Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

هـــویت چیــست و هـــویت مــا کـــدام است؟ PDF پرینت ایمیل
ادبیـــــات - زبــــان
نوشته شده توسط دکتر محی‌الدین مهــدی عضو مجلس نماینده‌گان   
چهارشنبه ، 20 آذر 1392 ، 09:16

هـــویت چیــست و هـــویت مــا کـــدام است؟هویت یک مقولۀ فرهنگی است. اقوام ساکن در افغانستان، با مشخصاتِ فرهنگی از یکدیگر متمایز اند. وجه تمایزِ زیرگروه‌ها نیز فرهنگی است. زبان، دین، مذهب و عنعنات و سنن شاملِ مقولۀ فرهنگی اند.

دکتر محی‌الدین مهــدی عضو مجلس نماینده‌گانوقتی از هویت مشترک سخن به میان می‌آید، جز مظاهر فرهنگی مشترک، چیز دیگری فرا روی ما نمی‌آید. البته به قولِ لیندا مارتین آلکوف «باید به این واقعیت اذعان کنیم که نژاد برای مدت طولانی واقعی بوده است»؛ اما امروزه هیچ‌گونه پذیرش معنایی، بنیان زیست‌شناختی یا مشروعیتِ فلسفی ندارد.

نقل وجیزۀ دیگر از آلکوف شما را شگفت‌زده می‌سازد: «شاید نژاد با تفاوت‌های ارثی هم‌بسته‌گی و پیوند نداشته باشد، اما مسلماً با تفاوت‌های آماری بسیار مهم سطوح دستمزد، سطوح بی‌کاری، سطوح فقر، و احتمالِ زندانی نشدن ارتباط دارد». این کلیت از شرایطِ زنده‌گی غرب به دست آمده، با این حال آن‌چه را بازگو می‌کند، مورد تأیید عموم دانشمندان (دانشمندانِ مختلفِ علوم انسانی) قرار دارد: نژاد نیز یک مقولۀ فرهنگی است. ایده‌های نژادی اساساً در مقامِ بیانِ تفاوت میانِ افراد هستند؛ از این منظر، مقولاتی از قبیلِ نژاد و قومیت به بهترین وجه به عنوانِ هویت های سیاسی تلقی می‌شوند که گروه‌های مسلطِ پیشرو و هم گروه‌های پیرو، برای مشروعیت و تقویتِ هویت‌های اجتماعی و منافع‌شان از آن‌ها استفاده می‌کنند.
با این حال، باید توجه داشت چارچوبِ فهم حتا اندیشمندان را ادبیات و فرهنگ عامه تشکیل می‌دهد؛ چندان‌که از دید این دسته، هویت قومی امری طبیعی جلوه می‌کند، چندان‌که فنوتیپ یا ظاهر فیزیکی را که همان مبنای هویت قومی و نژادی و ایدیولوژی ملی‌گرایی است، مفاهیم ثابت و لایتغیر می‌پندارند. به عقیدۀ فوکو: آن‌چه عمل‌کردِ دانشِ طبی را در قالبِ عینی آن تعریف می‌کند، رویارویی طبیب یا پزشک و بیمار نیست، مواجهۀ یک رشتۀ علمی و یک تصور هم نیست؛ بلکه عبارت است از وجه مشترک سیستماتیکِ دو مجموعۀ اطلاعات… که تلاقی آن‌ها واقعیت فرد را به صورتِ نوعی وابسته‌گی تفکیک‌پذیر، آشکار می‌سازد. بر این اساس، مشاهده‌پذیری خود نمی‌تواند علتی برای تبیین توسعۀ رده‌بندی‌های نژادی باشد. وضوحِ تفاوت نژادی یعنی تأکید بر نوعِ مو، شکلِ بینی، و رنگِ پوست نوعی تمایزِ ساخته‌گی است.
آموزه‌های دینی نیز با تأکید بر این‌که همۀ بشریت از یک پدر و مادر است، بر بی‌اعتبار بودنِ زیست‌شناختی مفهوم نژاد صحه می‌گذارد. اصطلاحِ نژاد با هیچ‌گونه رده‌بندی مهمِ زیست‌شناسی متناظر نیست و هیچ شیوۀ مفیدی برای مرتبط ساختنِ طبقه‌بندی‌های نژادی فعلی از نوعِ سفید، زرد، سیاه و سرخ به بسامدهای ژنتیکی، تفاوت‌های ارثی یا هرگونه تفاوت زیست‌شناختی مهم انسانی وجود ندارد. (آلکوف)
اما اذعانِ آموزه‌های دینی بر واقعیت‌هایی چون قومیت و قبیله، تأکید بر تمایزِ فرهنگی گروه‌های انسانی است. در حالی که تمایزاتِ مذکور نیز سبب برتری‌جویی شده نمی‌تواند، اما مبنای تشکلِ گروه‌های بزرگتر یا پیشرو، از گروه‌های کوچک‌تر یا پیرو قرار گرفته می‌تواند.
تأکید عده‌یی بر این امر که همۀ ساکنانِ افغانستان «افغان» اند، نه مبنای زیست‌شناختی دارد، چون کثرتِ تباری دسته‌های مختلفِ قومی افغانستان، به هیچ کس پوشیده نیست و نه مبنای فرهنگی؛ چون در این مورد نیز اختلافِ زبانی اقوام کاملاً روشن است. اینان همان طوری که گفتیم با طرحِ مقولۀ سوم، غیر از نژاد و قوم، یعنی ملیت که معادل با هویت است، به طورِ آشکاری دست به فریب‌کاری می‌زنند. افغان جزو مقولۀ قوم است و مصداق آن از نظرِ تاریخی و جامعه‌شناسی فرهنگی، کاملاً شناخته است. حال دسته‌ها و گروه‌های انسانی را که از نظرِ تاریخی و جامعه‌شناسی فرهنگی، در این مقوله جا نمی‌گیرند، چه‌گونه می‌توان افغان خواند؟ اگر افغان همان ملیت (Nationality) است، آیا می‌توانیم از کسانی که در عین افغان بودن تبعۀ افغانستان نیستند (فی‌المثل شهروندانِ پاکستان و هند هستند) سلبِ هویتِ افغانی کرد؟ کدام یک افغان اند؛ پتان‌های هند، پشتون‌های پاکستان، یا اوزبیک‌ها و هزاره‌ها و تاجیک‌های افغانستان؟
البته با این حال، افغان یک هویتِ فرهنگی است و به نوبۀ خود، زیرمجموعه‌هایی دارد که مهم‌ترین‌شان افغنه، پتان و غلزیی است. زیرمجموعه‌های کوچک‌تر دیگر که از گروه‌های نژادی هندی و دارد یک تشکیل شده‌اند، مجموعاً زیرمجموعۀ زبانِ مشترکِ افغانی یا پشتوی جدید را می‌سازند. اینان نژادِ مشترک ندارند، یعنی به نیای واحد نمی‌رسند. این حقیقت را ابتدا نویسنده‌گان و شاعرانِ افغان چون خوشحال خان ختک، محمد حیات خان افغان، افضل خان ختک، شیرمحمد خان گنداپوری و دیگران، و سپس محققین سایر ملل چون الفنستن، بیلیو وفری و غیره به تفصیل بیان کرده‌اند.
با این حال، همان‌طوری که گفتیم، مرزهای «ظاهر فیزیکی» (Phenotype) و هویت‌های فرهنگی، ثابت و لایتغیر نیستند؛ چنان‌که در مثالِ افغان مشاهده کردیم. در کنارِ دسته‌هایی با ممیزات فینوتیپی هندی و غیره، دسته‌هایی با تبار و زبانِ مشخص ایرانی نیز زبانِ افغانی را فرا گرفته، هویت افغانی یافته‌اند. اقوامی چون اورمری (که پیر روشان از آن قوم است)، تاجیک‌ها و فرملی‌ها، دهگان‌ها، دهوارها (در کنر، لغمان، ننگرهار، ارگون، گردیز، باجور، پشاور، سوات، زابل، قندهار، هلمند، قلات بلوچستان، پنجکور، کویته، بادنی و غیره)، هزاره‌ها (در ایبت‌آباد و اطرافِ قندهار)، ترک‌ها در زابل و غیره.
اما جغرافیا و کاربردِ این افغانیزیشن محدود است. سیرِ معکوسِ این عملیه یعنی پرسینایزیشن بسیار گسترده و چشم‌گیر است. اگر در ادوارِ پیشین تاریخ، دِه‌نشین شدن یا دهگان یا دهوار بودن به معنای فارسی‌گویی بود، امروزه شهرنشین شدن همان مفهوم را دارد. افغانیزیشن به مشکل از محدودۀ افغانستانِ تاریخی… ادامه صفحه ۶
هویت چیست و هویت…
(افغانستانِ قرون هشتم تا دوازدهم هجری/ منطقۀ مسما به پشتونستان کنونی) پا فراتر گذاشته است. بسیاری از جزایرِ افغانی که بیرون از آن حدود یعنی در قلمرو خراسان ایجاد شده، حداقل دو زبانه شده‌اند. بگذریم از این که زبان میانجی (Lingua Franca) همۀ اینان، فارسی دری است.
با استناد به دو احصاییه یکی از الفنستن در اوایلِ قرن هجدهم و دیگری از فیض‌محمد کاتب در اواخرِ دهۀ سومِ قرنِ بیستم، افغانی یا پشتو، زبان حدودِ ثلثِ مردم سرزمین افغانستان را تشکیل می‌دهد. در حالی که زبان مادری حدودِ پنجاه‌وپنج درصدِ مردمِ این خطه، فارسی دری است. زبانِ مادری هزاره‌ها، تاجیک‌‎ها، قزل‌باش‌ها، بیات‌ها، افشارها، بخشِ اعظمِ عرب‌ها، فرملی‌ها و دیگران فارسی دری است. گذشته از این‌که فارسی دری، زبانِ میانجی برای افهام و تفهیمِ اقوامِ گوناگون است؛ زبانِ اداره، زبانِ سیاست، زبانِ شعر و فرهنگ تمامِ اقوامِ ساکن در این کشور است. از نظرِ تاریخی، سرزمین افغانستان یکی از مولفه‌های مهم تشکلِ زبانِ ادبی و فرهنگی عصرِ اسلامی «یعنی فارسی دری» را تشکیل می‌دهد. اکثریت قریب به اتفاقِ متونِ کهنِ فارسی مربوطِ قرونِ نخستین عصرِ اسلامی در این سرزمین و به دستِ فرزندانِ این سرزمین صرف‌نظر از این‌که چه تباری داشته‌اند نوشته شده است. نوابغِ بزرگی که اشتهارِ جهانی دارند، چون ابن سینا، سنایی، جلال‌الدین بلخی و ده‌های دیگر در این خطه زاده شده، به همین زبان نوشته و سروده‌اند. حتا در قرون معاصر که بر اثرِ مسامحۀ ما و نیّتِ سوءِ انگلیس و قاجار سرزمین خراسان، افغانستان خوانده شد، مع‌الوصف شاهان و زمامدارانِ افغانی‌تبار آن را کماکان خراسان خواندند، و شعرا و نویسنده‌گان بزرگِ فارسی این خطه نیز افغان‌تبار بوده‌اند: کسانی چون طرزی (پدر و پسر)، مستغنی، پژواک، خلیلی، الهام، لایق، حبیبی و دیگران. این امر نشان‌دهندۀ آن است که از یک طرف، این زبان، زبانِ قومِ خاص نیست؛ زبانی است که از آغازِ ورودِ اسلام به این سرزمین، با آن آیین مقدس عجین شده و وسیلۀ آموزشِ آن دینِ آسمانی قرار گرفته. در شرق تا برما و اندونیزیا، در غرب تا بوسنی و البانیا؛ و در شمال ترکان با این زبان کلام وحی را دریافتند و هر یک به نوبۀ خود با این زبان اثر آفریدند. به‌راستی ستیز و دشمنی با این زبان از روی تعقل و انصاف است، یا تعصبِ کور و جاهلانه؟
در صورتی که هویت مقولۀ فرهنگی است و زبان مهم‌ترین مولفۀ تشکیل‌دهندۀ آن است (مولفۀ مهم دیگرِ آن دین است که در آن اشتراک – تقریباً تام – وجود دارد)، آیا عقلانی نیست که هویتِ مردمانِ این سرزمین، با زبانِ مشترک‌شان مرتبط باشد. والّا اگر هویت را مرتبط به مقوله‌های تاریخ و جغرافیا بشناسیم، و فراموش نکنیم که نامِ این سرزمین خراسان است، و این نام در عینِ حالی که اسمِ هیچ‌یک از اقوام ساکن در آن را در بر ندارد، تاریخ همۀ آنان را در سینه دارد؛ باشنده‌گانِ این سرزمین هر یک خراسانی اند، نه تاجیک، نه اوزبیک، نه افغان، نه ترکمن، نه هزاره و غیره.
هویت و ملیتِ مشترکِ همۀ باشنده‌گان این سرزمین، خراسانی است. حتا اگر کسی سودای الحاق برخی از سرزمین‌های اطراف را نیز در سر داشته باشد؛ زیرا به گفتۀ حدود العالم، «خراسان سرزمینی است که جنوب آن صحرای سند است».
نکتۀ در خورِ توجه این است که رییس‌جمهور کرزی چرا و چه‌‎گونه، هم‌زمان جنگ در دو استقامتِ داخلی و خارجی را به‌راه انداخته است؟ چرا رسانه‌ها و اشخاصِ منتسب به رییس‌جمهور کرزی، درست در اوجِ بحرانی که در روابطِ او با امریکا (و در مجموع با غرب) به وجود آمده، به اقوام و شعبِ غیرِ پشتونِ افغانستان می‌تازند؟ آیا این از سرِ آگاهی است و آیا تمهیدی در میان است که در چنین وقتی، چنان سخنانی بر زبان رانده می‌شود؟
بعضی از تحلیل‌گران می‌پندارند که رییس‌جمهور می‌خواهد برای دست‌یابی به اهدافش، احساساتِ قومی پشتون‌ها را تحریک نموده، آنان را پشت سرِ خود بسیج نماید. زیرا در موضوع مخالفتِ او با امضای موافقت‌نامۀ امنیتی، قاطبۀ مردم افغانستان از جمله اکثریتِ پشتون‌ها (به استثنای ملا محمد عمر و حکمتیار و پیروان آن‌ها) با او همسو نیستند. کرزی می‌خواهد میانِ این موافقت‌نامه و اقتدارِ پشتون‌ها رابطه‌یی محکم نماید، طوری که آنان گمان برند که امضای این موافقت‌نامه بدون درجِ شرطِ تداوم اقتدارِ خانوادۀ او، به معنای از دست دادنِ امتیازاتی‌ست که طی دوازده سالِ پسین به‌دست آورده‌اند. از جانب دیگر، او با برانگیختنِ احساساتِ قومی پشتون‌ها، می‌خواهد به امریکا نشان دهد که او حمایتِ آنان را با خود دارد؛ چیزی که در لویه‌جرگۀ مشورتی به‌دست نیاورد. طرحِ بحث هویتِ افغانی برای اکثریتِ غیرِ افغانِ افغانستان، از مطالباتِ حامدِ کرزی است، اما آن را از طریقِ ابقای حکمرانی در خانوادۀ خود می‌خواهد مسجل سازد.

ماندگار

Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

آخرین به روز رسانی در دوشنبه ، 25 آذر 1392 ، 12:10
 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 378

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 184 مهمان آنلاین


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.