رقابت های ایدلوژیک بلوک غرب و شرق در دوران جنگ سرد که برای افغانستان و مردم ما به قیمت گزاف تجاوز اتحاد شوروی وقت و هزاران مصیبت دیگرتمام شد، اما برای کشور پاکستان دورۀ طلائی بود که با سرا زیر شدن کمک های مالی و نظامی آمریکا، غرب و کشور های عربی برای جنگ و جهاد بر ضد اتحاد شوروی، این کشور توانست جایگاهی با اهمیتی را در مناسبات و تحولات استراتیژیک جهان و منطقه بدست آورده و خود را مجهز به سلاح اتمی سازد.

با فروپاشی اتحاد شوروی و ختم جنگ سرد که پاکستان به یکی از کشور های قدرتمند منطقه تبدیل شده بود، برای رسیدن به اهداف هژمونیک خود در افغانستان و منطقه دست به بر اندازی حکومت مجاهدین و بقدرت رسانیدن طالبان در شرایطی زد که آمریکا و غرب با رسیدن به اهداف شان افغانستان را از نظر سیاسی، اقتصادی و دپلوماتیک تنها گذاشته بودند.

روند جدید در افغانستان؛

بازیهای سیاسی چندجنانبه در پاکستان

 وقوع حوادث یازدهم سپتامبر که فصل جدیدی در مناسبات منطقه و جهان با افغانستان گشود، پاکستان این بار نیز با مهارت و بازی سیاست های چند گانه توانست بنام مبارزه با " تروریزم و بنیاد گرائی " در منطقه ملیارد ها دالر از آمریکا را بدست آورده و یک قسمت آنرا در تمویل و تجهیز مجدد طالبان در افغانستان به مصرف برساند.

اکنون که از حضور جامعه جهانی در افعانستان بیشتر از یکدهه میگذرد، اوضاع در کشور وارد مرحله ای حساسی شده است که گفتمان های مهمی چون پیمان های استراتژیک افغانستان و آمریکا و برخی کشور های غربی، خروج احتمالی نیروهای خارجی تا سال 2014 از افغانستان و گفتگو و مذاکره با مخالفان مسلح دولت از جمله مسائیل جدی و سرنوشت سازی در کشور است که چگونگی روند صلح و ثبات و یا ادامه جنگ را در آینده مشخص می نماید.

کنفرانس بن دوم که چندی پیش در کشور المان برگزار شد، در واقع نگرانی و چالش های دولت و جامعه جهانی را در افغانستان به برسی گرفت که کشور در حال حاضر و پس از خروج نیروهای بین المللی از افغانستان به آن مواجهه است. دخالتهای کشور های همسایه افغانستان به ویژه کشور پاکستان و اداره استخبارات نظامی آن کشور ( آی. اس. آی) یکی از چالش های اساسی افغانستان است که از مدت ها قبل آغاز شده و به شیوه های گونا گون و با استقاده از ابزارهای دست داشته ای این کشور که شامل مخالفان مسلح دولت می شود تا امروز ادامه دارد.

علی رغم تلاش های یک جانبه ای که از سوی دولت و" شورای عالی صلح" برای کشاندن مخالفان مسلح دولت صورت گرفت به دلیل مخالفت های پاکستان نه تنها هیچگونه نتیجه ای ملموسی را در بر نداشت است بلکه با تشدید حملات انتحاری و ترور شخصیت های خوب جهاد و مقاومت نیز همراه بود. شهادت استاد ربانی ( شهید صلح ) رئیس جمهور اسبق و رئیس شورای عالی صلح بیانگر این واقیعت تلخ بود که پاکستان و حلقات استخباراتی آن کشور در تبانی با مخالفان مسلح دولت در ادامۀ جنگ و خونریزی تأکید دارند و به روند صلح و مصالحه روی خوشی نشان نمی دهند.

با این حال مهمترین سوالی که اکنون مطرح میشود اینست که چگونه میتوان به صلح و قطع جنگ و خشنونت در افغانستان دست یافت؟ در حالیکه پاکستان با انتخاب استراتژی جنگ و خشنونت میخواهد به اهداف خود در افغانستان و منطقه برسد.

البته این یک موضوع روشن است که حکومت های ملکی در پاکستان در تعین استراتژی و سیاست گذاری های خارجی کشور از صلاحیت لازم برخوردار نبوده ونیستند و این امتیاز در انحصار ارتش و استخبارات نظامی آن کشور است که میتواند با دست باز در برنامه ریزی و سمت دهی این سیاست ها عمل کند. حکومت های ملکی پاکستان بیشتر مشغول سیاست های داخلی و مسائیل تشریفاتی، نظیر اشتراک در کنفرانس های بین المللی استند که آن هم بدون صلاحیت های اجرایی میاشد.

از این رو میتوان گفت تا زمانیکه تغیرات در ساختار های نظامی و استخباراتی پاکستان در اثر تحولات و یا فشار های مؤثر آمریکا و غرب وارد نشود و یا این ساختارها تضعیف نشود، نظامیان و ادارۀ استخبارات این کشور از مداخله در افغانستان دست بر دار نخواهند بود.

با آنکه پاکستان و استخبارات آن کشور اهرم های فشار بر دولت و جامعه جهانی به رهبری آمریکا را که شامل گروه القاعده، گروه های مسلح مخالف دولت افغانستان و گروه های تندرو در داخل پاکستان را در اختیار دارد و تا به حال توانسته است دولت افغانستان و نیروهای ائتلاف بین المللی را با چالش های متعددی مواجهه ساخته و جریان یک زنده گی عادی را در کشور مختل سازد.

واقیعت اینست که پاکستان با رشد بنیاد گرائی و تقویت نیرو های تندرو مذهبی میخواهد اهداف خود را در منطقه که شامل کشور های افغانستان و هند میشود پیش ببرد و این از جمله راهبرد های مهم در سیاست گذاری های خارجی پاکستان است که شامل دکتورین ارتش و استخبارات نظامی آن کشور نیز میشود. با این حال پاکستان تا به حال توانسته است از موجودیت این نیروهای تندرو در ترساندن آمریکا و غرب کار گرفته و کمک های مالی و نظامی آنها را بدست آورد، همچنان در کنار اهداف هژمونیک خود در منطقه مسله ی دیورند با افغانستان و مسله ی کشمیر با هند از جمله عواملی است که پاکستان هیچگاه نمی خواهد جلو رشد و تقویت احزاب تندرو را در داخل خاک خود بگیرد.

آمریکا و پاکستان؛ اعتماد های گسسته

آنچه امروز باعث تنش و تشدید آن بین امریکا و پاکستان شده است، زمینگیر شدن نیرو های ائتلاف بین المللی به رهبری امریکاه و وارد آمدن تلفات جانی و مالی به این نیروها هست که در نتیجۀ سیاست های دوگانۀ پاکستان بوجود آمده است.

از این رو آمریکا در صدد آنست تا با اقدامات پیشگیرانه بتواند اهرم های را که ارتش و استخبارات نظامی پاکستان از آن در پیش برد اهداف استراتیژیک خود کار میگرد را کاهش داده وارتش واستخبارت این کشور را تضعیف کند. کشتن بن لادن رهبر شبکۀ القاعده در نزدیکی یکی از مراکز مهم نظامی در ایبت آباد پاکستان ضربۀ محکمی بود به استخبارات نظامی پاکستان که یکی از مهمترین هرم های فشار خود را از دست داد. تعلیق کمک های مالی امریکا به پاکستان که اکثراً در جهت اهداف نظامی، تقویت ارتش ومخالفان مسلح دولت افغانستان از طرف پاکستان بکار گرفته می شود، این کشور را در تنگناهی شدید اقتصادی در شرایطی قرار داده است که پاکستان پائین ترین رشد اقتصادی و فساد گسترده مالی در سالهای اخیر دارا میباشد.

اکنون آمریکا در تبانی بعضی کشور های غربی و عربی در تلاش است که طالبان را که بخش اساسی نیروهای مسلح مخالف دولت افغانستان را تشکیل میدهند به پای میز مذاکره و مصالحه بکشاند. اظهارات جو بایدن معاون رئیس جمهور آمریکا با مجلۀ نیوزویک با بیان اینکه " طالبان دشمن ما نیستند" را میتوان از یک سو در جهت جدائی و کشاندن طالبان از حلقات ارتش و استخبارات پاکستان دانست و از سوی دیگر منحیث هرم فشار بالای حکومت ایران در آینده تفسیر کرد.

با این حال در حاشیه قرار گرفتن پاکستان در توافق آمریکا و طالبان برای مذاکرات صلح در قطر تلاش دولتمردان پاکستان را برای اقدامات پیشگیرانه برای دست یابی به یک ائتلاف جدید را افزایش داده است. سفر حنا ربانی وزیر خارجه پاکستان به کابل خبر از ترفند های جدید این کشور میدهد تا بتواند با وعده های میان تهی و غیر صادقانۀ خود حکومت افغانستان را اغفال کند و با تداوم بازی های چند جانبه خود مذاکرات قطر را بی نتیجه سازد.

پاکستان و چالشهای فرارو

 بنا بر این پاکستان با بکارگیری ظرفیت های منفی خود در افغانستان و منطقه و رویارویی با امریکاه و غرب دیگر آن نقش استراتیژیک دورۀ جنگ سرد را ندارد و بر علاوه زمینه های اعتبار و حیثیت یک کشور متمدن و دولت مدرنی که بتواند پله های ترقی و رفاه را برای کشور و مردمش بپیماید را از دست داده و در انزوای سیاسی و با چالش های شدید اقتصادی مواجهه است. هرچند این کشور تلاش های را در جهت نزدیکی با چین که رقیب امریکا بحساب میآید نموده است؛ اما بعید بنظر میرسد که این کشور بتواند خلاء امریکا و غرب را در کوتاه مدت در روابط استراتیژیک اش با چین پرُ نمائید.

• افزودن جدید جستجو
• نظر ها

نوشتن نظر

Your Contact Details:

نام:

ایمیل:  اعلام نکردناعلام کردن

Comment:

عنوان:

قالب نوشته:         -رنگ-آبی کمرنگسیاهآبیبنفشخاکستریسبزلیموییقرمز آلبالوییسرمه ایزیتونیزرشکیقرمزنقره ایآبی سیرسفیدزرد -اندازه-ریزکوچکمعمولیبزرگبسیار بزرگ

Message:

Security

کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."