Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

آیا بدون بازار آزاد، دموکراسی مرده است؟ PDF پرینت ایمیل
مقـــــــالات - ســـــیاسی
نوشته شده توسط عبدالناصر نورزاد استاد دانشگاه کابل   
جمعه ، 29 بهمن 1395 ، 08:53

عبدالناصر نورزاد استاد دانشگاه کابلدر این مقاله سعی شده است تا برداشت های واقعی از تحلیل نادرست و غیر موجه در رابطه به تعمیم قدرت دموکراسی با بازار آزاد اقتصادی که امکان هرنوع مداخله دولتی را در امور اقتصادی نفی میکند به تحلیل درست و عقلایی رخ بدل کند. سعی شود نگاه های چپ روانه ای رادیکالی، در عوض رخ بدل کردن به برداشت های بازارگرایانه ای نولیبرالی به نگاه های واقعیبیانه ای عقلایی به اختصار گرفته شود؛ که بی تردید اذعان چنین مهمی برای تحلیل و حلاجی بی طرفانه هر یک از شاخصه های نظریات اقتصادی موجود ( چپ روانه و یا بازارگرایانه نو لیبرال) مستلزم کاوش مسلکی و پروفیشنل برای درک پایه یی و عمیق این نظریات به لحاظ تاریخی است.
نگاه های فردگرایانه اقتصاددانان نو لیبرال بدون مد نظر گرفتن نظریه های همبستگی و کورپوریشن فردی میان افراد جامعه که از( یک طرف شرط بی ثباتی سیاسی را رفع می کند و از سوی دیگر، نوعی از عدالت اقتصادی را میان اتباع جامعه تامین کند)، نگارنده را واداشت؛ تا فرضیه های از قبیل اینکه به زعم اقتصاد گرایان نیو لیبرال، چرا یک دموکراسی بدون بازار آزاد مرده تصور میکنند؟ را به کاوش بگیرد.  بدون تردید که بازار آزاد اگر از یک طرف سطح در آمد را بالا می برد و امکان مانور اقتصادی فردی را برای تنها طبقه متمول جامعه به لحاظ اقتصادی می دهد، از سوی دیگر، نضج و نظم سیاسی مستقر را مختل ساخته و نوعی از انارشیزم اقتصادی را قدرت استیلا می دهد. اگر به این فرضیه نگاهی واقعبینانه تری داشته باشیم در می یابیم که مداخله گرایی دولت در امور اقتصادی نه تنها قدرت مانور اقتصادی را به لحاظ عرضه خدمات بهتر به مردم سلب نمی کند؛ بل زمینه را برای تامین توزیع عادلانه ثروت و کمک به مستعضفان مساعد می سازد. در این مورد با سئوال های زیادی از قبیل اینکه آیا بازار آزاد پیش شرط اساسی یک دموکراسی است؟ آیا بازار آزاد عامل اصلی توسعه اقتصادی محسوب می شود؟ و آیا بازار آزاد در گذر زمان می تواند بر توزیع بهتر در آمد کمک کند؟ بر می خوریم.
از راهیافت های معمول در پژوهش حوزه اقتصاد انتباه می گیریم که از اینکه سیستم اقتصادی تحت تاثیر مستقیم سیستم سیاسی هر کشور است و توزیع منابع مالی و مادی بر اساس ایدیولوژی سیاسی صورت می گیرد، بنا این بازار آزاد است که تحت تاثیر مستقیم دموکراسی، متوسل به توزیع ثروت از منظر بازار گرایان اقتصادی بصورت آزاد آن می شود. در حالیکه دموکراسی هیچ گونه تجویز مستقیم و مستدل مبنی بر توزیع ثروت مادی بشری بصورت خودسر ندارد؛ با مدنظر داشت اینکه لیبرالیزم ازجمله مولفه های دموکراسی محسوب می شود و این در صورتی امکان دارد که آزادی های فردی بر مبنای حقوق طبیعی برای بشر اعطا گردد و دولت حق سلب آن را ندارد. بزعم اقتصاد گرایان لیبرال، بازار آزاد درورای این نظریه و درقالب دموکراسی جای باز کرده و شکل خودسری از داد و ستد اقتصادی را بدون مدنظر گرفتن اصل عدالت و بشردوستی بخود اختیار کرده است. یعنی ما در برابر چنین دیدگاهای حاکم بر سرنوشت اقتصادی ملت ها، شاهد ساده سازی افکار راست گرایانه بازار محور هستیم. این درحقیقت نقطۀ عطف، در تاریخ اقتصادی بشر است که یک تعداد قلیلی از آن بعنوان حربه استفاده کرده و شرایط را برای ثروت اندوزی شخصی مساعد می سازند. هستند بعضی از اندیشه ورزان نظام بازار آزاد که ریشه تمام نگون بختی های جوامع بشری را در اندیشه های عدالت محورانه و ایجاد اقتصاد عدالت محور و اعتدال طلبانه می دانند. آنها در تلاش اند تا نوعی از دیدگاه را بر افکار عمومی حاکم سازند که بازار آزاد علل اصلی پیشرفت بشری بوده و عدالت اجتماعی را تامین میکند و هم میتواند زمینه را برای توسعه اقتصادی مساعد سازد.
اندیشه ورزان و شایقین بازار آزاد در تلاش اند تا در قالب تیوری اقتصاد سیاسی لیبرال دموکراسی مقتدر بر مولفه های اصلی این اندیشه مانند تقدم منافع فردی و منع کلی و کامل دخالت دولت به بهانه حفاظت منافع جمعی بر اموال و ملکیت های فردی، حقوق فردی که باید در چهارچوب حقوق مادی و معنوی بر علاوه حق مالکیت برای فرد قایل گردد و دولت مکلف بر حمایت از این حقوق است، تاکید دارند. در چنین حالتی، نقش دولت در امور اقتصادی بر علاوه به اصطلاح دولت بودن چیزی جز سمبول نیست و در نهایت امر، منجربه شکل گیری دولت حداقل یا (minimum state) می شود. پس دولت حداقلی جز حمایت از ثروت های هنگفت سرمایه داران زیر چتر الیگارشی اقتصادی چیز دیگری در چانته ندارد.  به همین لحاظ، بازارگرایان اقتصاد لیبرال با شکل و ترکیب چنین حکومتی نظر مساعد دارند. به نظر آنها دولت تنها در زمینه های می تواند دخالت کند که حقوق طبیعی را تامین کند. همچنان به نظر آنها دولت تنها در حوزه های می تواند دخالت کند که سکتور خصوصی به مشارکت در آن تمایل نداشته باشد. پس اگر دولت؛ فراتر از این تمایل به دخالت در امور اقتصادی داشته باشد، به دولت حد اکثر مبدل می شود و شرایط را برای الیگارشی اقتصادی و سیاسی تنگ تر می سازد؛ که این  به هیچ وجه وضع مطلوب و آرمانی برای آنها نیست. پس در این صورت اگر قدرت سیاسی که دردست افراد محدود است و چرخه اقتصادی تنها توسط این ها( الیگارشی اقتصادی- سیاسی) بچرخد، دولتی لیبرال غیر دموکراتیک و غیر مردمی است. چراکه مشروعیت و اقتدار کسب شده توسط آن تحت الشعاع عوامل اقتصادی فردی لیبرال گرایانه قرار گرفته و از محبوبیت آن به علت عدم رسیده گی به خواست های همگانی و عرضه خدمات عامه و اجتماعی کاسته شده است.
در ضمن دموکراسی یک سیستم سیاسی مبتنی براراده مردم برای تعیین زعامت سیاسی یک کشور است و هیچ الزامی برای تحقق و تطبیق بازار آزاد در شالوده فکری آن وجود ندارد که دموکراسی بخواهد به عمد به آن بچسپند و آن را ملاک تعمیم خود قرار دهند. دموکراسی واقعی در حقیقت، اراده یک اکثریت است که خواست همگانی را اشاعه می دهد و شرایط را برای تحقق آرمان های اکثریتی مساعد می سازد. این خواست همگانی است که برآسمان سیاست سایه می افگند و سیاست کشور را مطابق به آرمان های خود سمت و سو می دهد. در حالیکه بازار آزاد منافع اقلیت را بازتاب می دهد و آرمان های اکثریت را خاکستر می سازد. با مدنظر داشت چنین درک پایه یی از سیاست های بازار گرایانه و ساده انگارانه راست گرایانه ای اقتصاد نو لیبرالیستی، تنها با چسپیدن به حق طبیعی انسان و آن هم حقوق مالکیت خصوصی نا محدود همراه با نا برابری در توزیع ثروت و در آمد، اقتصاد گرایان بازار محور در تلاش اند تا دموکراسی و بازار آزاد را لازم و ملزوم یکدیگر بنمایانند؛ که در چنین شرایطی امکان دسترسی همگانی به قدرت سیاسی و ثروت ملی بصورت لازم فراهم نمی شود و لیبرالیسم اقتصادی در تضاد با دموکراسی واقعی قرار می گیرد. پس اگر به زعم آن ها، دموکراسی را با لیبرالیسم اقتصادی به شکل ساده انگارانه راستی  آن، تلفیق کنیم و اکثریت یک جامعه را بدور از نعمات اقتصادی بدانیم؛ کسانیکه توانمندی خریدن یک قرص نان را ندارند و تمام دغدغه ای زنده گی شان را یک لقمه نان می سازد، مفهوم حق انتخاب زعیم برای شان چه معنی خواهد داشت؟ بر علاوه، گفتۀ مشهوری وجود دارد که" با شکم گرسنه، جنگ نمی شود". جایی که قدرت نفس کشیدن از فرط گرسنگی و تهی دستی برای اکثریت خاموش و گرسنه وجود ندارد، اراده اکثریت چه معنی خواهد داشت؟ یعنی تقاضا برای خرید به معنای واقعی خرید نیست بل در حد آرزو باقی می ماند. در واقع تقاضای واقعی همراه با قدرت خرید است که در چنین حالتی، تلفیقی از نظام دموکراتیک با بازار بی رویه آزاد وجود دارد. در غیر این‌صورت، آزادی موجود تنها آزادی صاحبان قدرت اقتصادی و سیاسی و نظام فکری یا ایدئولوژی مروج آن نیز تنها پوششی برای وارونه سازی واقعیت های اجتماعی است.
این نبشته در تلاش نیست تا دموکراسی را رد کند، بل تقلا دارد تا نشان دهد که آزادی و حفاظت از حقوق طبیعی انسان ها تنها در صورت دسترسی برابر به منابع اقتصادی و سیاسی امکان پذیر است. چون دموکراسی در تلاش است تامشارکت سیاسی و اقتصادی همه اقشار جامعه را بصورت مساوی و با مدنظر گرفتن اصل عدالت محوری در یک محیط جغرافیایی تامین کند. اگر دولتی در امور اقتصادی مداخله می کند وبه تنظیم بازار اقتصادی برای رویه بخشیدن به داد وستد ارزی می پردازد، به معنی نفی حقوق طبیعی افراد جامعه نه؛ بل بر عکس وظیفه یک دولت را انجام داده است. پس مداخله گرایی دولتی در امور اقتصادی هم در باروری عوامل تولیدی موثر است و رشد اقتصادی را تقویت می بخشد.
در ادامه این نبشته می خواهم مصادیقی از دموکراسی های موفق جهان را با وجود کنترول بازار از سوی دولت های شان، بیاورم و اذعان بدارم که دموکراسی هیچ احتیاجی به بازار آزاد ندارد و می تواند بعنوان یک مدل سیاسی موفق، مطمع نظر باشد. در حالیکه بازار آزاد با رشد بی رویه آن به روند دموکراتیک لطمه وارد کرده و در آخر امر محتاج به دموکراسی است. پس بازار گرایان اقتصاد لیبرالیستی در آخرین تحلیل نیاز دارند تا به دموکراسی منحیث یک نیاز ببینند و آن را منحیث شالوده نظام کنترول داد و ستد اقتصادی بپذیرند. مثلا هندوستان توانسته با کنترول داد و ستد اقتصادی منحیث یکی از موفق ترین دموکراسی های جهان، رکورد را بشکند و ثابت بسازد که دموکراسی است که زمینه را برای تنظیم داد و ستد مساعد می سازد نه بازار آزاد که دموکراسی نتواند بدون آن، جان بگیرد. پس تجربه هند خط بطلان به نظریه بی معنای " دموکراسی- بازار آزاد" را می کشد و آن را با استدلال منطقی نفی می کند و می نمایاند که دموکراسی مفهوم بالاتر از بازار آزاد است و تحقق دموکراسی بدون بازار آزاد امکان منطقی دارد. عین تجربه در مورد کشور های اسکاندیناوی هم صادق است که دولت های آن در چارچوب دولت های رفاه " welfare state" مطرح می شود که بدون هیچگونه محدودیتی در داد وستد اقتصادی، زمینه را برای تامین دموکراسی اصیل مساعد می سازند. بر علاوه، تامین اقتصاد بازار آزاد در منتهای امر منجر به استقرار نظام توتالیتر و الیگارشی اقتصادی و سیاسی  در قالب دولت لبیرال توتالیتر می شود. در افغانستان هم سردمداران بی تجربه و دم دم مزاج ما که دکترای قالبی سیاست و اقتصاد را بعداز حادثه سپتمبر در چانته داشته و به افغانستان آمده و با اندوختن سرمایه های هنگفت از کمک های خارجی و دوستان خارجی شان، در تلاش بوده اند تا نظام بازار آزاد را در جامعه فقیر افغانستان عمومیت دهند و آن را منحیث یک مدل امریکایی، به گونه ای موفق نشان دهند، سعی در نشان دادن رابطۀ علت معلولی دموکراسی و بازار آزاد دارند. در حالیکه جامعه بیچاره و فقیر افغانی، چنین خیانتی را هیچگاه نمی بخشند و آن را به مثابه خیانت به آرمان های پاک هزاران انسانی می دانند که سالها در برابر امپریالیسم جهان خوار و سیاه ایستادند و جبهه های وسیعی از مقاومت ملی گرایانه را در برابر این هیولای سرمایه پرست سازمان دهند. چی بسا تا جائیکه بسیاری از این اقایان حتی حاضر نیستند تا تمام جامعه ما تحصیل رایگان بکنند. که این خود نشان از بی هویتی این الیگارشی اقتصادی دارد که حتی به انسان های هموطن و فقیر خود هم دل نمی سوزانند. خداوند متعال ج به لطف و مرحمت خود یا این گمراهان چسپیده به درگاه لیبرالیسم اقتصادی را هدایت نیکی بدهد و یا هم با باداران بی رحم شان یکجا در دوزخ سوزان روانه سازد.



Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 378

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 109 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.