Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

نگـــاه نــو به طــرح قــانون زبا نهـــای افغــانســـتان PDF پرینت ایمیل
ادبیـــــات - زبــــان
نوشته شده توسط اکادمیسین دستگیر پنجشیری   
شنبه ، 4 دی 1389 ، 19:03

 اکادمیسین دستگیر پنجشیریهـر کسکه قلـم (1) کند، زبان قلمم
خـامـــوش کند، ســــوز نهان قلمم
گنگ وکـــر وکــور وبی پر وبال شود
تـــا بـاز کنـــــــم باز، دهــــان قلمم
 "فروغ هستی"

اگر که احکام مواد (16)، (43) و(47) قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان، سیاست فرهنگی ی ضد ملی وضد دموکراتیک دورا نهای سیاه استبداد استعماری امارتی و سلطنتی کشور را منسوخ و راه رشد دانش فرهنگ زبان وهنرها را برای شهروندان همه گروههای قومی ومذهبی افغانستان کم وبیش در " لفظ " روشن کرد.

طرح مسوده قانون زبانها ازسوی ادارهء تقنین وزارت عدلیه با آراستن و پیر ا ستن بیشتر دردسترس شورای ملی قرارگرفت. ولی بخشی از نماینده گان انتخابی و انتصابی تنگ نظر شورای ملی، خلاف ا حکا م قانون اساسی و ارزشهای اعلامیه حقوق بشر؛ با همان شیوه های منسوخ دورانهای استبداد استعماری، قبیله سالاری و قرون وسطایی روی این منطق چوبین پافشاری و آفتاب را به دو انگشت پنهان کردند که: واژه های دانشگاه، دانشکده ونگارستان و این نامهای ریشه دار مکانها و مراکز آموزش وپرورش زبان فارسی دری گویا " بدعتها ی" ضد دینی ضد ملی واصطلاحات خارجی میباشد وبا چنین استدلال پوچ،و نیرنگهای کهنه استعماری، لجوجانه تلاش تلاش تب آلود شد تا به سیاست استثناء طلبی ملی،عظمت طلبی ملی تفرقهءنژادی وتعصب زبانی مذهبی وظلم ملی دوران سیطره " استبداد کبیر! " بازهم تداوم بخشند با تعصب خشونت آمیز، پندار و دید خیرهء طالبانی، بیهوده مانع رشد آزاد ا نهء زبانها ادبیات وهنرها وفرهنگ معنوی شهروند ان وهمبسته گی ملی ودوستی میان همه گروههای قومی برابر حقوق افغانستان شوند و با چنین گرایش وتفکر منحط خود بزرگ بینی افراطی، فرایند جوشش خلل ناپذیر ملی اقوام برابر حقوق کشور واحد وتجزیه نا پذیر مار ا بیش ازپیش کند وکند تر نمایند

 با درد ود ریغ فراوان باید یا آوری کرد که سال پیش، آقای خرم وزیر فرهنگ واطلاعات دولت اسلامی با ا لهام از خط مشی تمامیت خواهانهء حزب اسلامی، دریک مصا حبهء رادیویی خود؛ از تصویب متن طرح مسودهء " قانون زبانها " اظهار بی اطلاعی کرد. واز گفتار ایشان این واقعیت آشکار بود که: ر هبران سیاست فرهنگی حکومت اسلامی افغانستان راه وروش سیطره جویانه قومی جداگانه دارند " امور مملکت خویش را خود بهتر میدانند " وگویا به قانون زبانها نیازی احساس نمیشود ولی من از دور ترین نقطهء نیم کره غربی سیارهء ما، به رهبران سیاست فرهنگی افغانستان با اطمینان محکم مینویسم که طرح متن جنجال برانگیز مسودهء "قانو ن زبانها " از مجاری قانونی یکی دوسال پیش در کمسیون شورای ملی دولت اسلامی مطرح گردیده بود. واین خد متگزار جبهه ادبیات وفرهنگ طرح متن مسوده " قانون زبانها ی افغانستان " واین گوهر گمشده فرهنگیان کشور را اتفاقا یکی دوسال پیش از راه کهکشان انترینتی به چنگ آورد و درزمینهء روش املاء انشای ومحتوای " قانون زبانها ی افغانستان "" و حل اصولی مسأله زبان دیدگاه ومواضع خود ر ا درمتن طرح مسودهء "قانون زبانها" به " رنگ آبی " نوشتم. وتوجه رهبران سیاست فرهنگی دولت اسلامی را به شکل ومضمون طرح قانو ن اساسی جلب کردم ولی تاجایی که ازمصاحبه رادیو- تلویژیونی و موضعکیری آقای صا لح ریگستانی وکیل مستعفای ولایت پنجشیر آگاهی یافتم رهبران سیاست فرهنگی دولت اسلامی تا هنوز به اصل برابری حقوق ز بانهای ملی ورسمی تمکینی نمی کنند دردناک تر از همه اینکه شمار ی از کوچنده گان دوسوی خط دیورند درجلسات عمومی ولسی جرگه، پاسداران زبان ریشه دار فارسی دری و فرزندان خراسان باستان وشرق مسلمان را، به گونهء امیر عبدالرحمان و وارثان این امیر مستبد افغان وامریکاییان افغان تبار با دریغ ودرد در وطن اساطیری باستانی وتاریخی ایشان تهدید به بیوطنی و فرایند رشد همبسته گی ملی وتشکیل دولت ملی را در میهن واحد وتجزیه ناپذیر ما کند وکند تر میکرده اند.برای دفع خطر هرگونه سیطره طلبی قومی وحل تضادهای حاد دوران استبداد استعماری اینک همان متن طرح مسوده قا نون زبانهای افغانستان را باردیگر با آراستن پیراستن ضروری (با رنگ آبی) به نشر میسپارم. امید که کمسیون محترم تقنین ولسی جرگه ازین پیشنهادهای اصولی - به سود تأمین تساوی حقوق همه گروههای قومی، رشد وگسترش آزادانهء زبانهای رایج کشور وبویژه بسود پاسداری میراثهای ریشه دار ادبی و فرهنگی اقو ام خراسانی وافغانستان معاصر وغنای بیشتر ثروتهای فرهنگی مرد م میهن استفادهء خلاق نمایند.

 

مادهء شانزده هم قانون اساسی:

ازجمله زبانهای پشتو، فارسی دری، ازبکی،ترکمنی،بلوچی،پشه یی، نورستانی،پامیری وسایرزبانهای رایج درکشور، پشتو و فارسی دری زبانهای رسمی دولت می باشند.

درمناطقی که اکثریت مردم به یکی اززبانهای ازبکی،ترکمنی،پشه یی،نورستانی،بلوچی ویاپامیری تکلم می نمایند آن زبان علاوه برپشتووفارسی به حیث زبان سوم رسمی می باشدونحوۀ تطبیق آن توسط قانون تنظیم می گردد.

دولت برای تقویت وانکشاف همه زبانهای افغانستان پروگرامهای مؤثرطرح وتطبیق می نماید.

نشرمطبوعات ورسانه های گروهی به تمام زبانهای رایج درکشورآزاد می باشد.

مصطلحات علمی واداری ملی موجود درکشورحفظ می گردد

مادۀ چهل وسوم:

 تعلیم (آموزش وپرورش) حق تمام اتباع (شهروندان) افغانستان است که تا درجۀ لیسانس درمؤسسات تعلیمی دولتی به صورت رایگان ازطرف دولت تأمین می گرددد.

 (به هنگام ترمیم وتعدیل قانون اساسی، مادهء چهل وسوم این قانون، به این آلفاظ وواژه ها وجمله ها ی روشن ورسا نوشته وتعدیل شوند: - " آموزش وپرورش حق شهروندان افغانستان است. تمامی شهروندان کشور؛ بدون هرگونه تبعیض و امتیاز جنسی اجتماعی ملی ومذهبی، در موءسسات آموزشی دولت جمهوری افغانستان از حق آموزش وپرورش را یگان، به زبانهای مادری خویش برخوردارمیشوند.. پرورش کادرهای علمی وفنی در مرکز توجه وزارتهای آموزش وپرورش،تعلیمات عالی نیمه عالی، مسلکی، مراکز آموزشی وپرورشی قوای مسلح ودیگر مراکز آموزشی وپرورشی فنی،تخنیکی و بخش خصوصی افغانستان قرار میگرد ودرنصاب تعلیمی این مراکز آموزشی وپرورشی متناسب به نیازهای نسل رشد یابندهء سدهء بیست ویکم تجدیدنظر اساسی میشود)

دولت مکلف است به منظور تعمیم متوازن معارف درتمام افغانستان،تآمین تعلیمات متوسطۀ اجباری، پروگرام مؤثرطرح وتطبیق نماید وزمینۀ تدریس زبانهای مادری را درمناطقی که به آنها تکلم می کنند فراهم کند.

)مادهء چهل وسوم)

 

مادۀ چهل وهفتم:

 دولت برای پیشبردعلم، فرهنگ،ادب وهنرپروگرامهای مؤثرطرح می نماید.

 

دانشمند محترم!

 هدف ازتسوید این قانون، اعطای حقوق زبانهای کشور به آنهاست. این مسوده تلاش نموده است تا از تصادم زبانها جلوگیری نموده زمینه رشد وتوسعۀ برابر زبانهای کشور را با درنظرداشت احکام قانون اساسی تسجیل وتسهیل نماید.

(هدف از تسوید تدوین تصویب تو شیح طبع و نشر "قانون زبانها " درافغانستان، تأمین تساوی حقوق همه گروههای قومی، رشد وگسترش آزادانه زبانهای رایج کشور، پاسداری میراثهای ادبی وفرهنگی ریشه دار وغنامندی زبانها و ثروتهای سرشار معنوی ملی ما میباشد)

خواهشنمدیم تا این مسوده را با دقت مطالعه نموده (کنید)، نکات نظرتان را برای بهترشدن آن، بصورت کتبی دردسترس ما قراردهید.

کمیتۀ تدقیق، نظریات شمارا مورد غور ومطالعه قرار میدهد و ازآن دراصلاح این مسوده استفاده خواهد نمود.

 

 

 

 

 

 قانون زبانها

 

16 میزان 1386

18 اکتوبر 2007

 

 فصل اول

 احکام عمومی

 

 

مادۀ اول:

این قانون به تأسی ازاحکام مواد مادۀ (این قانون به تأسی از احکام مواد) شانزدهم، چهل وسوم وچهل وهفتم قانون اساسی و نیاز مبرم جامعه وضع شده است.

 

اهداف

 

مادۀ دوم:

1- انکشاف زبان های رایج کشور.

2- تقویت زبانها درسطوح مساوی.

3- ایجادهمآهنگی بین زبان های رایج کشور. (3- ایجاد زمینه های مساعد برای رشد مستقل زبانهای رایج کشور)

 

 تعریفات

 

مادۀ سوم: اصطلاحات آتی،در این قانون معانی ذیل را افاده میکند:

 

1. زبان: یک نظام واژگانی متغییر ومتحول است که آدمیان را قادر می سازد تابیندیشند،اندیشه های شانرا بیان نمایند، باهم افهام وتفهیم کنند وتجربه هایشان را به آیندگان انتقال دهند.

(تعریف دوم: یک نظام واژگانی متغییر ومتحول ا ست که دارای قاعده،معانی الفبای ویژه جدا ازسایرزبانها بوده، آدمیان راقادرمی سازد تابیندیشند، اندیشه هایشان رابیان نمایند، باهم افهام وتفهیم کنند وتجربه هایشان را به آیندگان انتقال دهند.)

 3. زبان: یک نظام واژه گانی درحال تغییر، دیگرگونی و دارای قواعد معانی، نشانه ها و گفتمانهای ویژهء خود میباشد. فرزند ان انسان را توانایی می بخشد تا بیند یشند. اندیشه ها وافکار خودرا به وسیلهء این آوازها معانی ونشانه های قراردادی به همد یگر بیان کنند و دانشها وتجارب خودرا به نسلهای آینده انتقال بدهند)

 

2. زبان رایج: زبانی است که مورد استعمال گروهی ازمردم درکشور قراردارد.

3. زبان های رسمی: عبارت اززبان های پشتو و (فارسی دری) دری می باشد.

4. زبان سوم رسمی: زبان اکثریت مردم یک منطقه که به آن تکلم می نمایند.

5. مصطلحات علمی و اداری ملی: عبارت ازواژه هایی است که توسط شورای تصمیم گیری فرهنگستان به اتفاق آراء معین می گردد. " تبصره: به نظرم این تعریف جامع ومانع نه میباشد و " مصطلحات علمی اداری نظامی وملی! " دوران استبداد استعماری ودولتهای تک زبانی وتک صدایی قبیله سالاری افغانستان غالبا از گوهر مصطلحات تهی میباشند

. مصطلحات: جمع مصطلح – عربی (بضم میم وفتح تا ولام) اصطلاح شده، کلمه ای که در زبان جمعی از مردم، غیر از معنی حقیقی خودش برای موضوع خاصی متداو ل ورایج میشود بگونه مثال درکمپیوتر اصطلاح "کلک click" اصلا صدای مختصری میباشد که از بهم خوردن سم اسپ برزمین بلند میشود

یا clack صدایی که ازبهم خوردن -دوتخته در آید،تق تق و row a r تیر، پیکان (سرنیزه) و خدنگ (چوب سختی که ازان تیر نیزه وزین اسپ میساخته اند.

 من از شست او هشت تیر خد نگ بخوردم ننالیدم از نام وننگ

 " فردوسی "

با شناخت اصطلاح های کمپیوتر ی، نخست بر " مصطلحات " دوران استبداد استعماری ودولتهای سیطره جوی کشور تجدید نظر اساسی شود وسپس این مصطلحات در" قانون زبانها " با واژه ها وجمله های زیرین تعریف شوند.

 

 

5.مصطلحات(جمع مصطلح – اصطلاح شده): کلمه ای که درزبان جمعی ازمردم،

غیر از معنای حقیقی خودش برای موضوع خاصی متداول رایج و توسط شورای تصمیم گیری فرهنگستان مردم افغانستان، به اکثریت بیشتر از دو ثلث آرای اعضای اصلی فرهنگستان متداول میشود.)

 

6. اکثریت: بیشترین گویندگان یک زبان نسبت به زبان های دیگر در یک منطقه.

 

7. تقویه: پشتیبانی قانونی، معنوی و مالی اززبانهای رایج کشور.

8. انکشاف: گسترش دادن غنی ساختن وهمآهنگ نمودن زبانهای رایج کشوراست به اوضاع طبق احکام این قانون. (8. انکشاف. توسعه و ترقی وسایل اطلاعات شنیداری دیداری گفتاری، به مقصد ر شد مستقل، غنا مندی وگسترش زبانهای رایج کشور.)

 

9. پروگرام های مؤثر: برنامه هایی است که اهداف این قانون را عملی می سازد.

10. تطبیق:مرعی الاجراء قراردادن احکام این قانون توسط ارگان های دولتی. 10 تطبیق. اجرای تأخیر ناپذیر و به هنجار احکام این قانون ازسوی ارگانهای قدرت دولتی)

مادۀ چهارم: فرهنگستان زبانها ها بعد از این دراین قانون بنام فرهنگستان یاد می گردد (یا دمیشود).

 

 

 فصل دوم

 

 فرهنگستان

 تشکیل، انتخابات و صلاحیت ها

اول: تشکیل

 

مادۀ پنجم: فرهنگستان به حیث (یک) ریاست مستقل، درچوکات قوۀ اجرائیه فعالیت می نماید (میکند).

(مادهء پنجم: " فرهنگستا ن " در چوکات آکادمی علوم جمهوری افغانستان تشکیل میشود.ر ییسان و کار آگاهان علمی مراکز زبانهای آکادمی علوم جمهوری به اساس انتخابات آزاد دمو کراتیک مستقیم و مخفی، عضویت فرهنگستان رانیز کسب میتوانند)

 

مادۀ ششم: فرهنگستان دارای شصت وشش عضو اصلی باشد.

فرهنگستان می تواند طبق لزومدید اعضای افتخاری وخدمتی داشته باشد.

(مادهء ششم: فرهنگستان از پنجاه ویک عضو اصلی تشکیل میشود ودرصورت ضرورت از اعضای افتخاری یا خدمتی نیز استفاده میتواند)

 

مادۀ هفتم: فرهنگستان دارای رئیس، دو معاون، شورای سیاست گزاری (سیاست گذاری)، انجمن ها و ادارات مربوط می باشد.

(مادهء هفتم: فرهنگستان ازدو معاون، شورای سیاست گذاری، انجمنها ی زبانها واداره های مربوط تشکیل میشود)

 

مادۀ هشتم:شورای سیاست گزاری(گذاری) فرهنگستان متشکل ازرئیس، معاونان ورؤسای انجمن ها می باشد.

 

 

(مادهء هشتم: شورای سیاست گذاری فرهنگستان، از رییس دومعاون ورییسان انجمنهای زبانها تشکیل میشود

مادۀ نهم: فرهنگستان دارای انجمن ها بانصا ب ذیل می باشد:

1) انجمن اوزبیکی 9 عضو

2) انجمن زبان بلوچی پنج عضو

3) انجمن زبان پامیری پنج عضو

4) انجمن زبان پشتو 11 عضو

5) انجمن زبان پشه ای سه عضو

6) انجمن زبان ترکمنی پنج عضو

7) انجمن زبان فارسی دری 11عضو

8) انجمن زبان گجری سه عضو

9) انجمن زبان نورستانی پنج عضو.

10) انجمن زبان اهل هنود سه نفر

(مادهء نهم: فرهنگستان از زبانهای رایج مردم برابر حقوق افغانستان

تشکیل میشود وتعداد همه انجمنها بدون درنظرگرفتن اقلیت و اکثریت گوینده گان آنان درسطح ملی، دارای اعضای مساوی میباشند

در تشکیل فرهنگستان ده انجمن فعالیت میکند و هر انجمن دارای پنج عضومیباشد

رییس ومعاونان فرهنگستان نیز در انجمن زبانهای مادری خود استفاده میتوانند

 

 

مادۀ دهم: اعضای انجمن برای مدت شش سال انتخاب می شوند.

.

 

مادۀ یازدهم: اعضای انجمن واجد شرایط آتی می باشند:

1) تکمیل سن سی سالگی هنگام تقاضای عضویت.

2) داشتن سند تابعیت جمهوری اسلامی افغانستان.

3) عدم حرمان از حقوق مدنی به حکم محکمۀ ذیصلاح.

4) داشتن تحصیلات عالی حداقل لیسانس.

5) هر گاه متقاضی عضویت در زبان مادری اش تحصیلات عالی نداشته باشد، سند فراغت صنف دوازدهم به تصویب شورای تصمیم گیری سبب شمول او در انجمن شده می تواند. 5) این ما ده با گوهر مادهء 4 در تضاد میباشد.نباید راه را برای عناصرتصادفی درین مراکز فرهنگی وعلمی بازگذاشت.دانشمندانی که ازدرون مدارس دینی ایران وپاکستان سربلند کرده باشند پس از سپری کردن امتحان دانشکدهء شرعیات وبدست آوردن سند لیسانس یابالاتر از لیسانس،میتوانند داوطلب فرهنگستان شوند)

6) شخص، عضو انجمنی شده می تواند که زبان مادری اش باشد.

(زبان عضو انجمن باید زبان مادری او با شد و هیچ شخصی عضو بیش از یک انجمن بوده نه میتواند)

مادۀ دوازدهم: رئیس فرهنگستان ازبین اعضای فرهنگستان براساس انتخابات آزاد، سری مستقیم و عمومی (بدون تبعیض جنسی قومی ومذهبی) با کسب اکثریت آراء کل اعضای (فرهنگستان) برای مدت سه سال انتخاب می گردد (میشود).

 

مادۀ سیزدهم: معاونان رئیس ازاعضای انجمن ها براساس انتخابات آزاد، سری ومستقیم با کسب اکثریت آراء اعضای حاضر برای مدت دوسال انتخاب می گردند.

(معاونان رییس فرهنگستان با کسب اکثریت آرای اعضای منتخب تمامی انجمنها ی فرهنگستان براساس انتخابات آزاد،سری مستقیم عمومی وبدون هرگونه تبعیض قومی جنسی ومذهبی،برای حد اکثر دوسال انتخاب میشوند)

 

 

 

دوم: انتخابات فرهنگستان

 

 مادۀ چهاردهم:برای برگزاری اولین انتخابات اعضای فرهنگستان کمیتۀ انتخابات فرهنگستان، که بعد ازاین بنام کمیته یاد میگردد، به ترکیب آتی ایجاد می گردد:

1- سه نفر ازکمیسیون اموردینی وفرهنگی ولسی جرگه.

2- سه نفر ازکمسیون اموردینی وفرهنگی مشرانوجرگه. (1 - به اشتراک اعضای کمسیون اموردینی وفرهنگی ولسی جرگه ومشرانو جرگه به دودلیل نیازی احساس نه میشود.. نخست طرح مسودهء قانون زبان درکمسیونهای امور دینی وفرهنگی ولسی جرگه پس از تدقیق وتصویب این کمسیونها به جلسهء عمومی ولسی جرگه جهت تصویب نهایی تقدیم میشود

ثانیا اعضای این کمسیونها، از لحاظ سن درجهء تحصیل، بویژه تخصص غالبا واجد شرایط لازم ارزیابی صلاحیت و انتخاب اعضای علمی فرهنگستان نه میباشند ثالثا وظایف اعضای ولسی جرگه ومشرانوجرگه پس از یک دوره تقنینی ازین مقامها پایان می یابد هرگاه این ماده مدار اعتبار قرار بگیرد درمدت دهسال شمار ا عضای انتصابی شورای ملی بیشتراز کاراگاهان دایمی فرهنگستان اکادمی علوم ]خواهد شد

 

3- سه نفر ازوزارت اطلاعات وفرهنگ.

4- سه نفر ازاکادمی علوم.

5- سه نفر ازدانشکدۀ زبان وادبیات دانشگاه کابل.

6- یک نفر ازکمیسیون مستقل انتخابات.

7- دو نفر از دانشکده زبان و ادبیات دانشگاه تعلیم و تربیه کابل

(مادهء چها ردهم: برای برگزاری نخستین انتخابات اعضای فرهنگستان جمهوری افغانستان، " کمیتهء انتخابات " فرهنگستان اکادمی علوم جمهوری افغانستان تشکیل میگردد وکمیته انتخابات فرهنگستان جمهوری افغانستان پس ازین بنام " کمیته " یاد میشود.

درترکیب این کمیته:، - استادان کرسیهای زبانشناسی وادبیات دانشکده ها وکار آگاهان بازنشستهء زبانهای رایج همه دانشگاههای افغانستان،

-              اکادمیسن ها نامزدان اکادمیسین ها رییسان سرمحققان ومحققان مراکز تاریخ، ادبیات و زبانهای آکادمی علوم جمهور ی افغانستان، -رییس اکادمی طبی اردو ودانشگا هها طبی افغانستان

-             رییسان وکار آگاهان برجستهء رادیو تلویزیونهای ملی وغیر دولتی اداره های تألیف وترجمه وزارت آموزش وپرورش و ووزارت تحصیلات عالی

-                               ریسس و منشیان انجمنهای قلم، کارشناسان برجستهء وزارت فرهنگ

-                               ، میتوانند وباید دعوت شوند

مادۀ پانزده هم:اعضای معرفی شده از جانب کمیسیون های اموردینی وفرهنگی ولسی جرگه ومشرانوجرگه، وزارت اطلاعات وفرهنگ، اکادمی علوم، دانشکدهای زبان وادبیات، باید ازدوزبان رسمی به علاوۀ یکی اززبان های رایج کشور نماینده گی نمایند.

 

مادۀ شانزدهم: کمیته درخلال حد اکثردوماه بعد ازانفاذ این قانون ایجاد می گردد.

 

 مادۀ هفدهم: ریاست کمیته برگزاری اولین انتخابات فرهنگستان را نمایندۀ کمیسیون مستقل انتخابات به عهده گرفته و خود در رأی گیری اشتراک نمی کند مگر اینکه آراء مساوی اعلان گردد.

 

مادۀ هجدهم: نصاب جلسات کمیته با حضور دوثلث اعضاء تکمیل می گردد.

 

مادۀ نزدهم: کمیته به مدت دوماه ازداوطلبان عضویت درانجمن های فرهنگستان تقاضا می نماید تا کاندیدی خود را کتبا تقدیم نمایند.

 

مادۀ بیستم: کمیته درمدت (دو ماه) اشخاص واجد شرایط انجمن های فرهنگستان را تشخیص وتعیین می نماید.

 

مادۀ بیست ویکم: تعداداشخاص واجد شرایط باید یک ونیم چند نصاب هر انجمن باشد.

 

مادۀ بیست ودوم: انتخابات آزاد،سری مستقیم، با اکثریت آرا اعضای حاضر، اعضای هر انجمن را به ترتیب اعضای حاصله شان، انتخاب می نماید.

(اعضای هرانجمن با اکثریت آرای کمیته انتخابات، به صورت آزاد سری،مستقیم وعمو می انتخاب میشود)

مادۀ بیست وسوم: کمیته، شهرت برندگان انتخابات فر هنگستان را سه روز بعد از برگزاری انتخابات، اعلام می نماید.

 

ماۀ بیست وچهارم: درصورت فوت ویا استعفای عضوفرهنگستان ویا مریضی که مانع اجرای وظیفه شود، شخص دیگری ازکاندیدان واجدشرایط باتصویب اکثریت اعضای حاضرانجمن مربوطه، انتخاب می گردد. (درصورت وفات استعفاء یا بیماری دشوار علاج عضو فرهنگستان، شخص دیگری برای عضویت فرهنگستان نامزد میشود وکاندید واجد شرایط به تصویب اکثریت آرا ی انجمن مربوط و به شیوه دموکراتیک آزاد مخفی مستقیم وعمومی انتخاب میشود)

 

 مادۀ بیست وپنجم: در صورت فوت ویا استعفای رئیس و یامعاونان فرهنگستان ویا مریضی که مانع اجرای وظایف شان گردد، رئیس یا معاونان آن مطابق احکام مواد هشتم ونهم این قانون انتخاب می گردند.

 

مادۀ بیست وششم: ریاست انتخابات مندرج در مادۀ بیست وپنجم این قانون را، مسن ترین عضو انجمن که خود کاندید نباشد به عهد ه می گیرد.

(مادهء بیست وششم: درصورت وفات،استعفاء یا بیماری دشوار علاج عضو فرهنگستان، شخص دیگری انتخاب میشود و ریاست جلسهء انتخابات را کهنسال ترین عضو انجمن وشخصی به عهده میگیر د که خود نا مزد عضویت انجمن نه باشد)

ماده بیست وهفتم: مصارف اولین انتخابات فرهنگستان صرف برای یکباراز بودجۀ کمیسیون مستقل انتخابات پرداخته می شود.

 

 مادۀ بیست وهشتم: کمیته، بعد از برگزاری اولین انتخابات فرهنگستان لغومی گردد.

 

 مادۀ بیست ونهم: بعد از برگزاری اولین انتخابات فرهنگستان، انتخابات بعدی و سایر مسایل مربوط آن درمقررۀ جداگانه که به تصویب شورای تصمیم گیری می رسد، وضع میگردد. (مادهء بیست ونهم::،طرزالعمل انتخابات بعدی فرهنگستان درمقررهء جداگانه تنظیم و در شورای تصمیم گیری فرهنگستان تصویب میشود)

 

 سوم: صلاحیت ها

 

1) وظایف وصلاحیت های فرهنگستان:

 

مادۀ سی ام:فرهنگستان مکلف است تا مصطلحات علمی و اداری ملی موجود مندرج در مادۀ شانزدهم قانون اساسی را تشخیص،تعیین و توضیح نماید. برای اجرای این امر شورای سیاست گزاری فرهنگستان به اتفاق آراء تصمیم اتخاذ می نماید.

 

 

 مادۀ سی ویکم: فرهنگستان برای تقویت و انکشاف زبان های کشور، برنامه های مؤثر را طرح و جهت تطبیق و اجراء به نهاد های مربوط اعلام می نماید.

 

مادۀ سی ودوم: فرهنگستان می تواند توجه نهاد ها و ادارات دولتی و نهاد های جامعه مدنی داخلی وخارجی را در جهت فعالیت های خویش جلب نماید.

 

مادۀ سی وسوم: فرهنگستان می تواند از نهاد های داخلی و خارجی بصورت شفاف کمک های مالی و تخنیکی دریافت نماید.

 

مادۀ سی وچهارم: فرهنگستان هر سال گزارش فعالیت های خویش را در نشریۀ رسمی فرهنگستان به اطلاع عموم می رساند.

 

 

2) وظایف وصلاحیت های شورای سیاست گزاری

 

مادۀ سی وچهارم: شورای سیاست گزاری، عالی ترین مرجع تصمیم گیری فرهنگستان می باشد.

 

مادۀ سی وپنجم:شورای سیاست گزاری فرهنگستان متشکل ازرئیس، معاونان ورؤسای انجمن های مربوط می باشد.

 

مادۀ سی وششم: شورای سیاست گزاری بنا برلزومدید رئیس ویا به پیشنهاد یک ثلث اعضاء دایر شده می تواند.

 

مادۀ سی وهفتم: شورای سیاست گزاری در مورد تشکیل،بودجه، تدوین مقررات ولوایح مربوطه تصمیم اتخاذ می نماید.

                                   

مادۀ سی وهشتم: شورای سیاست گزاری براجرآت انجمن های فرهنگستان، ادارت مربوط وسایرمسایل فرهنگستان، نظارت می نماید.

 

مادۀ سی ونهم: شورای سیاست گزاری در مورد استعفاء ویا اخراج عضو به علت عدم رعایت این قانون وسایر اسنادتقنینی مربوط، با دو ثلث اعضاء تصمیم اتخاذ می نماید.

 

3) صلاحیت های رئیس

 

مادۀ چهلم: رئیس دارای صلاحیت های ذیل می باشد.

الف: رهبری امور فرهنگستان

ب: دعوت از اعضاء وریاست جلسۀ شورای تصمیم گیری

ج:اجرای فیصله های شورای تصمیم گیری

خ:تهیه طرح تشکیلات فرهنگستان، تهیه مسوده مقررات ولویح،تهیه طرح های پژوهشی، علمی وانتشاراتی وارائه آنها به شورای سیاست گزاری.

د: پیشنهاد بودجه وحساب های سالانه به شورای سیاست گزاری.

ذ:تماس مداوم با ارگانهای دولتی به منظور اجرای تصامیم شورای سیاست گزاری.

س: اجرای سایر وظایفی که طبق احکام این قانون وسایر اسنادتقنینی مربوط، برای رئیس تعیین گردیده است

 

مادۀ چهل ویکم: معاونان دارای صلاحیت های ذیل می باشند

الف: در غیاب رئیس، معاون اول وظایف و صلاحیت های رئیس را اجراء می نماید.

ب:غیاب رئیس و معاون اول، معاون دوم وظایف رئیس را انجام می دهد.

ج:اجرای سایروظایفی که رئیس برای معاونان محول کند ویا درمقررات ولوایح مشخص شده باشد.

 

4)وظایف و صلاحیت های انجمن ها

 

مادۀ چهل ودوم: هرانجمن در رابطه به زبان مربوط خویش ومطابق احکام این قانون فعالیت می کند.

 

مادۀ چهل وسوم: انجمن ها وظیفه دارند برای تقویت وحفظ زبان مربوط شان، برنامه های مؤثر طرح وجهت تطبیق به دولت وسایر نهادها وادارات غیردولتی ارائه نمایند.

(ماده چهل وسوم:فرهنگستان جمهوری افغانستان برای انکشاف تقویت وپاسداری زبانهای رایج اقوام کشور، برنامه های سودمند کاری وطرحهای خلاق هر انجمن را ارزیابی تصویب و به ارگانهای دولتی و اداره ها ونهادهای بخش خصوصی جهت تطبیق گسیل میکند واجرای به هنگام وبه هنجار مصوبات را بررسی وکنترول مینماید)

مادۀ چهل وچهارم: تعیین رتب علمی، واژه گزینی وواژه سازی برای هرزبان ازصلاحیت انجمن همان زبان می باشد.

 

مادۀ چهل وپنجم: انجمن ها وظیفه وصلاحیت دارند تا زبان مربوط شان را درتمام سطوح اعم ازدولت و غیردولت، معیاری سازند.

(مادهء جهل وپنجم: نا همگونی املایی واژه ها، پراگنده گی کنونی اشکال نوشتن کلمه ها، ویژه گیهای نظام ریشه دار وتحول یافتهء املایی ونگارشی زبانها، به بویژه زبان رشد یابنده فارسی دری به مقیاس ملی وحوزهء فرهنگی،دست آوردهای زبانشناسی وپژوهشهای علمی نوین درزمینهء زبانها ادبیات و شیوه های نگارش ناهمگو ن موءلفان و مترجمان وزارت آموزش وپرورش ا ستادان دانشگاههای وزارت تعلیمات عالی ومسلکی ومصطلحات دانشگاهها واکادمیهای قوای مسلح ونهادهای طبع ونشر ومطبوعات دولتی و آزاد، همه وهمه یک بار دیگر ضرورت همگونسازی املای زبان فارسی ونشانه گذاری را دربرابر فرهنگستان افغانستان قرار میدهد.

فرهنگستان جمهوری افغانستان میتواند وباید برپایهء نتا یج پژوهشها،مطالعات وگفتما نهای نوین زبانشناسی و اد بی گزیده ترین استادان،دانشمندان، نویسنده گان

و موألفان فرهنگهای معتبر زبان فارسی، روش املای زبانهای همه گروههای قومی افغانستان را با آخرین دست آوردهای دانش کار آگاهان حوزهء فرهنگی ما بدون تعصب وتنگ نظری ملی هما هنگی بخشند)

مادۀ چهل وششم: انجمن ها وظیفه دارند از اجرای احکام این قانون درسطوح دولت وغیر دولت نظارت نمایند.

 

مادۀ چهل وهفتم: تعیین وشناسایی لغات، کلمات واصطلاحات هر زبان، ازصلاحیت انجمن همان زبان می باشد.

 

مادۀ چهل وهشتم: انجمن ها صلاحیت دارند برای تطبیق احکام این قانون درساحات غیردولتی، مستقیما با نهاد ها، ادارات ومراکز شخصی وخصوصی داخل تماس شوند.

 

 

5) وظایف و صلاحیت های سایر کارکنان

 

مادۀ چهل ونهم: وظایف وصلاحیت های سایرمؤظفین و کارکنان ادارات مربوط فرهنگستان توسط مقررات ولوایح با تصویب اکثریت مطلق شورای تصمیم گیری، تعیین می گردند.

 

 

 

فصل سوم

وظایف ومکلفیت های حکومت

 

 

مادۀ پنجاهم: حکومت برای فرهنگستان بودجه لازم را تهیه وتخصیص می دهد.

 

 مادۀ پنجاه ویکم:دولت به پیشنهادات فرهنگستان که در حیطه صلاحیت آن مطابق به احکام این قانون باشد، ترتیب اثر می دهد.

(مادهء پنجا ه ویکم: فرهنگستان جمهوری افغانستان براساس احکام قانون اساسی ونیاز های روبه رشد زبانهای رایج افغانستان برنامه های موثر وطرحهای

نوینی را به دولت پیشنهاد میکند

 

 

فصل چهارم

زبان های ر سمی

 

 

ماده پنجاه ودوم: درولایاتی که اکثریت مردم به غیر ازدوزبان رسمی پشتوودری تکلم می نمایند، زبان مذکور، زبان سوم رسمی می باشد.

 

مادۀ پنجاه وسوم: تثبیت اکثریت گویندگان به یکی از زبان های مندرج درمادۀ شانزد هم قانون اساسی، براساس آماررسمی منتشرۀ ریاست عمومی احصائیه مرکزی، صورت می گیرد.

 

مادۀ پنجاه وچهارم: درولسوالی هایی که زبان اکثریت مردم، غیراززبان سوم رسمی ولایت باشد، زبان مذکوردرسطح همان ولسوالی، زبان رسمی می باشد.

 

 

فصل پنجم

نحوۀ تطبیق زبان های رسمی

 

اول: درساحۀ کار قوۀ قضائیه

 

مادۀ پنجاه وپنجم:

(1) تمام جلسات محاکمه،فیصله های محاکم وابلاغ حکم،به یکی از زبان های رسمی (صورت میگیرد) صورت گرفته می گیرد.

اجرآت مندرج فقره یک (اجرا آت فقرۀ یک) این ماده علاوه بریکی ازد دوزبان (از دو زبان) رسمی به زبان مورد تقاضای متهم، مدعی و مدعی علیه (مدعی ومدعی علیه متهم)، نیز صورت گرفته می تواند

 

مادۀ پنجاه وششم: تمام اوراق مطبوع محاکم، به دوزبان رسمی طورجداگانه تهیه میشود و(محاکمه به اساس تقاضای متهم، به یکی ازین دوزبان رسمی صورت میگیرد) ازهر کدام آن به زبانی که محاکمۀ متهم صورت گرفته، استفاده می گردد.

 

مادۀ پنجاه وهفتم: هرگاه محکمه نظربه عذرقانونی متهم، مدعی ویا مدعی علیه مکلف به استخدام وکیل مدافع برای او باشد، وکیل باید به زبانی تکلم نماید که اشخاص مذکور تقاضا نمایند.

(مادهء پنجاه وهفتم: نظر به عذر قانونی ی مدعی ومدعی علیه، محکمه مکلف به استخدام وکیل مدافع برای متهم یا متهمان می باشد. و و کیل یا وکیلان طبق خواست مدعی یا مدعی علیه، به زبانهای رایج افغانستان تکلم میکنند)

 

مادۀ پنجاه وهشتم: هرگاه محاکمۀ ابتدائیه به یکی اززبانهای رسمی صورت گیرد، اجرآت در محاکم فوقانی نیز بهمان زبان صورت می گیرد.

(مادهء پنجاه وهشتم: روند اجراآت محاکم فوقانی بگونهء محاکمه ابتداییه به یکی از زبانهای رسمی کشور صورت میگیرد.)

 

مادۀ پنجاه ونهم: هرگاه طرف دعوی دولت باشد، زبان اجرآت مندرج مواد پنجاه وپنجم، پنجاه وششم، پنجاه وهفتم وپنجاه وهشتم این قانون، زبان مورد تقاضای طرف مقابل دعوی می باشد.

(مادهء پنجاه ونهم: درصورتیکه طرف دعوا، دولت باشد؛ زبان اجراآت مندرج مواد پنجاه وپنج،پنجاه وشش،پنجاه وهفت وپنجاه وهشتم این قانون، همان زبان مورد تقاضای طرف مقابل دعوای می باشد.)

 

دوم: در ساحۀ کارقوه مقننه

 

 مادۀ شصتم: طرح اسناد تقنینی که از جانب حکومت به شورای ملی مواصلت می نماید، به هردو زبان رسمی می باشند.

(مادهء شصتم: حکومت جمهوری افغانستان طرحهای اسناد قا نونی خودرا به هر دوزبان رسمی به شورای ملی تقدیم میکند)

 

 مادۀ شصت ویکم: تمام اسناد تقنینی به هردو زبان های رسمی تهیه می گردند.

 

مادۀ شصت ودوم: عناوین تمام (تمامی یا همه ی) اسناد واوراق مورد استفاده ادارات مربوط شورای ملی به هردوزبان رسمی می باشند. (نوشته میشود)

 

مادۀ شصت وسوم: مصوبات مجلس شورای ملی به هردو زبان رسمی نشرو اعلام می گردند.(اعلام میشود)

 

مادۀ شصت وچهارم: رسانه های چاپی، دیداری وشنیداری شورای ملی به هردوزبان رسمی نشروپخش میگردند (می شود).

 

مادۀ شصت وپنجم: تمام لوحه های ادارات مربوط به شورای ملی به هر دوزبان رسمی می باشند.

 

مادۀ شصت وششم: تمام (تمامی) مهرها، اسنادرسمی واوراق مورد استفاده شورای ملی به هردوزبان رسمی تهیه می گردند.(می شود)

 

سوم: درساحۀ کارقوه اجرائیه

 

مادۀ شصت هفتم:تمام اسنادرسمی واوراق مورد استفادۀ حکومت (جمهوری افغانستان) به دوزبان رسمی می باشند.

 

مادۀ شصت وهشتم: تمام اسناد فراغت مؤسسات تحصیلات عالی،مهرها، مدال ها، نشان ها،تقدیرنامه ها،تحیسن نامه ها، به دوزبان رسمی (می باشند) تهیه می گردند.

 

مادۀ شصت ونهم: تمام لوحه های ادارات حکومتی به دوزبان رسمی نوشته می شوند.

 

مادۀ هفتادم: نوشته های بانک نوت ها ومسکوکات رایج کشور به دوزبان رسمی می باشند.

 

مادۀ هفتادم ویکم: تمام فرمان ها واحکام رئیس جمهوربه دوزبان رسمی صادر می گردند.(میشود)

 

مادۀ هفتادودوم: تمام (همه ی) فرمان ها ومصوبه های اسناد تقنینی حکومت، به دوزبان رسمی تهیه می گردند.(میشود)

 

مادۀ هفتادوسوم:تمام رسانه های حکومتی به هردوزبان رسمی وحسب ضرورت به سایرزبانهای رایج کشور، نشرات می نمایند. (میکنند)

 

مادۀ هفتادوچهارم:تدریس در مکاتب ودانشگاه های دولتی کشوربه زبانی صورت می گیرد که اکثریت مردم همان ولایت تکلم می نمایند.

(مادهء هفتاد وچهارم: در مکاتب ودانشگا ه های دولتی ولایات، تدریس به زبان اکثریت دانش آموزان ودانش جویان صورت میگیرد.)

 

مادۀ هفتادوپنجم: هرگاه به تعداد نصاب یک صنف والدین شاگردان ازمکتب تقاضای تدریس به زبان مادری را برای اولادهای شان نمایند و این غیراززبان اکثریت ولایت باشد، وزارت معارف مکلف است برای آنها زمینه تدریس بزبان درخواست شده را فراهم نماید.

اجرای این امر توسط مقررۀ وزارت معارف تنظیم می گردد.

 (مادهء هفتاد وپنجم: والدین گروههای قومی کشور؛ از اد ار هء مکاتب تدریس به زبان مادری فرزندان خودرا تقاضا میتوانند. به شرطیکه تعدا د نصاب یک صنف دران مکاتب تکمیل باشد - وزارت آموزش وپرورش مقررهء اجرای دقیق این امر را تنظیم میکند)

 

مادۀ هفتادوششم: هر گاه به تعداد نصاب یک صنف دانشجویان دانشگاه تقاضای تدریس به زبان مادری خودرانمایند واین غیراززبان اکثریت ولایت باشد، وزارت تحصیلات عالی مکلف است زمینه تدریس بزبان مادری آنها را فراهم نماید.

نحوۀ اجرای این امر توسط مقررۀ وزارت تحصیلات عالی تنظیم می گردد.

(مادهء هفتادوششم: دانشجویان اقلیتهای قومی دانشگاه های ولایات افغانستان درصورت تکمیل تعدا د نصاب یک صنف؛ از وزارت آموزشهای عالی ومسلکی آموزش به زبان مادری خودرا تقاضا میتوانند واد ا ره دانشگا ه زمینه تدریس آنان را فراهم میکند

-فرایند اجرای این امر توسط مقررهء ویژه ای، ازسوی وزارت تعلیمات عالی ومسلکی تنظیم میشود)

 

مادۀ هفتادوهفتم: درولایاتی که زبان سوم رسمی وجود دارد، زبان سوم رسمی به حیث یکی از مضامین درسی درمکاتب آن ولایت تدریس می گردد.

 

مادۀ هفتادوهشتم: درولسوالی هایی که اکثریت مردم آن به زبان غیر اززبان سوم رسمی ولایت تکلم می نمایند، زبان آنها به حیث یکی ازمضامین درسی در مکاتب آن ولسوالی تدریس می گردد.

 

مادۀ هفتادونهم:درولایاتی که زبان رسمی سوم وجود دارد، شورای ولایتی آن ولایت درموردتدریس به یکی ازدوزبان رسمی، تصمیم می گیرد.

 

مادۀ هشتادم: مکاتبات بین ادارات دولتی درمرکز وولایات به هردوزبان رسمی صورت گرفته می تواند. (صورت میگیرد)

 

مادۀ هشتادویکم:هرادارۀ دولتی بنابرضرورت می تواند، ترجمان های زبان های رسمی را استخدام می نماید.

مادهء هشتاد ویکم: هر ادارهء دولت درصورت ضرورت ترجمانانی رابه زبانهای رسمی استخدام میکند

 

 مادۀ هشتاودوم: نحوۀ کارترجمان ها وپرداخت معاش وامتیازات آنها توسط مقررۀ ادارۀ مربوط، تنظیم می گردد.

(مادهء هشتادو دوم: نحوهء کار ترجمانان،پرداخت معاش وامتیازات آنان توسط مقرره ادارهء مربوط تنظیم میشود.)

 

مادۀ هشتادوسوم: هرگاه بعداز ترجمه درتعبیر بین دومتن زبان های رسمی اختلافی بوجودآید، به متنی که اول تهیه شده، اعتبار داده می شود.(متن اول مدار اعتبار قرار میگیرد)

 

 

 

فصل ششم

نحوۀ کاربرد زبان های رسمی درنوشتن عناوین لوحه ها

 

مادۀ هشتادوچهارم: لوحه های تمام ادارات دولتی به دوزبان رسمی با حروف یکسان وبه یک اندازه نوشته میشود و جداگانه وبه صورت افقی ازراست به چپ، نصب می گردند.

(ماده هشتاد وچهارم: لوحه های تمامی اداره های دولت به دوزبان و حروف همگون وبا درازا وپهنای مساوی، به صورت افقی وجدا گانه از راست به چپ نصب میشوند)

 

مادۀ هشتادوپنجم: تعیین لوحه واندازۀ حروف به صلاحیت ادارۀ مربوط می باشد.

(ماده هشتاد وچهارم: درازا، پهنا، رنگ و رسم خطوط لوحه ها به ابتکار نقاشان وخطا طان تعیین میشود. استخدام وپردا خت دستمزد هنرمندان، صلاحیت ادارهء مربوط میباشد

مادۀ هشتادوششم: درنصب لوحه ها، تقدم لوحه به ترتیب الفبا می باشد.

حروف تعریف زبان درتقدیم محاسبه نمی گردند.

 

مادۀ هشتادوهفتم: عناوین اسناد دولتی که به دوزبان رسمی نوشته می شوند، با حروف یکسان وبه یک اندازه وبارعایت حکم مندرج مادۀ هشتادوچهارم این قانون تهیه می گردند.

(مادهء هشتاد وهفتم: عناوین اسناد دولتی به دوزبان رسمی وبا رعایت حکم مندرج "مادهء هشتادوچهارم " نوشته میشوند.)

 

فصل هفتم

نحوۀ تطبیق زبان سوم رسمی

 

مادۀ هشتادوهشتم: درولایتی که اکثریت مردم به غیراززبان های رسمی تکلم می نمایند،آن زبان، زبان سوم رسمی می باشد.

 

مادۀ هشتادونهم: در ولسوالی هایی که اکثریت مردم به زبان غیر از زبان سوم رسمی ولایت تکلم می نمایند، همان زبان،زبان رسمی ولسوالی مذکورمی باشد و بحیث یکی ازمضامین درسی تدریس می گردد.

 

مادۀ نودم: تمام لوحه های ادارات دولتی درولایتی که اکثریت به زبان سوم رسمی تکلم می نمایند، به سه زبان رسمی، باحروف یکسان وبه یک اندازه نوشته شده،، به صورت افقی ازراست به چپ وطورجداگانه، نصب می گردند.

(مادهء نودم: درولایتی که اکثریت، به زبان سوم ر سمی تکلم میکند،تمامی لوحه ها ی ادار ه های دولت طبق حکم ماده هشتاد وچهارم نوشته وبصورت افقی نصب میشوند.)

مادۀ نودویکم: درنصب لوحه ها به صورت افقی،تقدم لوحه به ترتیب الفبا می باشد.

(مادهء نودویکم: لوحه ها به ترتیب تقدم الفبا وبه صورت افقی نصب میشو ند)

 

مادۀ نودودوم: درصورتی که در تقدم لوحه ها، عناوین دولوحه به یک حرف آغاز شده باشد، به لوحه ای حق تقدم دا ده می شود که بزبان سوم رسمی باشد.

 

مادۀ نودوسوم: درولسوالی هایی اکثریت مردم به زبان غیراززبان سوم رسمی تکلم نمایند، لوحه ها به یکی از زبان های رسمی، زبان سوم ولایت وزبان رسمی ولسوالی تهیه می گردند. تعیین یکی ازدوزبان رسمی ازصلاحیت شورای ولایتی همان ولایت می باشد.

 

 مادۀ نودوچهارم: تمام اوراق مورد استفاده ادارت دولتی درولایتی که زبان سوم رسمی درآنجا به کار برده می شود، به زبان سوم ویکی ازدوزبان رسمی به فیصله شورای ولایتی تهیه می گردند.(میشوند)

 

مادۀ نودوپنجم: نشرات رسانه های دولتی درولایتی که اکثریت به زبان سوم رسمی تکلم می نمایند، به زبان سوم رسمی ویکی ازدوزبان رسمی به فیصلۀ شورای ولایتی همان ولایت صورت می گیرد.

 

مادۀ نودوششم:زبان مورد استفاده در محاکم،سارنوالی وادارات حقوق درولایتی که اکثریت به زبان سوم رسمی صحبت می کنند، همان زبان به علاوۀ یکی ازدوزبان رسمی به تصویب شورای ولایتی همان ولایت می باشد.

(مادهء نود وششم: درولایتی که اکثریت به زبان سوم رسمی تکلم میکنند. زبان مورد استفاده در محاکم،خارنوالی واداره های حقوق، همان زبان به علاوه یکی از دو زبان رسمی به تصویب شورای ولایتی همان ولایت می باشد.)

 

مادۀ نودوهفتم:درولایتی که اکثریت به زبان سوم رسمی تکلم می نماید، عرایض می تواند به زبان سوم رسمی تقدیم گردد.

(مادهء نودوهفتم: درولایتی که اکثریت به زبان سوم تکلم میکند. عرایض به زبان سوم رسمی تقدیم میشود)

 

مادۀ نودوهشتم: متهم درمحاکم می تواند به زبان مادری خود صحبت نماید.

(مادهء نود هشتم: درمحاکم جمهوری افغانستان متهم به زبان مادری خود تکلم میکند.)

 

مادۀ نودونهم: دعوی ودفاعیه درمسائل جزائی ومدنی به زبان مادری صورت گرفته می تواند

(مادهء نود و نهم: درمسایل جزایی ومدنی دعوا ود فاعیه به زبان مادری صورت میگیرد.)

فصل هشتم

نحوۀ تطبیق زبان های رسمی درنهادهای غیردولتی

 

 مادۀ صدم: تمام نهاد های غیردولتی داخلی وخارجی لوایح ادارات شانرا به یکی اززبان های رایج کشورمی نویسند.

استفاده اززبان خارجی درلوحه اختیاری است.

 

مادۀ یکصدویکم: مکاتبات میان نهادی ها (نهادهای) غیر دولتی داخلی وخارجی به یکی از زبان های مروج (رایج) کشور صورت می گیرد.

 

مادۀ یکصدودوم: مکاتبات میان نهاد های غیردولتی داخلی وخارجی وادارات دولتی به یکی از دوزبان های رسمی طبق دلخواه و درولایتی که اکثریت به زبان سوم رسمی تکلم می نمایند، به همان زبان صورت گرفته می تواند.

(مادهء یک صد ودوم: مکاتبات میان نهادهای غیر دولتی داخلی وخارجی واداره های دولتی به یکی از دوزبان رسمی صورت میگیرد. درولایتی که اکثریت به زبان سوم رسمی تکلم میکند به همان زبان مکاتبات نیز انجام میشود)

 

مادۀ یکصدوسوم:مکاتبات میان نهاد های خارجی غیر دولتی به زبان خارجی مورد توافق خودشان صورت گرفته (صورت میگیرد) می تواند.

 

فصل نهم

نحوۀ تطبیق زبان های رسمی درنهاد های خارجی وبین المللی

مادۀ یکصدوچهارم: تمام نماینده گی های خارجی دولتی وبین المللی مقیم درافغانستان، لوحه های نماینده گی شان را به هر دوزبان رسمی

 به علاوه یک زبان خارجی طبق دلخواه خود، می نویسند.

نمایندگی های مذکوردرنوشتن لوحه واحد یا جداگانه مختاراند.

درصورتی که نماینده خارجی دولتی وبین المللی مقیم درافغانستان در ولایتی قرار داشته باشد که اکثریت به زبان سوم رسمی تکلم می نمایند، درلوحۀ نماینده گی زبان سوم رسمی نیزعلاوه می گردد.

 

مادۀ یکصدوپنجم: درصورتی که نماینده گی های خارجی دولتی و غیر دولتی درنوشتن لوحه های مربوط شان دوزبان رسمی را استفاده نمایند، درنصب لوحه ها، حق تقدم به ترتیب الفبا را رعایت می نمایند.

(ماده یک صدو پنجم: تماینده گی های خارجی ی دولتی وغیر دولتی به هنگام استفاده ازدوزبان رسمی دولت افغانستان، درنوشتن ونصب لوحه های خویش حق تقدم به ترتیب الفبا را رعایت مینمایند)

مادۀ یکصدوششم: رسانه های دیداری،شنیداری ونوشتاری مربوط نهادهای خارجی دولتی وبین المللی که مخاطب آن شهروندان افغانستان باشد، طبق دلخواه به یک یا چند (چندین زبان) رایج افغانستان نشرات کرده می توانند.

مادۀیکصدوهفتم: نشرات رسانه های دیداری، شنیداری ونوشتاری مربوط نهاد های خارجی دولتی وبین المللی که مخاطب آن شهروندان خارجی مقیم افغانستان باشد، به زبان خود آنها صورت گرفته می تواند.

(مادهء یکصد وهفتم: نهادهای خارجی دولتی وبین المللی؛ درصورتیکه مخاطب آنان،شهروندان خارجی مقیم افغانستان باشند، نشرات رسانه های دیداری شنیداری ونوشتاری خودرا به زبان مخاطبان خویش ا جرا میکنند.)

 

فصل دهم

نحوۀ تطبیق زبان های رسمی در ساحات دیگر

مادۀ یکصدوهشتم: تمام فروشگاه ها،نمایندگی های فروش، تجارتخانه ها، مکاتب ودانشگاه های خصوصی،مراکزعلمی وتحقیقاتی خصوصی، نهاد های سیاسی واجتماعی غیردولتی،ورزشگاه های خصوصی وشخصی وسایرادارات و نهاد های خصوصی که موجودیت شانرا توسط لوحه ها اعلان می نمایند، لوحه های مربوط خودرا به یکی از زبانهای رایج کشور طبق دلخواه می نویسند.

مادۀ یکصدو نهم:اجرا کنندگان این قانون، درنام گ حکم ماده یکصدوهشتم درنامگذاری لوحه های شان،از گذاشتن نام های خارجی اجتناب می نمایند. استفاده از نام های اسلامی وبزرگان دانش وفرهنگ ازاین قاعده مستثنی می باشد.

مادۀ یکصدودهم: تمام لوحه های رهنمایی ترافیک درشاهراه های کشوربه دوزبان رسمی نوشته می شوند. علاوه نمودن زبان خارجی درلوحه های ترافیکی طبق لزومدید ادارۀ مربوط مجاز می باشد.

درولایتی که اکثریت به زبان سوم رسمی تکلم می نمایند، لوحه های رهنمای ترافیک به زبان سوم تهیه شده می تواند.

مادۀ یکصدویازدهم: لوحه های رهنمایی ترافیکی می تواند طبق لزومدید اداره مربوط، جداگانه ویا یکجا بوده درنوشتن آنها حق تقدم به ترتیب الفبا رعایت می گردد (میشود).

مادۀ یکصدودوازدهم: تمام لوحه های رهنمایی وسایط مسافربری زمینی وهوایی دولتی وخصوصی کشور، به دوزبان رسمی وبا رعایت حق تقدم به ترتیب ا لفبا،نوشته می شوند.

درصورتی که مرکزفعالیت وسایط مسافربری زمینی وهوایی خصوصی درولایتی قرارا (قرار) داشته باشد که اکثریت به زبان سوم تکلم می نمایند، لوحه های رهنمایی به زبان سوم نیز نوشته شده (میشود) می توانند.

مادۀ یکصدوسیزدهم: تمام لوحه های فرودگاه ها، بنادر و سایردرآمدگاه ها وبرامدگاه های سرحدی کشور به دوزبان رسمی به علاوۀ یک زبان خارجی، طبق لزومدید وزارت مربوط آن و به صورت جداگانه ویا یکجا با حق تقدم به ترتیب الفبا، نوشته می شوند.

مادۀ یکصدوچهاردهم: تمام اجناس، اموال، مواد وسایراشیای تولید شده در داخل کشوربه زبان های رایج کشور با موافقه انجمن مربوط، نام گذاری می گردند.

دوا ها وسایرموادواشیایی که نام های علمی وبین المللی دارند، ازین قاعده مستثنی می باشند.

مادۀ یکصدوپانزدهم: نام گذاری ولایات، ولسوالی هاو قریه ها تنها با نام های رایج کشورونام های اسلامی صورت می گیرد.

مادۀ یکصدوشانزدهم: نام گذاری شهر ها،بنادر،جاده ها، کوچه ها وسایرمحلات عامه وخصوصی با استفاده ازنام های پرافتخار (اساطیری، باستانی، خراسا نیی همه گروههای ملی افغانستان معاصر صورت میگیرد) مروج درکشور ونام های اسلامی صورت می گیرد.

مادۀ یکصدوهفدهم: نام گذاری شهرها،جاده ها، کوچه ها، محلات عامه وخصوصی با استفاده ازنام های خارجی با موافقه ادارۀ دولتی مربوط صورت گرفته می تواند.

مادۀ یکصدوهجدهم: نوشتن نام های خارجی درلوحه ها با الفبای زبانهای رایج کشور، ممنوع است مگرباهمان زبان خارجی.

نام های خارجی مصطلح در هزیک اززبانهای رایج کشور تازمانی که انجمن مربوط آن معادل آنرا تعیین نکرده باشند، از این حکم مستثنی می باشند.

(مادهء یکصد هجدهم: نام های خارجی درلوحه ها با همان زبان والفبای خارجی،نوشته میشوند.

برای مصطلحات خارجی دخیل در زبانهای رایج کشور، ازسوی انجمنهای زبانها، نامهای معادل آنها، تعیین وازسوی فرهنگستان تصویب میشود.)

 

 فصل یازدهم

 نحوۀ تطبیق زبانهای رسمی درساحه نظامی

مادۀ یکصدونزدهم: تحصیلات متوسطه، ثانوی وعالی درمؤسسات نظامی به هردوزبان رسمی صورت می گیرد.

مادۀ یکصدوبیستم: با تقاضای دانش آموزان ودانشجویان برای شان صنوف به زبان پشتو یا دری تشکیل می گردد.

مادۀ یکصدوبیست ویکم: رتب نظامی به هردوزبان رسمی می باشد. انجمن های زبان پشتو ودری درمورد بعد ازمشوره با مؤسسات تعلیمی وتحصیلی نظامی،تصمیم اتخاذمی نمایند.

مادۀ یکصدوبیست ودوم: مؤسسات تعلیمی وتحصیلی نظامی، برای ایجاد اصطلاحات نظامی با انجمن زبانهای پشتوودری مشورت می نمایند. تصمیم گیرنده نهایی درمورد انجمن های زبان های رسمی می باشد.

 

 

احکام انتقالی

مادۀ یکصدوبیست وسوم: احکام این قانون ازتاریخ انفاذ الی مدت پنج سال تطبیق می گردد.

مادۀ یکصدوبیست وچهارم: متخلف ازاحکام این قانون مورد پیگرد قانونی قرار می گیرد.

مادۀ یکصدوبیست وپنجم: با نهاد های خارجی دولتی، غیردولتی وبین المللی متخلف ازاحکام این قانون ازمجرای دیپلوماتیک اقدام می گردد.

مادۀ یکصدوبیست ششم: ادارات دولتی برای اجرای احکام این قانون، بودجۀ لازم را تهیه می نمایند.

ماده یکصدوبیست وهفتم: با انفاذ این قانون سایر نهاد ها ئیکه وظایف مشابه مندرج دراین قانون را ایفا می نمایند، ازانجام آن وظایف منع می گردند.

مادۀ یکصدوبیست وهشتم: این قانون بعد ازتوشیح ونشردرجریده رسمی نافذ می باشد.

 

نتیجه:

زبانهای مردم این سرزمین، میراثهای باستانی تاریخی –فرهنگی خلقهای خرا سان و افغانستان معاصر است. گوینده گان این زبانها با احساس دردها وافتخارات مشترک،زنده گی کار ومبارزهء اجتماعی میکنند ولی به علل تجاوزهای پیاپی استعما ر بریتانیای کبیر حضور ونفو ذ قدرتهای بزرگ دوران سرمایه ساله سالاری جهانی میراثخواران وپادوهای آشکار وپنهان محلی آنان هنوز هم فرایند اتحاد وهمبسته گی ملی مردمان میهن تاریخی ما به کندی قوام می یابد

شایسته گفتن است که رشد آزادانه زبانها ی مردمان برا بر حقوق افغانستان به حل مسألهء ملی، دوستی وهمبسته گی پایه دار ملت واستقرار دولت ملی در افغانستان و به گسترش اندیشه های آزادی دموکراسی صلح وترقی جامعه مستعد به تکامل ما مساعدت میکند هرگونه تلاشهای موذیانه سنگ اندازی در فرایند طرح تدوین تصویب توشیح وطبع ونشر این قانون به رشد آزادانهء زبانها، پاسداری وغنامندی میراثهای ادبی معنوی وفرهنگی ملی و روند قانونیت دموکراتیک جامعه لطمه میزند.با شناخت ضرورت مبرم حل مسأله ملی بویژه مسأله ریشه دار زبانها ی همه گروههای قومی میهن واحد وتجزیه ناپذیر ما،

پیشنهاد میکنم تا:

-           در طرح و تدوین " قانون زبانهای افغانستان " کار شناسان برجستهء مراکز زبانهای اکادمی علوم، استاد ان کرسیهای زبانشنا سی و ادبیات شناسی دانشگا ههای افغانستان،

-            قانون شناسان دانشکده ها ی حقوق و شرعیات واد اره های تدقیق وزارت عد لیه و محکمه عالی

-           استاد ان کرسیها ی ژورنالیزم دانشگا هها ی افغانستان

- قانون شناسان ستره محکمه و اداره تد قیق وزارت عدلیه

-             استاد ان با صلاحیت زبانها ازجمله: استاد روان فرهادی، استاد شهرستانی، استاد واصف باختری، استاد رهنورد زریاب، استاد عبد الغفور آرزو استاد مجاوراحمد زیار استاد ناظمی استاد رسول رهین دکتر پژمان دکتر احسان انتظار داکتر همام دکتور رازق رویین و دکتور شعور و پویا فا ریابی، در صورت ا مکا ن بدون هر گو نه تعصب تنگنظرانه دعوت شوند تا مسودهء نوین علمی واصولی شفافی را برای قانون زبانهای افغانستان بویژه برای " روش املای زبان فارسی دری وپشتو طرح کنند و این پند توده های وطن را بجای آورند: " جامه ای که به مشورت بریده و دوخته شود دیرتر دوام میکند

-                               ------------------------------

 (1): (قطع کند)

باعرض حرمت

اکادمیسین دستگیر پنجشیری

ایالت واشنگتن

24 دسامبر 2010ع

 

Advertise your business here. Click to contact us.
  • هارون معترف  - خیلی عالی
    با سلام خدمت دانشمند بزرگوار اکادمسین دستگیر پنجشیری
    بسیار خوشحالم از اینکه نوشته خیلی عالی تانرا د ر مورد قانون زبان ها خواندم
    امید وارم از افکار بلند تان برای نظام آینده یعنی بعد از تمامیت خواهی کر زی برای ترمیم قوانین موثر واقع شود و ملت ستم کشیده را از چنگال مافیای فرهنگ و ضد انسانیت بیرون بکشد


    ممنون از شما
    هارون معترف
    دانشگاه کابل
  • جانورشناس  - چرا
    بازآمدوبازآمداغیاررفته بازآمد.
    دستگیرخان!شمادرسایت کمونیستی سپیده دم که یادآورآن گلوله باران بامدادب هاراست،نیزقلم میچرخانیدودروصف وحسرت روزگارکمونیستی ازدست رفته مینویسید.راستی یک سوال شما که هزاران ج وان رادرزمان حاکمیت تان به بهانه ی نوکرامپریالیزم بودن به کام مرگ فرستادید،چرابه امریکامادرامپریالیز م پناهنده شدید؟همین رالطفا بگویید.
  • پژوهشگر
    پیشنهادات خوب جناب پنجشیری بزرگوار یگانه راهیست برای رفع مشکلات ایجاد شده میان زبانهای مردم کشور عزی ز ما.
    تیغ حق از تیغ آهن تیز تر
    بل ز صد لشکر ظفر انگیز تر
  • رامین
    سلام به آقای پنجشیری !
    شما فقط به یک شرط دوباره از ما تاجیکان خواهید بوداگراز روی صفای وجدان وشهامت راست بگوئید وبنویسیدو جنایات امینی ها ، خلقیها و روسهارا به حیث جنایتکاران به وطن مردم وسرزمین آبائ ی مانکته به نکته آنچه دیده وشنیده اید بنویسید تا ما در برداشت ازتاریخ خود بیراهه نرویم. در غیر آن ما ازجناب شماگمان نمیکنم چیزی بیاموزیم آنچه که تا حال ندانسته باشیم. بنویسیدآنچه در زمان امین وزمانیکه وزیر فواید عامه وحزبی بودید دیده اید.زمانیکه آب خودرابدون اجازه امین لعین نوشیده نمیتوانستید. مردآن ست که از شیرنترسد وجان وتن خودرا فدای حقیقت ودفاع از حق اقوام مظلوم کندآنچه شما نکردید ونکردید ترسو بودید وهستید وامروز در دامن همان ملتی هستید که روزی آنهارا جهانخوار میگفتید. من از بیگانگان هرگز ننا لم که بامن هرچه کرد آن آشنا کرد. آستین برزنید وحقایق آن دوران رابنویسید وبنویسید تا مردم ازتاریخ درخ اک وخون خفته خود خبر شوند درغیرآن احتیاجی به وعظ ونصیحت شما نیست .باآنهم تاجیک گفته شمارا دوست داریم فقط همین ونه دیگر دلیل.
  • پژوهشگر
    به جواب رامین جان
    من فکر میکنم که شما نوشته های جناب پنجشیری راخوب نخوانده اید اگر دقیق میخواندید ای ن قضاوت را نمی کردید.
    به شعر حضرت بیدل توجه کنید:
    هوش اگر باشد کتاب ونسخه ای در کار نیست
    چشم وا کردن زمین و آسمان فهمیدن است
  • ناشناس
    رامین جان
    تو اول بخوان باز امضا کن ده در کجا و درخت ها در کجا مطلب چیست و تو چی یاوه سرای نموده ی ب هتر است مطالعه کنی و اب ندیده مثل دیگرانت موزه نکشی.
  • KABULI  - یک کاستی در این طرح که باید افزود گردد
    یکی از معضلات جدی در بحث زبان اینست که امروزه در تمام دوایر دولتی و غیردولتی افغانستان بدون دانستن ز بان پشتو اقوام دیگر استخدام نمیشوند و اکثر جوانان اقوام غیر پشتون بیکار میمانند.
    چون رایج ساخته اند که استخدام شونده باید و باید هر دو زبان رسمی را بدانند، در حالیکه زبان دری آسان و عام فهم است نه تنه ا پشتون ها آنرا میدانند بلکه همه اقوام افغانستان این زبان را میدانند، مگر زبان پشتو را اقوام دیگر نم یدانند و نتیجه این میشود که تمام پست های اعلان شده به برادران پشتون ما اطلاق میشود. این بی عدالتی را در قانون کار تصحیح باید کرد.
  • ناشناس
    ضمن تشكر مقاله شما
    زبان دري براي اكثريت مردم كشور قابل فهم مي باشدولي يادگيري زبان پشتو مشكل است و بهتر است فقط براي متكلمين اين زبان تدريس شود.
    لذا لازم است:
    1- دري به حيث زبان اول رسمي كشور معر في شود
    2- زبان قومي اكثريت باشندگان هر منطقه به عنوان زبان رسمي دوم معرفي شود
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 337

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

پـــــارســـــی

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 134 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.