Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

نگـــاهی به جنبـــش اجتمــــاعی"مـــن افغـــان نیســـتم" PDF پرینت ایمیل
ادبیـــــات - زبــــان
نوشته شده توسط هارون امیرزاده   
جمعه ، 13 دی 1392 ، 13:28

نگـــاهی به جنبـــش اجتمــــاعی"مـــن افغـــان نیســـتم"با سقوط طالبان در ٢٠٠١یک فرصت طلایی نصیب افغانستان شد که باید از آن به نفع کشور وبویژه برای ساختن دولت ملی در چهارچوب دموکراسی استفاده اعظمی میشد. اما گروه های برتری طلب با اتکاء به ماشین جنگی، سیاسی و مالی غرب پروژه ناتمام "افغان سازی" رژیم های نژاد پرست افغانستان را که از زمان عبدالرحمن خان آغاز یافته بود در تحت پوشش دموکراسی ادامه دادند. آنها از تمام وسایل مشروع و نا مشروع استفاده نموده از تصویب قانون اساسی گرفته تا نهاد سازی در کشور در مسیر هویت بر اندازی مردم بومی و تاریخی افغانستان حرکت نمودند. چنانچه آنها از تلاش به حاشیه راندن زبان فارسی گرفته تا ریشه کن کردن ارزشهای فرهنگی، تخریب شخصیت هاهم در معارف و هم در سیاست کادری دریغ نورزیدند.
واقعیت اینست که واژه "افغان" مثل واژه دانشگاه و پوهنتون درین اواخر میان جمعیت تحصیل کرده افغانستان خیلی حساسیت بر انگیز شده است. یکی از دلایل اصلی حساسیت بر انگیز شدن" افغان" درین اواخر سیاست های تند روانه گروه های برتری طلب در دولت کرزی است. چنانچه اخیراً دولت افغانستان در شناسنامه برقی برای شهروندانش هویت اقوام را حذف نموده و همه را افغان نامیدند. افزون بر آن یک تعداد تندروان قومی در بحث های تلویزیونی و حمایشات شان نه تنها اقوام غیر پشتون را توهین کردند، بلکه به صراحت اعلام نمودند که "افغان" اسم دیگر پشتون است و افغانستان در واقع پشتونستان است. آنها همچنان مدعی شدند هرکی افغان خود را نمی نامد، مسلمان هم نیست. بدین ترتیب به نظر افغانگرا ها شرط اساسی مسلمان بودن افغان بودن ویا افغان شدن است.
این تندروی ها باعث واکنش شدید اجتماعی و ظهور جنبش جوانان موسوم به " من افغان نیستم" شده است. به نظر می رسد که اکثریت اعضای جنبش مذکور افغان و یا پشتون نیستند، ولی مسلمان واقعی این کشور هستند. جنبش"من افغان نیستم" در واقع پاسداران واقعی افتخارات تاریخی، فرهنگی و تمدنی این سرزمین هستند.
هدف اصلی این جنبش را مبارزه با بی عدالتی های نظیر برتری طلبی نژادی، حذف هویت اقوام غیر پشتون و تحمیل " افغان " بحیث هویت ملی تشکیل می دهد. طرفداران جنبش مذکور معتقد هستند که افغانستان بمعنای سر زمین پشتونی نیست. افغانستان سر زمین تمام اقوام آن اعم از پشتون و غیر پشتون است و هویت یک قوم نمی تواند هویت ملی در یک کشور چندین ملیتی و چندین قومی باشد.
جنبش اجتماعی" من افغان نیستم" باور دارد که بر اساس مدارک موثق تاریخی نام" افغانستان" را استعمار انگلیس در معامله با یکی از گروه های قومی در بازی بزرگ بجای خراسان تاریخی گذاشتند. به نظر آنها نام افغان و افغانستان یک هویت استعماریست و مراثخوران استعمار تلاش می کنند که از نام افغانستان سوء استفاده به منظور برتری طلبی نژادی کنند.
در سده بیستم نام افغانستان الهام بخش تفکر برتری طلبی قومی یک تعداد رژیم های سیاسی و آیدیولوژی های نژاد پرست در افغانستان شد. چنانچه از آغاز نام گذاری کشوری بنام "افغانستان" از زمان دولت عبدالرحمن خان(1880) پروژه موسوم به"افغان سازی" تاریخ، فرهنگ و هویت اقوام غیر پشتون در صدر برنامه رژیم های سیاسی قرار گرفت. مطابق به این پروژه نام "افغان" به هر چیز و هر کس چسپانده شد و تلاش صورت گرفت که نام خراسان نه تنها از اذهان مردم ،بلکه ازحافظه تاریخ هم پاک شود.
جنبش"من افغان نیستم" در واقع یک حرکت مدنی دادگرانه اجتماعی است که هدف آن ایجاد یک رستاخیز و یا بیداری در برابر بیعدالتی و برتری طلبی قومی و فرهنگی است. یکی از اهداف اساسی این جنبش آگاه ساختن مردم از تاریخ واقعی افغانستان است. زیراحتا قشر تحصیل یافته افغانستان هم آگاهی کامل از تاریخ واقعی کشور شان ندارند. بسیاری ها به جعل هویت اقوام و احسایه خیالی اکثریت و اقلیت ساخته رژیم های سیاسی نژاد باور افغانستان، تا هنوز باور دارند. بگونه مثال بسیاری ها به این اکاذیب باور کرده اند که گویا نام افغانستان را احمد شاه درانی بر سر کشور بجای خراسان گذاشته است. این در حالیست که هیچ سند موثق تاریخی اثبات کننده در زمینه وجود ندارد. اما صد ها سند معتبر وجود دارد که نام افغانستان همزمان با مرز های سیاسی آن توسط استعمار گران در بازی بزرگ قرن نزدهم گذاشته شده است.
جنبش " من افغان نیستم" نه تنها با سوء استفاده از نام افغان توسط برتری طلبان پشتون مبارزه می کند، بلکه مخالف بسیاری گروه های محافظه کار و استفاده جوی غیر پشتون نیزاست که از نام "افغان" برای حفظ مقام شان و یا تمثیل ملی استفاده ابزاری می کنند. بگونه مثال من بحیث" بچه اصیل افغان" و یا" ما افغانها" وغیره.

برخی غیر پشتونهای محافظه کار در حضور پشتونها خود را افغان مینامند ولی در عقب به پشتونها بحیث کنایه افغان می گویند. بگونه مثال اوغانها، تاجک ها، هزاره ها، ازبک ها...
برخی دیگری با واژه "افغان" با احتیاط برخورد نموده کوشش میکنند که اصلاً واژه افغان را به زبان نیاورند و یا برای رساندن مفهوم از کلمات مشابه استفاده کنند. بگونه مثال شهروند افغانستان بجای تبعه افغان، اردوی ملی افغانستان بجای اردوی ملی افغان، نویسنده افغانستان بجای نویسنده افغان و وغیره.

*****

افغانستان وبحران هویت ملی
برخی ها بر این باوراند که نام کشورهیچ رابطه ای با مشکلات امروزی مردم این کشور ندارد و حتا نام کشور خراسان و یا آریانا هم می بود، بازهم مشکلاتی که امروز دامنگیر مردم شده است، بجایش باقی می بود و حتا اگر نام کشور هم تغییر داده شود بازهم کدام تاثیری برای حل مشکلات افغانستان نخواهند داشت. به باور آنها نام شکل است نه ماهیت و محتوی یک پدیده است.
ظاهراً این نوع بینش منطقی معلوم میشود، اما در واقعیت امر نام یک کشور معرف هویت و فرهنگ مردم آن است و بازتاب دهنده محتوی و یا ماهیت یک کشور. بطور طبیعی نام صاحب اصلی و اختیاردار کشور را بازتاب می دهد. در نتیجه صاحب اصلی کشور نقش اساسی در تصاحب قدرت، منابع طبیعی، ارزشهای فرهنگی و تاریخی دارد.
گروه های که نام افغان یعنی اسم معادل پشتون را پیشوند سر زمین می بینند(افغان+ستان)، بطور طبیعی احساس صاحبان اصلی کشور را می کنند و از آن بحیث ابزار برتری طلبی قومی استفاده می کنند. بطور فرضی اگر نام کشور بجای افغانستان توسط استعمار وقت "تاجکستان" انتخاب میشد، بدون شک هر تاجکی امروز خود را صاحب اصلی و اقوام غیر تاجک را مهاجر و مهمان تصور کرده جای پشتونیسم را تاجکیسم می گرفت. بگونه مثال تا قبل از تسلط پشتون ها در شمال افغانستان بسیاری مناطق شمال از زمان حکمرانی محمد خان شیبانی در دست خوانین و بای های ازبک تبار بود و بنام ترکستان یاد می شد و حتا امروز بسیاری پان ترکستان تصور می کنند که شمال ترکستان است و آنها صاحبان اصلی شمال هستند و پایتخت شان شهر مزار شریف است. ازینرو نقش نام را چه هویت یک قوم را بیان کند و یا حوزه تمدنی و یا فرهنگی در بازتاب هویت ملی یک کشور نباید نادیده گرفت.
برخلاف تصور بسیاری بی عدالتی های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در یک سده اخیر با نام افغاستان ارتباط مستقیم دارد. با تغییر نام افغانستان، بسیاری مشکلات مردم این کشور که ریشه در نام و هویت تحمیلی دارد، برطرف خواهد شد. در نتیجه هم در سیاست کادری، فرهنگی، معارف بهانه های برتری نژادی از نام افغان پایان خواهد یافت و زمینه بازتاب واقعیت های فرهنگی، زبانی و تاریخی تمام مردم مساعد خواهدشد و تعریف ارزشهای مشترک فرهنگی و تاریخی درباز نویسی تاریخ جای هویت سازی و اسطوره سازی های جعلی و تقلبی گذشته را خواهد گرفت. بدین تر تیب از مشترکات فرهنگی و تاریخی هویت ملی شکل خواهد گرفت.

جنبش گفتمان ملی
ملت سازی بر اساس تیوری حذف هویت ها با شیوه های قهری assimilation که یکی از خصایص رژیم های قرون وسطایی بود در جهان معاصر کمتر موفقیت دارد. اما در افغانستان سده بیست و یکم بسیاری گروه های نژاد پرست افغان تا هنوز با تفکر عبدالرحمن خانی و یا رژیم های مستبد سده بیستم افغانستان زندگی می کنند و فکر می کنند که می توانند با شیوه گذشته حکومت کرد. بگونه مثال در گذشته دولت های نژاد باور افغانستان به بسیار آسانی می توانستند با یک فرمان هویت اقوام را در شناسنامه های شهروندی و یا تذکره تابعیت هر اسمی که می خواستند، بگذارند. به همین گونه می توانستند احسایه نفوس اقوام را جعل کنند و هر قوم را به دلخواه شان بحیث اکثریت و یا اقلیت معرفی کنند. اما فکر می شود که در سه دهه اخیر در پرتو تحولات گسترده اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، نظامی و خود شناسی اقوام رویکر قرون وسطایی دیگر کابرد موثر ندارد. حالا بسیار دشوار به نظر می رسد که با رویکرد های قهری و جعل هویت بتوان در محور هویت یک قوم" افغان ملت" ساخت.
برای حل مشکلات امروزی افغانستان بویژه مسئله شکل گیری هویت ملی در بستر دولت- ملت باید با گذشته خونین وفاع کرد و در جستجوی راه های عقلانی شد. یکی ازین راه ها ایجاد یک جنبش سیاسی- فرهنگی گفتمان ملی است. سه وظیفه سترگ ملی در برابر این جنبش قرار دارد:
نخست، جلو سیاست ها و فعالیت های گروه های تندرو نژاد پرست و برتری طلب را گرفت؛
دوم،بجای تاریخ جعلی و هویت سازی های کاذب، تاریخ واقعی و فرهنگ ملی افغانستان را تدوین نمود.
سوم، راه را به شکل گیری هویت ملی در فرآیند ملت سازی بر پایه مشترکات ارزشهای فرهنگی و تاریخی مساعد ساخت.

*****
هارون امیرزاده
30 دسمبر 2013


 

Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

آخرین به روز رسانی در جمعه ، 13 دی 1392 ، 13:35
 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 337

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 320 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.