Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

ارتـــش ســـرخ خـــارج شـــد، امــــا جنـــگ مـــا ادامـــه یـــافت PDF پرینت ایمیل
مقـــــــالات - ســـــیاسی
نوشته شده توسط دکتر صاحبنظر مرادی   
پنجشنبه ، 27 بهمن 1390 ، 05:28

ارتـــش ســـرخ خـــارج شـــد، امــــا جنـــگ مـــا ادامـــه یـــافتپس از امضای توافقات ژنو درحوت ۱۳۶۷ مطابق اپریل ۱۹۸۷ روند خروج ارتش سرخ از افغانستان در ۱۵ ماه مه ۱۹۸۷ آغاز شد، و درمدت ده ماه این روند تکمیل گردید.دکتر صاحبنظر مرادی

آخرین پادگان اردوی شوروی در ۲۶ دلو ۱۳۶۸مطابق ۱۵ فیبروری ۱۹۸۹ بقیادت جنرال بوریس گروموف وتحت نظر سازمان ملل متحد از پل "دوستی" حیرتان عبور نمود و وارد ترمذ گردید، وبه یک خبرنگار اظهار نمود که "هیچ سرباز یا افسر شوروی پشت سرمن باقی نمانده است".(1)

مردم شوروی تحت سرپرستی جنرال مشهور والنتن وارنیکوف در نزدیک پل حیرتان در ترمذ با اشک واندوه از نیروهای نظامی خود استقبال کردند، وزنان ومادران ازینکه فرزندان وسربازان شان دیگر بنام "اشغالگر" در افغانستان کشته نمیشوند، ابراز شادمانی میکردند واشک غم وشادی میریختند.

با خروج جنرال گروموف پس از ده سال جنگ وبه اعتراف خودشان با بجاگذاشتن ۱۴هزار کشته و تعدادی معلول وچهل ملیارد دالر هزینه جنگ، افغانستان در سناریوی مرحله دیگری ازبدبختی های جنگی قرار گرفت وسرنوشت غمبار آن با ادامه جنایات بیشمارجنگی ونقض حقوق بشری تا هنوز ادامه یافته است واین مخمصه معلوم تا کدام ناکجا آباد های تاریخ ادامه خواهد یافت وخون مارامتاع معاملات پررنگ استراتیژیهای منطقوی خواهد ساخت.

درآن سالهاکاخ سفیدوپنتاگون معتقدبودندکه پس ازخروج عساکرشوروی ازافغانستان، حکومت دوکتورنجیب الله دوام نمی آورد وبهمین دلیل "جزئیات" و"ویژگیهای" ترتیبات خروج وهمینطور متعهد ساختن شوروی به عدم ادامه کمک نظامی به رژیم کابل همزمان باقطع تدارکات ارسالی امریکا به گروههای مقاومت رابیشترمورد ملاحظه قرارمیداد، وقبول این موضوع یکی ازچالشهای جدی مذاکرات بخاطرامضای معاهده صلح ژنوهم گردیده بود.  

علی رغم پیشبینی های خیال بافانه کاخ سفید، باخروج قوای شوروی از افغانستان جنگ پایان نیافت، اما اساسی ترین انگیزه ادامه جنگ که حضورقوای فراوان اشغالگرخارجی درافغانستان بود، برای سربازان وافسران دولت نجیب الله برطرف گردیدوامورمدافعه دربرابرسیل متجاوزین که ازمرزهای پاکستان واردافغانستان میگردید، بهمت جوانان وافسران اردوی افغانستان پررنگ ترگردید. بااینکه رهبران مجاهدین وفرماندهان داخلی مشروعیت رژیم نجیب الله رابحیث بقایای دولت دست نشانده نظام کمونیستی قبول نداشتند، ازین رو باگذشت هرروزولایات ومحلات مختلف افغانستان توسط تنظیمهای گوناگون جهادی ازدست دولت نجیب الله ساقط میشدند، وحملات پیهم توسط احزاب برخی ازگروههای مستقر در پاکستان وبحمایت استخبارات آن کشور برشهرهای هم سرحد مثل خوست وجلال آباد ادامه یافت. اردوی افغانستان بمدت چهارسال دربرابر تهاجم مخالفین دولت کابل که آنرا "دفاع مستقلانه" میخواندند، با انگیزه دفاع دربرابرمداخلات خارجی ایستاده گی نمودند واین هجومها راعقب راندند واین دوره رابنام دفاع مستقلانه نام نهادند.

 مسئله اساسی مبنی بر ساختاردولت باپیچیده گیهای سیاسی مثل مذاکرات کسالت آورصلح ژنوخالی ازدشواری نبود. مردم افغانستان ازیکسو ازتوافق رژیم نجیب الله ومجاهدین برسرساختاریک دولت مشترک ناباور ونومیدبودند، ازسوی دیگر کفایت ومسئولیت نیروهای مستقردرپشاور را درحل چالشهای اجتماعی بشمول جنگ وصلح وناتوانی آنها درتشکیل دولت فراگیررازیرسوال برده بودند. درین حال توجه بیشتربسوی محورروم مبذول گردیده بود تابه تاسیس حکومت موقت مشتمل برنماینده گان مجاهدین، تکنوکرانان وطرفداران رژیم حاکم برای قطع جنگ واستقرارصلح الی تدویرمجلس عالی یا"لویه جرگه" بپردازد، اما بنابرنبود اراده دولت سازی ازسوی محورروم این نیات برآورده نشد وموجبات ادامه جنگ رافراهم ساخت.

نجیب الله بخاطرجلب توجه جهان ومردم افغانستان درانصراف ازانحصارقدرت دست به تشکیل حکومت غیرحزبی زد، وبا برکناری سلطان علی کشتمندیکی ازاهرمهای قدرت دردولت ازمقام صدارت، محمد حسن شرق راکه غیرحزبی و بیشترمربوط به جناح داودخان وهمکاراودرکودتای 26 سرطان1352بود، به مقام صدارت توظیف نمود، وسلسله ای ازاصلاحات رادرنظام سیاسی مثل آزادی فعالیت احزاب سیاسی، تدویرمرحله جدید پارلمان، آزادی مطبواعات ومسایلی ازین قبیل راروی دست گرفت. باین، مجاهدین مستقردراطراف کابل به این ابتکاررئیس جمهورنجیب الله بیشتربا شلیک نمودن موشکهای دوربرد به پایتخت وتحمیل تلفات مالی وجانی برای مردم کابل پاسخ گفتند.

ایتلاف رهبران مجاهدین تحت رهبری پیرسیداحمدگیلانی درپاکستان ازفشاری سخن میگفتند که گروههای مقاومت درمعرض آن قرارداشتند. لحن سخنگویان حاکی ازآن بود که مقامات پاکستانی آنهاراازتماس وملاقات باکسانیکه میتوانند نقش سودمندی رادرفرایندصلح درکشوربازی کنند، بازمیدارند. این درحالی بود که نماینده ملل متحددیگوکوردووز وبعداً بنین سیوان برسرترتیب نمودن یک فهرست سی نفری متشکل از"مسلمانان درستکار" کارمیکرد، وآنرالزوماً به تفاهم جوانب درگیرمیگذاشت تا پایه تشکیل یک دولت موقت درافغانستان شوند.

درین حال دوکتورنجیب الله دردیداری بادیگوکوردوز نماینده ملل متحد درمورد کناررفتنش ازقدرت گفت: "من آماده ام کناربروم، اگراطمینان کافی پیداکنید که پاکستان ودوستانش مطابق طرح رفتارخواهندکرد. کناره گیری نمیکنم مگر اینکه کاملاً مطمین شوم آنهاتوافق رازیرپانگذاشته وهموطانم رابه قتل نمیرسانند. تنهادرصورتی کناره گیری میکنم که مسایل ازطریق مذاکره حل وفصل گردد وبه مااطمینان کافی داده شود که "لویه جرگه" تشکیل یافته ومشارکت مادرآن تضمین خواهدشد. نجیب الله به تندی افزود که جنرال ضیاء الحق در فرونتیرپوست29 ژوین گفته است، اوجنگ داخلی وحمام خون راپیش بینی میکند، امادرنهایت مجاهدین حکومت تشکیل خواهندداد."(2 ) بقول کوردووز انتصاب یولی ورانتسف معاون وزارت خارجه شوروی بحیث سفیرمختارآنکشوردرکابل دراکتبر1988 نشانه افزایش تلاش شوروی برای تاسیس یک حکومت جدید درافغانستان بود، وحکومت شوروی موافقت کرده بودکه گفتگوهای مستقیمی بارهبران مقاومت برگزارکند. براساس این دعوت شورویها هیئت مجاهدین برهبری پروفیسوربرهان الدین ربانی رهبردوره ای ایتلاف هفتگانه ازمسکو دیدارنموده ودرزمینه ساختاردولت فراگیربه اشتراک همه جناحهای درگیر وتامین روابط بعدی بامسکو ورهایی اسیران جنگی شوروی تبادل نظرنموده وسندی رابه امضاء رسانیدند. حالا افواهات درکابل واسلام آباد از نصب محمدحسن شرق ویااحمدشاه مسعود به پست ریاست دولت موقت جریان داشت. زمانیکه حسن شرق درسفری به مقرملل متحد غرض اشتراک درجلسه مجمع عمومی ابرازنظرنمود که "مردم افغانستان دیگراطمینانی به حزب دموکراتیک خلق یا مجاهدین ندارند" این افواهات فروکش نمود.

زمانیکه جنرال ضیاء در17 اوت دریک سانحه هوایی دربهاولپورکشته شد، شانس سرعت بخشیدن به تحولات سیاسی وفرایندبرقراری صلح درافغانستان کاهش یافت. زیرا به باوربرخی ازآگاهان، جنرال باهمه نظرات سوء که درقضایای افغانستان داشت، اما توانسته بود که خواستهای متباین هفت گروه مخالف رادرپشاوردرقالب یک ایتلاف مجاهدین بررهبران آنها تحمیل کند، وتاهنگام مرگش آنراحفظ واستقامت نماید.

درافغانستان مردم نسبت به تنزه و تقوای سیاسی ومدیریت رهبران درتشکیل دولت ممثل در افغانستان ناباوربودند. زیرارهبران مجاهدین بامیانجیگری کشورهای اسلامی چندین جمع آمد رادرشهرهای مکه، جده، طایف واسلام آباد سازمان دادند ودرآنها بخاطراتحاد خودوساختن یک دولت اسلامی فراگیرتعهد نمودند، اماپیش ازینکه ازین جلسات خارج شوند، افرادشان درافغانستان جنگهارامشتعل مینمودند.

پروفیسوربرهان الدین ربانی رهبرایتلاف وجانشین بعدی اوصبغت الله مجددی درشهرطایف عربستان باورنتسف مذاکره کردند، امادرپایان مذاکره سایررهبران مجاهدین گفتند که مادرموردشدن یانشدن این مذاکره به توافق نرسیده بودیم. همینطوردرمذاکره ای که بین رهبران وورنتسف دراسلام آبادبعمل آمد، سخنگوی ایتلاف گفت که "ما معتقدیم که مذاکرات بی ثمروغیرضروریست." ایتلاف پس ازرکودطولانی دردهم فوریه1989 در"مرکزترانزیت مسلمانان" بین راولپندی واسلام آباد به برگزاری شورای مجاهدین اتحاد هفتگانه وهشتگانه مستقردرایران پرداخت، امادرهشتم فوریه یعنی دوروزپیش ازتدویراین شورا تظاهراتی به اشتراک هفتهزارنفردرپشاور علیه رهبران مقاومت وشیوه انتخاب غیردموکراتیک اعضای شورااعتراض کردند وخواستاربازگشت ظاهرشاه به افغانستان گردیدند. شوراپس ازدوروز صحبت جدل برانگیزکه منجربه برخوردهای فزیکی هم گردید وشیشه های تالاررافروریخت، دومین حکومت موقت رابرگزید، اما این حکومت بسرعت جلوه خودراازدست داد.

آگاهان تشکیل این شوراراازابتکارات استخبارات پاکستان برای بی کفایت نشان دادن رهبران مجاهدین خوانده اند. درکش وگیراین جنجالها که پایانی برایش تصورنمیشد، صدیق کامجو وزیرخارجه پاکستان در27 جنیوری1992 اظهارنمودکه "پاکستان اجازه نخواهدداد فرایند صلح افغانستان درگروتعدادمخالف قرار گیرد." رویهمرفته چهارسال ازامضای معاهده ژنوگذشت ونیروهای شوروی کلاً افغانستان راترک نمودند، اما افغانستان باگذشت هرروز بیشتردرگیرجنگ وتنشهای برادرکشی میگردید، وهیچگونه آتش بسی درکشوراعلام نگردید. تااینکه بر اثر اختلافات جناحی درحزب وطن وشکل گیری اتحاد شمال متشکل ازنیروهای مجاهدین برهبری احمدشاه مسعود بابرخی ازفرماندهان اردو برهبری شهید جنرال عبدالمومن اندرابی وقوتهای ملیشه ای برهبری جنرال دوستم وسیدمنصورنادری وبرخی ازشخصیتهای متنفذ محلی درشهرمزارشریف وتصرف نمودن ولایات شمال، دولت کابل درپرتگاه سقوط قرارگرفت.

نیروهای شامل ایتلاف نامبرده بنام شورای رهبری "جنبش ملی اسلامی" تحت رهبری احمدشاه مسعود بزودی برنامه تصرف ولایات شمال ومرکزافغانستان(کابل)رارویدست گرفتند، وپس ازبرانداختن حاکمیت نجیب الله درهمه ولایات شمال وارد پروان شدند، وباتانی ورعایت ملاحظات سیاسی – نظامی که گلبدین حکمتیار ورود مسحانه به کابل رااعلام نموده بود، نیروهای خودراواردپایتخت نمودند.

دوکتور نجیب الله که میخواست کشورراترک نماید، ازمیدان هوایی کابل توسط پاسبانان امنیتی ملیشه های شمال ممانعت گردید، و به دفترسازمان ملل درکابل پناه برد وبقیه عمرخودرادرهمین دفترسپری کرد. تنظیمهای جهادی باایستاده گی برسرمنافع گروهی شان درتقسیم قدرت وناتوانی شان درمدیریت ساختاردولت، پس ازورود به کابل عمیقاً باهم درگیر شدند، وبراساس فیصله پشاوربین رهبران تنظیمها، چهار ماه بعد ازصبغت الله مجددی، نوبت ریاست دولت اسلامی مجاهدین به استاد برهان الدین ربانی رسید، با احرازکرسی ریاست دولت اسلامی توسط برهان الدین ربانی مداخلات درتمام ابعادآن بشدت ادامه یافت، و مشکلات افغانستان بصورت بیسابقه ای فزونی گرفت.

 روز هفتم سرطان 1371 مراسم تحويلدهی قدرت از حضرت مجددی به پروفيسوربرهان الدین ربانی رهبر "جمعیت اسلامی افغانستان" ویکی از تنظیمهای نیرومند جهادی افغانستان صورت گرفت. با آغاز کار استادربانی آقای گلبدین حکمتياررهبر "حزب اسلامی افغانستان" دراوت1992نماينده خود استاد فريد کوهستانی را به پست صدارت عظمی معرفی کرد وشرط گذاشت که، اگر دولت ربانی نظم و امنيت را در کشور تامين نکند، او نماينده خويش را از کابل فراخواهد خواند. سایررهبران مجاهدين نيز تصميمگيری استاد ربانی را در غياب خويش درهیئت دولت، فاقد اعتبارشرعی اعلام کردند. آنها ضرورت اشتراک خويش را در دولت نسبت به ساختار دولت اسلامی با کفايت برای خدمت به مردم و امر بازسازی کشورمرجح ميدانستند. اساساً اختلاف بین استاد ربانی وحکمتیاردارای سابقه قبلی، ویک اختلاف اصولی برسراساسات ایدئولوژی اسلامی نبود. این اختلاف عمدتاً تاکتیکی، سلیقوی وبصورت مرموزی قومی بود.

استاد ربانی باحرکتهای سنجیده شده وتدریجی به اشتراک مسلمانان مکتبی هموطنش درقدرت تکیه داشت ودرتغیرات اجتماعی ازپائین به بالا فکرمیکرد، امابرای انجام اموربه کدرسازی وسپردن کاربه اهل آن کمترتوجه نمود. درحالیکه توجه، طرزدید حزبی وسیاسی حکمتیارنسبت به مسایل سیاسی ریشه ای وبرخلاف استاد ربانی ازبالابه پائین بود. اودرواگذاری حاکمیت سیاسی برپشتوانه پسمنظرقدرت درکشور براستحقاق حاکمیت قومی مینگریست. بنابرین به محاصره کابل وبه توپ بستن بیرحمانه شهریان کابلی جنگ بین گروههای مجاهدین آغازیافت. دولت اسلامی وحزب اسلامی تلاش میکردند تابا جلب توجه فرماندهان ملیشه ای که درظاهراختلاف عمده موجودیت آنهارا درصف مخالف خود وانمود میکردند، هرکدام با کشانیدن نیروی آنان صفوف خویش راتقویه نمایند.

براساس ادامه لجاجتهای جنگی هزاران انسان بیگناه کابلی کشته، زخمی وهزاران دیگرمجبوربه ترک زادگاه شان گردیدند. درفضای جنایات جنگی تعدادزیادی مورد نقض حق بشری وتجاوز قرارگرفتند، وموج وحشتناکی ازغربت وآواره گی رابروی مردم کشوربخصوص شهروندان کابلی گشودند که یادآوری ازین خاطرات تلخ موجب مکدرساختن ذهن مردم مامیگردد.

باین، مسئله تامين امنيت وساختار دولت که مردم رامنتظر ونگران ساخته بود، به درازا کشيد. بنا به قول شاهدان عینی روزانه از هشتصد الی نه صد نفر جانهای شیرین شان رااز دست میدادند. درین رابطه جنرال محمد نبی عظیمی که دراوایل پیروزی مجاهدین خود فرمانده گارنیزیون کابل بود، این تعداد راحد اقل یکهزار نفر تخمین زده است. جنگهای تباه کن چنگیزخان که نمونه یکی از دهشتهای کم همال درتاریخ میباشد، اما چنگیزدرجنگهای که راه انداخت، بیشتربیگانه ها رابقتل رسانیدومردم خودرا نکشت ودامنه اقتدارشان راتادوردستها توسعه داد. ادامه این وضعیت سرانجام همه گروهها راضعیف، ناتوان وخسته نمودو منجربه بی موازنه ساختن ایتلافهای جنگی گردید. بابیرون کشیدن جنرال دوستم وحزب وحدت ازمتن دولت اسلامی، ایتلاف دیگری رادرزمستان 1373بنام "شورای هماهنگی" تشکیل نمودند.

 تشکیل شورای هماهنگی یکی دیگرازتناقض گویی ها وتناقض کاری های سردمدار ایتلاف مخالفین بود. باین ایتلاف بین حزب اسلامی، جنبش اسلامی وحزب وحدت باراه اندازی کودتای موسوم به "شورای هماهنگی" کابل بازهم به شهر اشباح مبدل گردید. موجی ازفلاکت وبدبختیهای ضدبشری مردم پایتخت رادراحاطه خود فروبرد، وبازهم خونهای فراوانی ریخت وفرار وآواره گی برزنده گی مردم کابل مسلط گردید، وافغانستان درهرشهروروستای آن به جزایر مختلف قدرتهای تنظیمی وقومی مبدل گردید، که رهبران تنظیمها وفرماندهان محلی برآنها فرمان میراندند.

پیامد چنین روندی بر چهره مجاهدین واقعی وتحول طلب که درجو حاکم جنگ اجباراً درین انقطابها کشانیده شده بودند؛ سایه سنگین خودراگسترد وحمایت خودراازدولت ومتحدینش سلب گردند. همزمان، پیامد این ناسازگاریها ساختاردیگری درپاکستان بنام تحریک طالبان بود، که بزودی واردافغانستان شدند ودریک حرکت دراماتیک بر افغانستان چیره شد وبمدت پنج سال باضرب وشتم اهالی غیرنظامی، سیاست زمین سوزی، نسل کشی وامحای فرهنگی سایه شوم خودرابرافغانستان گسترد وجنگهای بین آنان وشورای دفاع ازافغانستان برهبری شهید احمد شاه مسعود ادادمه یافت. با شهادت قرمان ملی افغانستان توسط دوتن ازتروریستان عرب وشکل گیری حادثه یازدهم سپتامیر2001 کنفرانس بن برگزارگردید وبرای اجرای برنامه درونمایی وموقت تدابیری اتخاذگردید وحامدکرزی درراس اداره موقت برای تحقق این برنامه توطیف گردید، اما این پایان یک فاجعه نه، بلکه آغاز یک تراژد دیگردرتاریخ افغانستان گردید، که بازیکردها وپیامدهای آنرا بمناسبت دیگری خواهیم خواند. یارزنده وصحبت باقی.

 

رویکردها:

1 – دکتر صاحبنظر مرادی، احمد شاه مسعود وحوادث دهه هشتاد درافغانستان،کابل1386

 2- دیگوکوردووز، پشت پرده افغانستان،ص381

 

 

Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

آخرین به روز رسانی در سه شنبه ، 2 اسفند 1390 ، 09:46
 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 333

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

پـــــارســـــی

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 83 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.