Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

حـــزب دمــوکــراتیک خلــق افغــانســتان؛ انقــراض یا تجــدید حیــات ســیاسی؟ قسمت اول PDF پرینت ایمیل
مقـــــــالات - ســـــیاسی
نوشته شده توسط عبدالناصر نورزاد استاد دانشگاه   
سه شنبه ، 25 خرداد 1395 ، 08:37

عبدالناصر نورزاد استاد دانشگاه کابلجنگ و بی ثباتی حاضر که حد اقل در چهار دهه اخیر تاریخ سیاسی کشور ما را به خوداختصاص داده است، ریشه در چندین دهه های پیشین و طولانی دارد. عدم توازن در تعاملات سیاسی، خشونت در تبادله افکار و ایده های سیاسی بجای فرهنگ تعامل و همدیگر پذیری و پیچیده گی های موجود در روند گذار به مصالحه سیاسی فراگیر و همه شمول هم از همین منبع آب می خورد. در این میان تاریخ حزب و حزب گرایی نه تنها برای همه نا آشنا نبوده است، بل تقریبا همه جامعه افغانی به گونه ای حزبی شده اند. خاطرات خوش و غمگین حزب بازی و به روند گرایی های مبتنی بر حزبی بودن، موافقان و مخالفان خود را دارد. هرکی به گونه ای به این روند سیاسی نگاه میکند و قضاوت ها و نتایج بر آمده از بطن تحولات را در سایه کارکرد های این احزاب بررسی میکند و استنتاج شخصی از آن دارد. بر علاوه نبشته حاضر نه تنها که جانب دارانه نیست بل در تلاش است تا امکان، زمینه ها و آینده ظهور و عروج حزب دموکراتیک خلق را تا حد امکان موشکافی نموده و از عینک بی طرف به آن نظر انداز نماید.
به همین منظور است که تاکید همواره روی شناخت گرایی و حلاجی یکی از جنبه های سیاست که روندگرایی نام دارد می باشد، تا برای درک درست از این چهره سیاست، شناخت حداقلی بدست باید.در همین حال بر علاوۀ تمام نا هنجاری های سیاسی موجود که ریشه در این  حزب گرایی دارد، بعضی از احزاب سیاسی، در تاریخ سیاسی افغانستان ظهور کرده اند که هم از لحاظ هیکل سیاسی، تنومند بوده اند و به نگاهی تفکر و ایدیولوژی، در میان عامه مردم ریشه های عمیق داشته اند. اگر نگاهی به تاریخ سه الی چهار دهه اخیر بیندازیم، در می یابیم که ظهور و عروج این احزاب بطور اتفاقی و آنی صورت گرفته است. در حالیکه اگر به پیش شرط ها و زمینه های ظهور احزاب در جوامع دیگر نظر انداخته شود، هم نظر مثبت در مورد این احزاب وجود دارد و هم نظر مخالف.
حزب دموکراتیک خلق افغانستان بعنوان یکی از احزاب و جریان سیاسی مطرح که تقریبا یک و نیم دهه قدرت و اقتدار سیاسی را بدست داشته و عامل تغییر مسیر تاریخ و حیات سیاسی افغانستان محسوب می شود، میباشد. پیشینه این حزب کماکان با فراز و فرود های همراه بوده است. گویی عروج و افول هردو در تقدیرش از قضا نبشته شده است. پیشینه احزاب وفادار به ایدیولوژی مارکسیزم- لیینزم به گذشته های دور حتی قبل از تاسیس حزب دموکراتیک خلق افغانستان در سال ۱۳۴۳ بر میگردد. سازمان رادیکال های چپ انقلابی بعنوان یگانه سازمان موجود در قلمرو افغانستان بر علاوه دیگر جریان های سیاسی طرفدار خط فکری مسکو،بود که یک دوره کوتاهی از حیات سیاسی خود را به تجربه گرفت. سازمان رادیکال های چپ انقلابی، منحیث خط فکری انقلابی توده ای آن زمان نه تنها به ترویج افکار و ادبیات چپ روانه و مارکسیستی می پرداخت بل در صدد جذب اعضای بیشتر هم بود. سازمان های بیرون مرزی و درون مرزی که به نحوی بر سر ادبیات انقلابی و به اصطلاح دموکراسی توده ای توافق نظر داشتند، مورد توجه و عطوفت کمیساری های خلق حوزه کمینترن حزب کمونیست اتحاد شوروی سابق، قرار میگرفتند، زیرا سیاست مبرم اتحاد شوروی آن وقت توجه و کمک به جنبش های چپ روانه با ادبیات مارکسیستی بود تا بر حیات سیاسی کشور ها، ظهور نموده و به مرحله تکامل رسیده و دست یابی به قدرت سیاسی را عملا تجربه  نمایند.
این است که مبتنی بر سیاست های جهانی اتحاد شوروی سابق و پالیسی کلی در مورد ایجاد و حمایت از احزاب رادیکال چپ انقلابی، مسئله اساس گذاری حزب دموکراتیک افغانستان پیش می آید. این حزب قسمیکه قبلا تذکر یافت در سال ۱۳۴۳ در خانه نورمحمد تره کی اولین  منشی حزب و بعدا نخستین رییس جمهور دولت کمونیستی تاسیس می شود. پالیسی کلی حزب الی رویدار هفت ثور، فقط منحصر و منحط به تبلیغ و کار سیاسی در میان توده های روشنفکر و نظامیان افغانی بود که دراتحاد شوروی سابق تحصیل کرده بودند و یا به نحوی تمایل به نظام های چپی داشتند. این حزب با کار گسترده سیاسی و فکری به تبلیغ ایده های چپ مارکسیستی و لینیستی مبنی بر بسیج سیاسی مردمی از لحاظ اندیشه های فکری توده یی و خلقی بود. حوادث بعدی و جریان های متعاقب آن، مستلزم شرح مفصل در خصوص تاریخ مبارزات سیاسی این حزب است که پرداختن به آن از حوصله نبشته حاضر بیرون است.اما سعی کلی در این خصوص این است تا به چگونگی شکل گیری، به قدرت رسیدن و زوال این حزب مشهور تاریخ سیاسی افغانستان پرداخته شود. اگر چه تاریخ این حزب با فراز و فرود های همراه بوده و انشعابات و انقطابات فراوانی را به تجربه گرفته است. فرکسیون بازی های متعدد و جناح بندی مختلف از درون پیکر سیاسی این حزب، یکی از عوامل اساسی زوال و سرنگونی دولت برهبری آن را مساعد ساخت. جناح های خلق و پرچم هریک با جناح بندی ها و صف بندی های متعدد و اتخاذ روش های تاکتیکی متفاوت  برای حصول قدرت سیاسی و عقب زدن جناح دیگر از هیچ روشی دریغ نکردند. هر جناح می کوشید تا حریف را از میدان خارج سازد. به همین لحاظ است که بیشتر عمر سیاسی این حزب در زد و بند ها و کشمکش های بی مورد برای حصول قدرت سیاسی سپری می شود. این مسئله نه تنها به تضعیف عمل حزب در عرصه مبارزات سیاسی و مقابله با دشمنانش منجرمی شود بل زمینه سقوط و انقراض کامل آن را مساعد می سازد. عمر حکم روایی این جریان سیاسی در گستره تاریخ سیاسی افغانستان به مراتب کمتر از تاریخچه شکل گیری و روند تکامل آن است. این حزب با اتخاذ سیاست های متفاوت و با رویکار آمدن چهره های سیاسی متعلق به این جریان نه تنها قدرت عمل را از آن سلب شده بود، بل زمینه را برای بر داشتن تمام زمینه جهت استمرار حیات سیاسی خود مساعد می ساخت.
حال با گذشت بیش از۲۴ سال از سقوط آخرین حکومت متعلق به این حزب، گمانه زنی های فراوانی در خصوص عملکرد و سیاست آن هم از جانب موافقان ( اعضای حزب) و هم از دید مخالفان ( احزاب جهادی و تکنوکرات های غرب زده) وجود دارد. در این شکی نیست که این حزب بعنوان یک حزب پیشاهنگ و پیشکسوت به تیوریزه کردن تفکرات ترقی خواهانه می پرداخت، اما شیوه عمل و تاکتیک اتخاذ شده از جانب این حزب، تمام برنامه های مثبت و ترقی خواهانه آن را زیر سئوال می برد. به گونه مثال ترویج افکار بیگانه و وارداتی چون مارکسیزم و لیننزم( خود مارکس بعنوان تیوریسن اندیشه های انقلابی چپگرا حتی جامعه شوروی را فاقد هنجار ها و ارزش های میدانست که بتوان در آن یک شورش مردمی و یا به اصطلاح خود شان انقلابی کارگری برای جامعۀ بدون طبقه خلق کرد. به نظروی جامعه انگلستان تنها مستعد چنین حرکتی بوده است)، هجوم ارتش بیگانه با بقدرت رسیدن این حزب، تطبیق آنی برنامه های اصلاحات ارضی و کشاورزی، تلاش برای از بین بردن طبقات بالایی که قرن ها در تار و پود جامعه ریشه دواند بود، قرار گرفتن در برابر رسم و عنعنات ملی و میهنی، سرکوب توده های مخالف، ضدیت و اتخاذ سیاست خارجی (جاده یکطرفه) مبتنی بر خط فکری مسکو در آن زمان، تطبیق برنامه های غیر منطبق بر اوضاع حاکم آن زمان جامعه و .... باعث می شود تا هدف از قبل طرح شده و ترقی خواهانه این حزب به باد فراموشی سپرده شود و این حزب از یک جریان سیاسی که باید راه مسالمت آمیز رسیدن به قدرت را طی میکرد، به جریان نظامی و یک سازمان چریکی در برابر مخالفان داخلی و خارجی مبدل شود. این حزب با توجه به نیاز های آن زمان نتوانست تطابق عمل و شعار را به اساس تیوری خلقت خود مد نظر گیرد. این اصل بعنوان مهم ترین معیار شکست آن محسوب میشود که میتوان از آن بعنوان بزرگترین اشتباه سیاسی سردمداران آن نام برد.
با گذشت زمان و تغییر چهره ها در سطح رهبری این حزب و با خروج کامل عساکر اتحادشوروی سابق، دوکتور نجیب الله بعنوان آخرین رییس جمهور حکومت وابسته به این حزب، به ناچار و به اساس سیاست های متحول مسکو، مجبور می شود تا تغییرات جدی را در ساختار، طر فکر و تیوری اصلی این جریان سیاسی بوجود آورد. طرح تعدیل در برنامه و اساسنامه حزب، تغییر رنگ بیرق، قبول پلورالیزم سیاسی، اعلان حکومت غیر حزبی، انتخابات پارلمانی و دیگر مسائل مرتبط به ایجاد رفرم و آوردن اصلاحات سیاسی در آن مطرح می شود.دولت وقت برهبری وی به ناچار چنین تغییر رادیکالی و خلاف اصول از قبل مطرح شده ای حزب را می پذیرد تا راهی برای استمرار حیات بیابد و یا حد اقل از انقراض سیاسی محفوظ بماند.
این تغییرات انقلابی و رادیکالی در درون یک جریان انقلابی، چیزی غیر متداول و غیر طبیعی جلوه می کرد اما دولت وقت مجبوربه اتخاذ چنین سیاستی مبنی بر چرخش ۱۸۰ درجه یی بود، زیرا سیاست های جهانی اتحاد شوروی سابق به حدقابل ملاحظه در خصوص جریان های چپ گرای جهان سوم تغییر کرده بود و استمرارچنین احزابی که فطرتا به کمک و حمایت اتحاد شوروی وابسته بودند، بدون آوردن تغییرات امکان پذیر نبود.
ادامه دارد...

Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 378

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 75 مهمان آنلاین

Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.