Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

ســیاست زبـــانی در افغــانســـتان (بخش پایانی) PDF پرینت ایمیل
ادبیـــــات - زبــــان
نوشته شده توسط داکتر سنزل نوید، یونیورستی اریزونا   
سه شنبه ، 5 فروردين 1393 ، 09:26

داکتر سنزل نوید، یونیورستی اریزونااختـــلافـــات زبــانی و وحــدت مـــلی:
قانون اساسی 1987 و مسئلهء زبان :از جملۀ اقدامات مهم نجيب الله اعلان قانون اساسی جديد درسال 1987بود. مادۀ سيزدهم قانون اساسی جديد، افغانستان را کشور چند قومی وچندزبانی اعلام نموده توضيح دادکه دولت حسن تفاهم, همکاری ودوستی بين همه مليتها، اقوام وعشاير افغانستان وترقی همگانی راتأمين خواهد نمود، تا مساوات کامل سياسی، اقتصادی و فرهنگی وپيشرفت سريع درهر منطقه فراهم گردد. دولت بتدريج زمينه رابرای ايجادادارات محلی به اساس مشخصات هرمنطقه فراهم خواهدساخت.
مادۀ چهاردهم قانون تصريح نمودکه دولت اقدامات ضروری برای انکشاف فرهنگی، زبانی وادبی مردم افغانستان اتخاذنموده وبرای نگهداشت وپيشرفت ميراثهای فرهنگی, رسوم، زبان، ادبيات و فولکلور همه مليتها، اقوام وعشاير مساعی بخرج خواهدداد. مادۀ نود اعلام داشت که متن همه قوانين وهمچنان تصاويب شورای ملی به زبانهای پشتوودری منتشروبه زبانهای ديگرملی نيزترجمه خواهدشد، قضاو محاکمه بزبانهای پشتوودری ويا بزبان اکثريت مردم هرناحيه  اجراخواهدشد. هرگاه طرف دعوا بزبانی که  محاکمه به آن صورت ميگيردآشنائی نداشته باشد، حق داردکه توسط ترجمان به همه  اسنادومدارک مربوط به دعواآگاهی يافته وبزبان مادری خود صحبت نمايد. بتأئيدفرمان چهارم1978رژيم مارکسيستی, قانون اساسی1987زبانهای دری وپشتو را بحيث زبانهای رسمی افغانستان و همه زبانهای هفتگانه کشوررابحيث زبانهای ملی کشوربرسميت شناخت.
سياست زبانی رژيم کمونيستی که مبنی برتقسيمات منطقوی و قومی بود، برخلاف توقع رژيم، بعوض اينکه اقوام مختلف افغانستان را باهم ممزوج ومتحد بسازد, اختلا فات قومی، زبانی ومنطقوی را بيشتردامن زده وبالمأل زمينه برای گروهبندی های مجاهدين به اساس تقسيمات زبانی ومنطقوی وظهورجنگسالاران منطقوی را فراهم نمود.
بروزخصومتهای قومی و زبانی در دورۀ جمهوريت اسلامی :تلاش های نجيب الله درتعديل برنامه های اصلاحی حزب دموکراتيک خلق واعلان آشتی ملی، نتوانست مقاومت گروههای مجاهدين را عليه رژيم کاهش دهد. باوجودخارج شدن قوای شوروی ازافغانستان درسال 1989مخالفت باحکومت تحت الحمايۀ شوروی کماکان ادامه يافت وبالاخره با اشغال کابل توسط قوای مجاهدين در اپريل 1992 رژيم کمونستی کاملا سقوط نمود.
بعدازپيروزی مجاهدين قراربود حکومت موقتی صبغت الله مجددی زمينه را برای انتخابات عمومی آماده بسازد. اما درعوض، درماه می 1992شورای الحل والعقد اسلامی،برهان الدين ربانی رابعنوان رئيس جمهوردولت اسلامی افغانستان انتخاب نمود. بعدازانتخاب ربانی جنگهای فرقوی باگرايشهای قومی, زبانی ومذهبی بشدت شعله ور گرديدوشهرکابل دراثراين جنگهاويران وغارت شد. درخارج پايتخت جنگسالاران درمناطق مربوطۀ خودقدرت کامل بدست آوردند و خصومتهای قومی و زبانی بيش از پيش شدت يافت.
درتحت چنين شرايط، حکومت متزلزل ربانی توان آنرانداشت که سياست زبانی جديدی رارويکارآورد. يگانه اقدامی که درموردزبان دراين دوره صورت گرفت، تبديل سرودملی بزبان دری بود. اما از آنجائيکه حزب جمعيت اسلامی توسط اقليتهای دری زبان وازبک زبان شمال افغانستان حمايت ميشد, دردورۀ چهارساله حکومت ربانی نفوذ واستعمال زبان پشتوتاحدامکان کاهش يافت. احدی درسال 1995 به اين موضوع اشاره نموده مينويسد: زبان پشتوموقف قبلی خودرا دررسانه های تحت کنترول دولت(راديو،تلويزيون وجرايد) ازدست داده است. ازدهۀ1920تا سقوط رژيم نجيب الله تقويه و ترويج زبان پشتو دربرنامه های فرهنگی دولت تقدم خاص وياحد اقل موقف برابربه دری حاصل نموده بود وپنجاه درصدويابيشتر برنامه های راديو وتلويزيون بزبان پشتواجراميشد. ازماه اپريل 1992 به اينطرف برنامه های زبان پشتو در راديو وتلويزيون بشدت کاهش يافته ودرانتشارات دولتی حتی فرصت کمتربه زبان پشتو  داده شده است.  
ظهورطالبان و احيای زبان پَشتوبحيث زبان رسمی: درسال1996 چهار سال بعدازبروزجنگهای داخلی، گروه نوظهوری بنام طالبان بتدريج بقدرت خودافزوده دولت ربانی رابرانداخت. باظهورطالبان، که در اصل پشتوزبان بودند، پشتونگرائی دوباره قوت گرفت. بعداز تأسيس رژيم تحت الحمايۀ شوروی ومهاجرت جمع کثيرمهاجرين پشتون به صوبۀ سرحد، يعنی منطقۀ پشتون نشين آنطرف خط ديورند، موضوع پشتونستان بطورقابل ملاحظۀ ازاهميت افتاد. در واقع، تشکيل گروههای هفتگانه مجاهدين درصوبه سرحدی (منطقه متنازع الفيه بين افغانستان وپاکستان)، وتبديل اين منطقه به مرکز حملات حربی عليه رژيم مارکسيستی دردهۀ1980موقف پاکستان را درموردمسألۀ پشتونستان تقويت بخشيد. اماباهمۀ اينها, مسأله پشتونستان ومجادله عليه خط ديورندکاملاخاموش نماند. چنانچه، با وجودمساعدت متداوم پاکستان به رژيم طالبان، ملاعمر،رهبرطالبان،  ازتسليم شدن به فشارهای پيهم پاکستان برای برسميت شناختن خط ديورند امتناع  ورزيد.
با اينکه طالبان سياست زبانی رسمی مشخصی نداشتند , اما پشتوزبان رسمی بالفعل (ديفکتو) اداری طالبان بشمارميرفت. برای اولين بار درتاريخ افغانستان مکاتبات رسمی بين دوائردولتی واموراداری کاملا بزبان پشتواجراميشد، طوريکه اکثریت مردم غيرپشتوزبان  در معامله با مقامات دولتی خودرا باتبعيض و دشواری مواجه ميديدند. يکی ازعلل عمدۀ اتکای کامل طالبان بزبان پشتو، عدم آشنائی آنها بزبان دری بود. برخلاف اکثرپشتونهای تحصيل کردۀ شهری، طالبان درمدرسه های محلی درمناطق قبايلی تحصيل نموده وميزان فهم شان بزبان دری يا بسياراندک بود و يا به آن اصلا آشنائی نداشتند.
سياست زبانی پس ازسقوط طالبان : سه سال بعدازسقوط طالبان توسط قوای ائتلافی دراکتوبر2001، قانون اساسی جديددرسال 2004 اعلام شد. دراين قانون برخلاف قوانين گذشته، به هيچيک از زبانهای افغانستان بعنوان زبان ملی اشاره نشده است. مادۀ چهارم قانون2004 قسما چنين ارائه ميدارد: "ملت افغانستان عبارت است ازتمام افراديکه تابعيت افغانستان را داراباشند. ملت افغانستان متشکل ازاقوام تاجيک، هزاره، ازبک، ترکمن، بلوچ، پشه ای، نورستانی، ايماق، عرب، قرغز(قرغيز)، قزلباش، گوجر, براهوی وسايراقوام ميباشد..." امادرمادۀ شانزدهم تصريح شده است که ازجمله زبانهاي پشتو، دري، ازبکي، ترکمني، بلوچي، پشه يي، نورستاني، پاميري و سايرزبانهاي رايج درکشور، پشتوودري زبانهاي رسمي دولت افغانستان ميباشند. درمناطقيکه اکثريت مردم به يکي از زبانهاي ازبکي، ترکمني، پشه يي، نورستاني، بلوچي و يا پاميري تکلم مي نمايند، آن زبان علاوه برپشتو ودري بحيث زبان سوم رسمي ميباشد. دولت براي تقويت وانکشاف همه زبانهاي افغانستان پروگرامهاي مؤثرطرح وتطبيق مينمايد. مصطلحات علمي واداري ملي موجود در کشورحفظ ميگردد."ونحوه تطبيق آن توسط قانون تنظيم ميگردد.
دولت براى تقويت وانکشاف همه زبانهاى افغانستان پروگرامهاى موثرطرح می کند.
برخلاف قانون اساسی1964، درقانون اساسی2004 به زبان ملی اشاره نشده است، امامادۀ بيستم قانون اعلان ميدارد که" سرود ملي افغانستان بزبان پشتووباذكرالله اكبرونام همه اقوام افغانستان ميباشد" سرودملی که بعدازاعلان قانون اساسی بزبان پشتوتصنيف شد، منعکس کنندۀ اتفاق بين همه اقوام افغانستان وپابندی کشور به دين اسلام ميباشد.
دا وطن افغانستان دی        دا عزت د هر افغان دی
کور د سولئ کور د توری    هر بچی یئ قهرمان دی
دا وطن د تولو کور دی    د بلوچ  او د ازبکو
د پشتون او هزاره وو        د ترکمنو د تاجکو
ورسره عرب، گوجر دی    پامیریان، نورستانیان
براهوی دی، قزلباش دی    هم ایماق، هم پشه ییان
دا هیواد به تل حلی ژی    لکه لمر پر شنه آسمان
په سینه کی د آسیا به        لکه زړه وی جاویدان
نوم دحق مودی رهبر            وایو الله اکبر وایو الله اکبر
خلاصه :
هدف مهم سياست زبانی ازشروع قرن بيست تا تأسيس جمهوری دموکراتيک افغانستان، تأئيداهميت پشتو بحيث زبان ملی افغانستان بود, زيراپشتو زبان بزرگترين اقليت قومی افغانستان و همچنان نماد پشتون بودن دولت افغانستان اززمان تأسيس آن توسط احمدشاه درانی درنيمۀ قرن هژده بشمارميرفت. تااعلان قانون اساسی 1964و تأسيس حکومت مشروطه، دولت درتعيين سياست زبانی دست کامل داشت. باوجودتلاشهای جدی درطی سالهای1930برای مروج ساختن تدريجی زبان پشتوبجای دری, زبان دری موقف خودرا بحيث زبان اداری, زبان آموزش وزبان مروج بين الاقوامی(لينگوا-فرانکوا) کماکان حفظ نمود. درطی سالهای1950و1960ا يک سلسله عوامل داخلی وخارجی درانکشاف وتوسعۀ نفوذزبان پشتوکمک کرد. در قانون اساسی1964, اولين سندقانونی که موضوع زبان رارسماَ مورد بحث قرارداده است. موقف پشتو بحيث زبان ملی تثبيت وزبانهای پشتو ودری بعنوان دو زبان رسمی افغانستان برسميت شناخته شد.
تأسيس رژيم مارکسيستی توسط حزب دموکراتيک خلق تغييرات مهم درسياست زبانی افغاننستان بهمراه داشت. با اتخاذسياست تساوی گرائی ليننستی، حزب دموکراتيک خلق افغانستان زبانهای گروههای هفتگانۀ قومی افغانستان رابعنوان زبان ملی اعلان نمود. درنتيجه زبان پشتوموقف قبلی خودرابحيث زبان ملی ازدست داد, اماموقعيت خود رامانند دری بعنوان يکی ازدو زبان رسمی افغانستان حفظ نمود.
قانون اساسی2004 که بعدازسقوط رژيم طالبان بتصويب رسيد،  زبان همه اقوام افغانستان را، بدون تذکر هيچيک ازآنها بعنوان زبان ملی، برسميت شناخت.  اهميت زبان پشتورابعنوان زبان بزرگترين گروه قومی افغانستان ميتوان صرف از روی تعيين سرودملی بزبان پشتودرمادۀ بيستم قانون مشخص نمود. مانندقانونهای اساسی گذشته، قانون اساسی2004 بزبانهای پشتو ودری بحيث دو زبان رسمی افغانستان مقام مساوی قائل شده است.  با اينهم استعمال و نفوذ دری مانندگذشته فراگيرباقی مانده است، وعلت مهم آن اينست که دری بحيث زبان بين الاقوامی نسبت به پشتوگويندگان بيشتر دارد./ پایان
اداره : یکی ازخوانندگان امید، سئوالی راخدمت بانو داکترسنزل نوید چنین مطرح نموده اند: دربخش چهارم سلسلۀ مقالات «سیاست زبانی: اختلافات زبانی و وحدت ملی»، در پراگراف پنجم شمارۀ 966 جریدۀ امید، نویسندۀ محترمه نوشته اند: «... متعاقب آن داکترمحمدیوسف صدراعظم، دریک کنفرانس مطبوعاتی به این مسأله اشاره نموده توضیح نمودکه زبان پشتوجزء فرهنگ وتاریخ سیاسی کشور و زبان اکثریت مردم افغانستان میباشد، ولهذا همیشه بحیث زبان ملی افغانستان شناخته شده است...» پرسشم اینست: آیا مأخذ وسندی ارائه شده میتواندکه شادروان داکترمحمدیوسف چنین ادعایی را وآنهم دریک کنفرانس مطبوعاتی مطرح کرده باشند؟ سپاسمند میشوم اگرخانم داکترنوید پاسخم رابنگارند./
منتشرۀ هفته نامۀ امید

Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 378

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 296 مهمان آنلاین


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.