Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

اپــوزیســون یا مخــالف ســـیاسی در جــدول PDF پرینت ایمیل
مقـــــــالات - ســـــیاسی
نوشته شده توسط عبدالناصر نورزاد استاد دانشگاه   
چهارشنبه ، 24 آذر 1395 ، 14:16

عبدالناصر نورزاد استاد دانشگاه کابلگذری بر  نهادینه شدن  فرهنگ مخالفت سیاسی با ابزار مدنی
از تشکیل دولت-ملت بعداز قرارداد وستفالیا در سال ۱۶۴۸ بدینسو که نضج های سیاسی بشری مخصوصا در اروپا که میتوان آن را بعنوان رنسانس در تاریخ سیاسی بشری تلقی کرد، معمولا روی این قرارداد می چرخند و هسته های کنترول اقتدار سیاسی را با پیش زمینه های  آن، شکل می دهد، این نظم های سیاسی یا به اساس قرارداد های اجتماعی و یا هم به اساس وجه اجبار در چرخش بوده اند.
در این میان نه تنها نظام سیاسی بعنوان چرخش گر اقتدار سیاسی، مطمع نظر بوده، بل گروه های از خارج قدرت نیز در موثریت نظام یا بطرف بهبود و یا هم بطرف وخامت نقش داشته اند. در این زمینه با گذشت تاریخ سیاسی بشری، تفاوت در این بوده است که این گروه ها بعنوان نظارت گر عملکرد های دولت یا مخالفین سیاسی بوده اند و یا نظامی. یعنی نحوه مخالفت این گروه ها هم، مخالفت از در های باز و پذیرفته شده ای دموکراتیک یا مخالفت تسلیح جویانه بوده که زمینه عرض وجود این گروه ها را مساعد کرده است.  در این روش نه تنها اینکه چهره های در درون حاکمیت ها به انتقاد و مخالفت با راهکار ها و سیاست های دولت های خود دست یازیده اند، بل گروه های بیرونی و خارج از قدرت هم با تقویت هسته های پشتیبان خود که همانا توده ها است با اتکا به ارائه نا کارآمدی های سیاست های نظام حاکم به عنوان گروه های فشار و سازمان های مخالف ظهور کرده اند و حمایت مردمی را برای موجه قراردادن خود بعنوان حلال گر مشکلات و چالش ها پیش کشیده اند. این حداقل چیزی است که نمی توان از آن انکار کرد.
بحث اصلی در نبشته حاضر، جستار روی مخالفت یا از راه های دموکراتیک است و یا هم تقابل با توسل به راهکار های غیر مدنی مانند؛ ایجاد سازمان های مخالف مسلح نظام سیاسی و راه اندازی نبرد های چریکی برای حصول قدرت و درهم کوفتن نظم مستقر سیاسی. اما کاوش در این زمینه برای اینکه تمام جنبه های عقلایی آن از دید بصیرت سیاسی با توسل به دانش سیاسی جریان ها مد نظر گرفته باشد، چندان رنگ درشت ندارد. علت آن هم این است که اکثریت جریان های مخالف نتوانسته اند توازن میان انتقاد بر عملکرد های دولت و اصلاح راهکار های خود را بعنوان جریان مخالف  نگهدارند. در ضمن، اصلن مخالف سیاسی در جدول که تنها به روایت قراین و بدون مد نظرداشت بصیرت سیاسی و ارائه هیچگونه ثبوت اطلاعاتی به انتقاد از اوضاع می پردازد و راه بدیل و چاره کار را هم بدست نمی دهد،  با اپوزیسونی که نقش اصلاح گر نظام را برای بهبود امور بازی می کند، فرسنگ ها است. اینجاست که فرهنگ انتقاد زیر نام ساختار های مخالف و اپوزیسونی نه تنها نهادینه نشده و به اصلاح امور کمک نمی کند، بل میزان اعتماد هسته های پشتیبان را زیرنام جریان های مخالف هم شدیدا آسیب می رساند. نبشته حاضر هم، در تلاش است تا ابتدا تعریف درست از اپوزیسون بدهد و نقش آن را برای یک نظام دموکراتیک که جز فرایند گذار به دموکراسی محسوب می شود را برجسته سازد و در گام بعدی راه های اتصال به ابزار های موثر را جهت بهتر شدن کار اپوزیسونی پیشنهاد نماید. در واقع این فرهنگ انتقاد و مخالفت است که هسته های اقتدار سیاسی را برای انجام امور کمک می کند. ویا هم این مخالفان دولت هستند که با نگاه های نقادانه به ترویج و پخش فرهنگ ضدیت با عملکرد های دولت بعنوان مجری امور می پردازند. برای روشن شدن موضوع خوب است یکی دو تعریف جامع و قابل قبول از اپوزیسون یا مخالفین بدهیم و روش تحلیل استقرایی آمیخته با داده های انتزاعی را به حد کمال آن برسانیم که مخالف یا اپوزت کی است و برای چه مخالفت صورت می گیرد؟ مخالف از ریشه لاتین کلمه (Opposite) به معنای ضد از کلمه اپوزیسیون می‌باشد. امروزه در کشور های که عملن روند دموکراسی را به تجربه گرفته اند از این کلمه بیشتر استفاده می‌شود. در حقیقت این مخالفین سیاسی است که نضج سیاسی را با مدنظرداشت سائر مولفه های آن مانند نظام مستقر سیاسی، تکمیل کرده و یک فرایند کاملا تکوین شده را به نمایش می گذارد. اپوزیسون در اصطلاح علم سیاسی، به کتله ی از افراد و نهاد های خارج نظام مستقر نظام گفته می شود که با راهکار های پیشگرفته شده از جانب دولت همخوانی و موافقت نداشته و ضرورت مخالفت را برای توقف یا حداقل اصلاح عملکرد های نظام مستقر ضروری و عینی می بینند. این ضرورت به معنی مخالفت با اصل نظام سیاسی مستقر نیست و یا هم ایجاب نمی کند تا بعنوان یک اپوزیسون سیاسی، دیدگاه های رادیکالی در خصوص ماهیت نظام سیاسی، وجود داشته باشد. اما مخالفت با برخی از نظریات و دیدگاه های که ممکن از نظر جریان اپوزیسونی در تضاد کامل با منافع تعریف شده از جانب آن ها وجود دارد، می باشد. اگر چنین دیدی از جانب جریان مخالف بعنوان ناقد نظام مستقر سیاسی وجود داشته باشد، در حقیقت روح تنزل گرایی را در فرهنگ نقد بعنوان اصل تساهل پذیری سیاسی نشان میدهد. این مسئله بیشتر در نظام های پارلمانی مخالف دولت و یاهم گروهی از مردمی است که با سیاست  های دولت نظام موافق نباشند و بخواهند منحیث پل اصلاحی میان ارتکاب اشتباهات و مدیریت اوضاع بسوی بهبودی را زیر کنترول گیرند. در حقیقت تلاش های وسیع جریان های سیاسی و گروه های فشار برای دست یابی و رسیدن به اهدافی و یا هم در جهت مخالف هدف های دارندگان قدرت سیاسی است که معنی اصلی اپوزیسون را می سازد. اما از اینکه تمام مخالفت ها به معنی واقعی آن مخالفت بجا برای آوردن اصلاحات در عرصه عملکرد ها نمی باشد، اندیشمندان حوزه سیاست، اپوزیسون را به دوکتگوری مختلف تقسیم کرده اند: اول اپوزیسون قانونی و یا پارلمانی، دوم اپوزیسون غیر قانونی که در نحوه عملکرد با نوع اولی، تفاوت های قابل لمسی در عرصه کنش های سیاسی و ایجاد فضای مخالفت، بوجود می آورد. در حالیکه اپوزیسون قانونی که به اساس قانون اساسی و سائر قوانین نافذه به رسمیت شناخته می شوند، گروه های از جریان های سیاسی را شکل می دهند که از لحاظ عملکرد و تعیین منافع علیای کشور و ملت، همانند دولت خود را در برابر قانون اساسی کشور متعهد دیده و محور اصلی فعالیت های شان را قانون اساسی شکل می دهد. تفاوت میان این نوع اپوزیسون و دولت بر علاوه موجودیت در دیدگاه ها، نظارت از عملکرد دولت و یا نظم مستقر سیاسی از طرف این جریان است. این جریان ها بطور متداوم با سهم گیری در مباحث نظری سیاست، عوام مردم را در روشنایی تحولات قرار میدهند و به نحوی در تلاش به اثبات رساندن اشتباهات، دیدگاه های نظم مستقر در خصوص حوادث پیش آمده مخل روند دموکراتیک و گذار به سوی جامعه با ثبات نشان میدهند. در ضمن، در نظام های باز و دموکراتیک که از مزایای لیبرالیزم مستفید می شوند، ارتباط میان نظم مستقر سیاسی و اپوزیسون، رابطه علت معلولی بوده و هردوی آن ها از لحاظ ایفای نقش، شکل متناوب و دورانی را بازی می کنند. در بعضی کشور هایی که نقش اپوزیسون بعنوان جز تکوین کننده روند دموکراسی مدنظر گرفته نشده باشد، مانند نظام های غیر دموکراتیکی که از راه های غیر مدنی بر اریکه قدرت تکیه زده اند، اپوزیسون جایگاهی در قانون اساسی ندارد و بعنوان یکی از نهاد های قانونی و رسمی به حساب نمی آید. در کشور های جهان سوم و عقب مانده ای مانند افغانستان، اپوزیسون غالبا به آن دسته از مخالفانی گفته می شود که در تلاش بر اندازی نظام مستقر سیاسی از طریق راهکار های غیر مدنی هستند و گاهی از طرف قدرت های مسلط جهانی که نفوذ فزاینده بر اوضاع آن جامعه دارد، بصورت پنهان یا آشکار مورد حمایت و پوشش سیاسی، تبلیغاتی و مالی قرار گرفته و فعالیت های آن در مدار های بیرون از قانون اجرایی می شوند.
و امادرافغانستان، ساختار های اپوزیسونی با کدام روحیه فعالیت دارند؟
در امتداد بازی های سیاسی متصل با سیاست گذاری های دولتی، نقش اپوزیسونی گروه های که از لحاظ ساختاری با تنوع دیدگاه ها، توافق نظر دارند، زمانی برجسته می شود که سهم این گروه ها، در تنظیم ساختار سیاسی کشور کشور کمرنگ شود. به این لحاظ است که آوا های عدالت طلبانه گروه های ضد سیاست دولتی زمانی از فرسنگ ها دور به گوش می رسد که در تقسیم بندی قدرت سیاسی، نقش خود را نا چیز بینند. در این خصوص، متناسب با عدم کارایی این آوا های عدالت طلبانه، میزان کارایی جنبش اپوزیسونی هم با تردید های فراوانی روبرو می شود. یعنی کار اپوزیسونی از اینکه در مقاطع خاصی توجه به آن صورت می گیرد، در حد شک و ابهام باقی مانده و طرفدارانی چندانی هم نخواهد داشت.
فعالیت گروه های اپوزیسونی مخصوصا بعداز شکل گیری نظم موجود سیاسی در فاز بعداز الگو برداری ناقص از دموکراسی غربی، عمدتا روی مسایل حاشیه یی در چرخش بوده است. این چرخش حاشیه یی نه تنها، نتوانسته به مشکلات عمده عملکرد های سیاسی از جانب دولت پاسخ قانع کننده ارائه کند، بل نضج سیاسی را تا حدودی به مرز نتوانی به حل مشکلات کنونی در کشور گردانیده است. به همین ترتیب در بعضی مواقع که اتفاقات داغ سیاسی، توجه رسانه ها، احزاب اعم اپوزیسونی و هم موافق سیاست های دولت را، مردم و اذهان عامه را بخود معطوف کرده،  جریان های اپوزیسونی نه تنها نتوانسته از موقع پیش آمده بهره برداری کننده و کار کرد های نظام مستقر سیاسی را به چالش بکشند،بل حاصل کنش خود را به نحوی با سیاست های اشتباه نظام مستقر گره زده اند. در افغانستان عمدتا جریان های اپوزیسونی با رویکرد های منفعلانه و با کنش های پاسیف هم نتوانسته الترناتیف مناسب و قابل توجه را در مقابل سیاست های اشتباه دولت بروز دهند و هم جو حاصله ناشی از عملکرد های غلط دولت را بدون هیچگونه بهره برداری به حیف داده اند. پس در این صورت جریان های اپوزیسونی را میتوان به جریان های تلویزونی و رسانه یی تشبیه کرد، زیرا توانایی یک جریان اپوزیسونی بعنوان یک عامل القوه در برابر نظام مستقر، آن را از ارتکاب سیاست اشتباه تا حد توان باز می دارد. اپوزیسون محوری و باور به سیاست های اپوزیسونی زمانی جان می گیرد که این جریان ها، به نحوی بر توانایی خود در نزد مردم ثبوت داشته باشند. یا مردم یا جریان های مامور نظارت بر عملکرد های دولت که نقش بانی و حامی منافع جمعی را تمثیل می کنند، باید با چنین رویکردی از جانب جریان های اپوزیسونی، تائید نظری داشته باشند. تائید نظری زمانی بوجود می آید که عملکرد های گذشته جریان های اپوزیسونی حلاجی تاریخی شده باشد. نقش این جریان ها در امر تعمیم فرهنگ انتقاد پذیری از جانب دولت یکی از ویژه گی های یک جریان اپوزیسونی است که امتیاز آن را نسبت به دیگر حرکت های سیاسی متمایز می سازد. پس صلابت یک نظم سیاسی متمرکز بر اصول دموکراتیک و مردم سالار، هم در شکل گیری یک جریان سالم اپوزیسونی است. در واقع این جریان های اپوزیسونی هستند که شرایط را برای عملکرد بهتر برای دولت و نظام مستقر، مساعد می سازند و جو حاصله از آن را برای زمینه سازی های بیشتر سیاسی برای رشد فرهنگ مردم سالاری و خدمت به کشور مساعد می سازند. پس تا زمانیکه چنین زمینه سازی از جانب جریان های به اصطلاح اپوزیسونی صورت نگیرد و خود این جریانها به اهمیت نقش خود در درون جوامع دموکراتیک پی نبرند، مفهوم اپوزیسون فقط در حد یک مخالف سیاسی در جدول باقی می ماند و حاصل این کشاکش سیاسی را فقط می توان یک مخل سیاسی برای ترویج و نهادینه شدن فرهنگ نقد و نقد پذیری عنوان داد و بس.

Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 337

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 151 مهمان آنلاین

Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.