احوال چندین زبان از زبانهای ملی ملت های دیگر در قلمرو امپراتوری شوروی سابق بدتر از احول زبان تاجیکی بوده. بنده که زود زود به مسکو سفر داشتم و با نمایندگان دیگر ملل شوروی بازدید میکردم (وامیخوردم) به این حقیقت پی برده بودم که از نیمه دهه هشتاد بعد از سال 1980 م که میخایل گورباچف سرکار آمد و آزادی بیان را اعلام داشت و بعضی از آمارهای پنهانی آشکار شد معلوم گردید که هنگام سرشماری سال 1926 در قلمرو امپراتوری شوروی بیش از صد ملت و جود داشته که هنگام سرشماری سال 1979 همگی به نیمه کاهش یافته یعنی در ظرف پنجاه سال شمار ملت های موجود به نصف و هر سال قریب دو ملت نابود شده است.

آمار دیگری نیز در مسکو چاپ شده بود که نشان میداد در بین سرشماری سال های 1926 و 1979 قریب به چهل زبان از بین رفته یعنی در قلمرو شوروی سابق تقریباً هر سال یک زبان به سوی نابودی کشانیده شده است وقتی این آمار به چاپ رسید ما مقاومت (سخت جانی) زبان بزرگ و توانای فارسی تاجیکی را احسنتُ گفتیم که به هر حال هنوز زنده است.(5) پر واضح است که یکی از مشترکات حوزة جغرافیائی و تمدنی ما همین زبان فارسی دری و یا به تعبیر لسان الغیب حافظ شیراز (قند) فارسی(6) که برای گویندگانش میتواند لذت گوارای شکر را داشته باشد بوده که در حقیقت زبان سلیس، روان و با قاعده و دارای سابقه طولانی و آثار مکتوب تاریخی هزاران ساله بوده که از بنیاد مستحکم برخوردار است و در قسمت وسیع از سرزمین هائیکه دارای مدنیت تاریخی و صاحب خدمات ارزشمند فرهنگی، ادبی و علمی در جهان بوده تکلم گردیده و امروز مردمان زیادی در جنوب غرب آسیا و شبه قاره هند نیز به این زبان آشنایی داشته و به آن رابطه تاریخی دارند. مردمان خراسان زمین دیروز و کشورهای مستقل امروز (افغانستان، ایران، تاجیکستان) صاحبان اصلی این زبان بوده و بگفته یکی دیگر از نویسندگان و شاعران تاجیکی(1) خانم گلرخسار صفی اوا در کتاب روایت ناگفته(7) که او چنین میگوید (الفبای تاجیکی سریلیک (Cyrillic) که خط نوشتاری در تاجیکستان هنوز هم به همین الفبا نوشته می شود که اگر آن هم به الفبای نیاکان ما نوشته می شد امروز دیگر فهم زبان تاجیکی اینقدر مشکلات را برای همزبانان همنژاد: ایرانی و افغان ما نمیداشت و برای شان بیگانه و نا مفهوم نمی نمود.) که این گفته او بیان یک حقیقت بوده علاوه بر اینکه زبان مشترک میتواند سبب تفاهم بیشتر بین مردمان این حوزه جغرافیایی گردد بلکه در نزدیکی و همکاری هر سه کشور که دارای زبان مشترک و شخصیت های فرهنگی، فلسفی، علمی و ادبی مشترک هستند نیز میتوانست نقش اساسی خود را ایفا کند و در رشد و توسعه فرهنگی منطقه خدمات شایسه و خوبی را سبب گردد که اگر بدون هیاهوی سیاسی و تبلیغاتی صرف برای خدمت بتوسعه و رشد فرهنگی و تقویه زبان مشترک اقدام عملی انجام پذیرد تا این زبان و فرهنگ بتواند اصالت خویش را حفظ نموده و از گزند روزگار در امان باشد، اندیشه و ایده ای خوب و مناسبی خواهد بود. 

. . . ادامه دارد

  این ایمیل آدرس توسط Spambot ها محافظت شده، برای مشاهده آن باید جاوا اسکریپت را فعال کنید

 


--------------------------------------------------------------------------------

 1. قرآن کریم سوره اعراف آیه 189
2 . کلیات اقبال
3. اکادمسین محمد جان شکوری بخارائی
4. سرنوشت فارسی تاجیکی فرار رود در سدة بیستم میلادی، چاپ شهر دوشنبه
5. همان اثر.
6. شکر شکن شوند همه طوطیان هند                                   این قند پارسی که به بنگاله می رود
7. کتاب روایت ناگفته چاپ مرکز اسناد و تاریخ دیپلوماسی انتشارات وزارت خارجه ایران

Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

آخرین به روز رسانی در يكشنبه ، 6 ارديبهشت 1388 ، 15:30
 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 337

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 174 مهمان آنلاین

Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.