Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

حــل صــلح آمیــز اختـــلافها، یگـــانه گـــزینۀ قـــانونی حــل اختــلافهای بــین المــللی است. PDF پرینت ایمیل
مقـــــــالات - ســـــیاسی
نوشته شده توسط عید محمد عزیزپور   
پنجشنبه ، 27 بهمن 1390 ، 05:09

عید محمد عزیزپورحــل اخــتلاف بــا جنــگ یــا بــا صـــلح؟
امریکا و متحدانش برای نیل به هدفهای اقتصادی، سیاسی و راهبردی خویش، پس از پایان جنگ ‏سرد، بیش از هر زمان دیگر، به جنگ و تهاجم مسلحانه دست زده اند. حال اینکه در همین دوران ‏شعارهای قانونسالاری، حقوق باوری، دفاع از حقوق بشر و گسترش مردم سالاری بیش از هر زمان ‏دیگر از سوی آنها غوغا آفریده است. هرچند که احترام به موازین و اصول حقوق بین الملل شرط ‏مهم تامین این شعارهاست. ‏


مطابق با اصلها و هنجارهای حقوق بین الملل، جنگ و حمله به کشورهای دیگر، درصورتیکه ‏مجوز شورای امنیت ملل متحد را نداشته باشد، نه تنها ناقض حقوق بین الملل است، بلکه جنایت ‏علیه صلح نیز شمرده میشود. حقوق بین الملل جنگ را ممنوع قرارداده و آن را جنایت علیه صلح ‏دانسته است. زیرا برای حل اختلافهای بین المللی، راههای حل صلح آمیز را پیشنهاد نموده است.‏
‏ ‏
اصل حل صلح آمیز اختلافهای بین المللی در بسی از سندهای بین المللی دوجانبه و چندجانبه درج ‏شده اند. افزون بر آن، اصل حل صلح آمیز اختلافهای بین المللی در سندهای بین المللی که ‏جهانشمول شمرده میشوند، نیز تسجیل گردیده اند. اسناد بین المللی جهانی که در آنان این اصل ‏بازتاب یافته است، اینها اند: ‏
‏-‏ اساسنامۀ جامعۀ ملل (1919-1946)، ‏
‏-‏ پیمان پاریس سال 1928م، ‏
‏-‏ منشور سازمان ملل متحد1945م، ‏
‏-‏ اعلامیۀ مجمع عمومی ملل متحد درسال 1970 درباب اصلهای حقوق بین الملل در زمینۀ ‏روابط دوستانه و همکاری میان دولتها مطابق منشور ملل متحد، ‏
‏-‏ اعلامیۀ سال 1982م مانیل،مجمع عمومی ملل متحد دربارۀ حل مسالمت آمیز اختلافات بین ‏المللی.‏

اصل حل صلح آمیز اختلافهای بین المللی یکی از اصلهای اساسی و بنیادین مناسبات بین المللی ‏است. اساسنامۀ جامعۀ ملل نخستین سند رسمی بین المللی بود که الزامی بودن حل مسالمت آمیز ‏اختلافهای بین لملل را برقرار ساخت. هموندان یا اعضای جامعۀ ملل در آن سند تعهد نمودند که هر ‏اختلافی را که باعث قطع رابطه میان شان شود، برای بررسی به دادگاه بیطرف، یا برای بررسی به ‏شورای جامعۀ ملل خواهند سپرد. این اصل (اصل حل صلح آمیز اختلافها) سپس در پیمان پاریس ‏سال 1928 نیز بازتاب یافت. در پیمان پاریس، طرفهای پیمان پذیرا شدند که راههای حل تمام ‏اختلافهای خویش را، بدون درنظرداشت خصلت و پیدایش آن اختلافها، فقط به شیوه یی صلح ‏آمیز بجویند. هنجارهای پیمان پاریس نه تنها اختلافها را شامل میشود، بلکه دربرگیرندۀ هرگونه ‏وضعیت تنش زا نیز می گردد. ‏
اصل حل صلح آمیز اختلافهای بین المللی در منشور ملل متحد که یک سند جهانی و دارای عالیترین ‏اعتبار حقوقی است، نیز بازتاب یافته است. در بند 3 مادۀ 2 منشور ملل متحد دربارۀ حل مسالمت ‏آمیز اختلافهای بین المللی چنین نگاشته شده است: «كليه اعضاء اختلافات بين‌المللي خود را به ‏وسايل مسالمت‌آميز، به طريقي كه صلح و امنيت بين‌المللي و عدالت به خطر نيافتد، حل خواهند ‏كرد». ‏
این بند این ماده منشور همه اعضا را مکلف میسازد که هر اختلاف و هر وضعیتی که ادامۀ آن ‏باعث تهدید صلح و امنیت میشود، باید از راههای مسالمت آمیز حل و فصل شود. ‏
حل صلح آمیز اخلافهای بین المللی به اندازۀ برای استواری و پایداری صلح با ارزش است که در ‏اساسنامه های کلیه سازمانهای بین المللی نیز درج یافته است؛ از جمله در منشور سازمان وحدت ‏افریقا، در اساسنامۀ سازمان دولتهای قارۀ امریکا، در اساسنامۀ جامعۀ عرب و غیره. ‏
ازینرو، اصل حل صلح آمیز اختلافهای بین المللی هر دولت را متعهد مینماید که هرگونه اختلاف ‏بین المللی را به صورت صلح آمیز حل و فصل کنند. معنای دیگر این امر این است که طرفهای ‏اختلاف حق ندارند، هیچ اختلافی را به شیوه یی غیر صلح آمیز حل و فصل کنند. همانگونه که در ‏بالا نموده شد مراد از هر اختلاف درین این اصل اختلاف میان دولتهاست و گسترۀ عملکرد این ‏اصل نیز اختلافهای است که دولتها طرفهای آن اند. یعنی اینکه اختلاف میان افراد یا سازمانهای بین ‏المللی شامل این اصل نمیشود. ‏
ولی حل صلح آمیز باید متکی بر عدالت و دادگری نیز باشد. یعنی یک اختلاف بین المللی باید به ‏صورت صلح آمیز و بگونه یی حل شود که عادلانه باشد، صلح، امنیت به خطر نیافتد وعدالت ‏برقرار گردد. به هرکسی روشن است یکی از سرچشمه ها و خاستگاه هرگونه تنش و تشنج بین ‏المللی بی عدالتی و زورآوری در پهنۀ گیتی است. ‏
صلح و عدالت باهم وابسته اند. بدون صلح عدالت تامین نمیشود. ولی صلحی که بر پایه عدالت و ‏انصاف نهاده نشود، پایدار نخواهد بود. یعنی تنها حل عادلانه اختلاف میتواند صلح آزگار و پایدار را ‏تضمین شود. حل صلح آمیز غیر عادلانه، غیر از خرابی، تباهی و بی ثباتی چیزی به بار نخواهد ‏آورد. بنگرید به معضلۀ فلسطین و اسرایل که دهها سال است که هزاران انسان را به تباهی کشانده ‏است.‏
حل صلح آمیزیکه در آن حق یکی از طرفها تلف شود، غیر عادلانه است و با روح و روان اصل ‏حل صلح آمیز اختلافهای بین المللی در تضاد و برستیز است. چنین راه حلی هیچگاه پدیدآورندۀ صلح ‏نیست. در تاریخ فیصله های غیر عادلانۀ زیاد را میتوان یافت که آتش زیر خاک بوده اند و جنگهای ‏جانمانسوز بعدی را برافروخته اند.‏
در زمان ما ضرورت صلح و امنیت بین المللی ایجاب میکند که نه تنها اختلافهای موجود بصورت ‏صلح آمیز حل و فصل شود بلکه از پیدایش هرگونه اختلاف و یا منازعه در آینده پیشگیری شود. ‏جلوگیری از پیدایش اختلافها بسی آسانتر از حل آنان است. ‏
اصل حل صلح آمیز اختلافهای بین المللی با اصلهای دیگر حقوق بین الملل پیوند ناگسستنی دارد. ‏این اصل یکجا با اصلهای دیگر پایه و بنیاد نظم حقوق بین المللی را تشکیل میدهد و بیانگر آن است ‏که اصل حل صلح آمیز اختلافهای بین المللی یگانه راه و بهترین وسیلۀ حل صلح آمیز اختلافهای ‏بین المللی میباشد. ‏

مفهوم اختلاف بین المللی و وضع بین المللی
مفهومهای اختلاف و وضع همانگونه که از نام‎ ‎شان پیداست یکی نیستند. این دو مفهوم بیشتر در ‏پژوهشها و کنکاشهای نگرشی دربارۀ حل صلح آمیز اختلافهای بین المللی، مورد بررسی قرار ‏میگیرند. منظور از وضع همانا وضعیت تنش زا و تشنج آمیز است که دراین و یا آن منطقه یی از ‏جهان پدید میاید و باعث تشنج یا تنش در روابط میان دولتها میشود. ‏
در سندهای بین المللی دربارۀ حل صلح آمیز اختلافها، تنها از اختلافهای بین المللی سخن گفته شده ‏است، حال آنکه از وضع سخنی در میان نیست. مثلن در بند 3 مادۀ 2 منشور ملل متحد دربارۀ حل ‏مسالمت آمیز اختلافهای بین المللی چنین نگاشته شده است: «كليه اعضاء اختلافات بين‌المللي خود را ‏به وسيله های مسالمت‌آميز و به طريقي كه صلح و امنيت بين‌المللي و عدالت به خطر نيافتد، حل ‏خواهند كرد». ‏
درین ماده از وضع چیزی گفته نشده است. اما در مادۀ نخست منشور نه تنها از اختلاف، بلکه از ‏وضع که میتواند باعث اخلال صلح شود، سخن رفته است. روشن است که یکی از هدفهای ملل متحد ‏نیز این است که این سازمان باید بکوشد هر اختلاف و وضعیتی را که باعث اخلال صلح و امنیت ‏بین المللی میشود، با وسیله های صلح آمیز حل و اصلاح کند.‏
همچنان در مادۀ 34 منشور ملل متحد دربارۀ وضع سخن رفته است. چنانکه مطابق این ماده شورای ‏امنیت میتواند هر اختلاف یا هر وضعی را که موجب تنش بین المللی یا بزور اختلاف شود، مورد ‏رسيدگي قرار دهد، بدين منظور كه تعيين نمايد، آيا محتمل است ادامه اختلاف يا وضعیت مزبور ‏حفظ صلح و امنيت بين‌المللي را به خطر بياندازد. ‏
مفهوم وضع نسبت به اختلاف، گسترده تراست و محتوای آن نامعین و نامشخص میباشد. وجود ‏وضعیت، حالت متشنج و نابسامانی پدید میاورد که طرفهای درگیر درآن بیشترینه روشن و واضح ‏نیستند. اما در یک اختلاف بین المللی موضوع معین است، و آن اینکه برسر چه مسأله بحث و ‏اختلاف وجود دارد و همچنان طرفهای دعوا در آن آشکارا و هویدا اند. هر اختلاف دارای موضوع و ‏طرفهای درگیر است که ادعای خویش را بر مبنای دلیلهای حقوقی اقامه میکنند. ‏
از همین خاطر است که دیوان بین المللی دادگستری میتواند اختلافهای بین المللی را دادرسی کند، نه ‏وضعیتهای بین المللی را. در صورت پیدایش وضعیت نقش اساسی را شورای امنیت ملل متحد به ‏دوش دارد که یک بدنه یا رکن سیاسی ملل متحد است. اما اختلافها نیز میتوانند به شورا امنیت ارایه ‏شوند. ضمنن اگر شورای امنیت اختلافی را بررسی کند، آن عضو شورای ملل متحد که یکی از ‏طرفهای درگیر در اختلاف می باشد، در وقت رای گیری، باید از دادن رای خودداری ورزد. حال ‏اینکه در صورت رسیدگی به یک وضعیت بین المللی از سوی شورای امنیت، چنین نیست. قاعدۀ ‏اجتناب از رای مورد استفاده قرار نمیگیرد. هر عضو شورای امنیت در حین رسیدگی به وضع، در ‏زمان رای گیری دربارۀ آن، میتواند، رای بدهند یا رای ندهند، صرف نظر ازینکه عضو شورا به آن ‏وضعیت چه پیوندی دارد.‏
شورای امنیت ملل متحد بارها مباحثه دربارۀ اوضاع را در مناطق مختلف جهان بررسی کرده است. ‏در سال 1996م. شورای امنیت فیصله کرد که وضعیکه در نتیجۀ تبعیض نژادی در در افریقای ‏جنوبی پدید آمده است، میتواند صلح و امنیت بین المللی را تهدید کند. در سالهای 1993م، 1994م، ‏‏1995م، شورای امنیت بارها قطعنامه های دربارۀ وضع در یوگوسلاوی سابق صادر کرد. مثالهای ‏دیگری از بررسی وضع در شورای امنیت را میتوان بررسی وضع در جمهوری دموکراتیک کنگو ‏سال 2009م، وضع در سومالی 2009م، بررسی وضع در لبیا و صدور قطعنامه اکتبر 2011م ‏بررسی اوضاع جمهوری افریقای مرکزی در دسمبر سال 2011م‏ یا سودان در همان زمان وغیره ‏نامبرد.‏ ‏ ‏
چون شورای امنیت یک رکن سیاسی سازمان ملل متحد است، کشورهای عضو شورای امنیت ‏بخصوص عضوهای دایمی آن همواره میکوشند منافع سیاسی، افتصادی و امنیتی خویش را در ‏قطعنامه های که درینباره صادر میشود، در نظر بگیرند، و در صورت ممکن به دیگران بپذیرانند.‏
در مورد اختلاف بین المللی طرفهای اختلاف بگونه آشکار وجود دارند. منشور ملل ‏متحد اهمیت خاص به آن اختلافهای قایل است که ادامه آن میتواند باعث اخلال صلح و امیت بین ‏المللی شود. منشور در برابر چنین اختلافها به شورای امنیت صلاحیتهای زیادی واگذار کرده است. ‏

اختلافهای منطقه ای و فرامنطقه ای
اختلافها میتوان منطقه ای و یا فرا منطقه ای باشد. اختلافهای منطقه یی که بنام اختلافهای محلی نیز ‏یاد میشود آن اختلافهای اند که اهمیت آن از مرزهای منطقۀ معین فراتر نمیرود و میتواند با سعی و ‏تلاش سازمانهای منطقه یی یا بر اساس توافقهای منطقه ای حل شود. ‏
در زمان ما هر اختلاف منطقه یی خواهی نخواهی دخالت کشورهای خارج از منطقه بویژه ایالات ‏متحده را در پی دارد. آنچه که امروز بیشتر دیده میشود این است که سازمانهای منطقه ای توان و ‏امکان حل اختلافهای منطقه ای را از دست داده اند و یا به تحریک و ایمای کشورهای بزرگ به حل ‏اختلاف منطقه ای نمیپردازند، ویا مطابق به نقشۀ کشورهای بزرگ به حل مشکل مبادرت می ‏ورزند. ‏

اختلافهای سیاسی و اختلافهای حقوقی
اختلافهای بین المللی را میتوان به اختلافهای سیاسی و اختلافهای حقوقی تقسیم کرد. اختلافهای ‏سیاسی آن اختلافهای اند که خصلت و جنبۀ سیاسی دارند و عناصر سیاسی در آن بیشتر ‏مشهود اند. اختلافهای حقوقی آن اختلافهای اند که در آن ویژه گیها و نکات حقوقی بیشتر است. ‏اختلافهای حقوقی قاعدتن از طرف شورایی امنیت ملل متحد بررسی نمیشود، بلکه عمومن به وسیلۀ ‏طرفهای درگیر برای رسیدگی به دیوان بین المللی دادگستری سپرده میشود (بند 3 مادۀ 36 ‏اساسنامه).‏

هر چند گذاشتن تفاوت میان اختلافهای حقوقی و سیاسی ساده نیست. اما اختلافهای زیر مطابق بند 3 ‏مادۀ 36 اساسنامۀ دیوان بین المللی دادگستری در زمرۀ اختلافهای حقوقی شماریده میشوند.‏
الف‌) تفسیر یک عهدنامه‌‏
ب‌) هر مسأله که موضوع حقوق بین ‌المللی باشد.‏
ج‌) حقیقت هر امری که در صورت ثبوت‌ ، نقض یک تعهد بین ‌المللی محسوب می‌گردد.‏
د) ) نوع و میزان غرامتی که باید برای نقض یک تعهد بین ‌المللی داده شود. ‏

این بدین معناست که اختلافهای زیر را نمیتوان اختلافهای سیاسی دانست. همچنانکه در بند نخست ‏این ماده نگاشته شده است، دیوان بین ‌المللی دادگستری نسبت به کلیه‌ اموری که طرفهای دعوا به آن ‏رجوع می‌کنند وهمچنین ‌نسبت به موارد خاصی که به موجب منشور ملل متحد یا به‌ موجب عهدنامه ‏و قراردادهای جاری پیش بینی شده است ‌صلاحیت رسیدگی دارد (بند 3 مادۀ 36 اساسنامه).‏

در واقعیت هر اختلافی هم دارای نکات سیاسی است و هم دارای نکات حقوقی. این آمیختگی نکات ‏سیاسی و حقوقی امکانها و توانمندیهای بیشتر را دربرابر دیوان بین المللی دادگستری ‏میگشاید که به ‏هرگونه اختلاف درصورت واگذاری به آن، رسیدگی کند. نمونۀ خوبی درین زمینه پروندۀ نکارگوا ‏برضد ایالات متحدۀ امریکاست. جانب امریکا صلاحیت دادگاه را درینمورد به بحث گذاشته بود، به ‏این دلیل که دیوان نمیتواند پروندۀ را که دربارۀ منازعۀ مسلحانۀ بین المللی است و منازعۀ مسلحانه ‏هنوز دوام دارد، رسیدگی کند. از نظر ایالات متحده آن اختلاف، اختلاف حقوقی نبود و نمیتوانست به ‏رای دادگاه گذاشته میشود. اما دیوان این استدلال ایالات متحده را رد کرد و رای داد که حقوق بین ‏الملل به این گونه اختلافها نیز رابطه دارد. ‏
سرانجام دیوان رفتار امریکا دربارۀ ماین گذاری ساحلهای دریایی نکارگوا را غیر قانونی داست، ‏چیزی که از نظر امریکا حق دفاع جمعی پنداشته میشد. ‏
اهمیت تفاوت میان اختلافهای حقوقی و سیاسی بر این است که اختلافهای سیاسی بیشترین از طرف ‏شورای امنیت ملل متحد بررسی میشود و اختلافهای حقوق از سوی دیوان بین المللی دادگستری. اما ‏این یک شرط حتمی نیست. جانبهای درگیر یک اختلاف میتوانند، به خواست خود هر وسیلۀ دیگری ‏مسالمت آمیز را که برای حل اختلاف خویش مناسب بدانند، برگزینند. اختلافهای حقوقی را نیز ‏میتوان با ابزارهای سیاسی مانند گفتگو، میانجی گری و غیره حل کرد. همانسان اختلافهای سیاسی ‏را میتوان با ابزارهای حقوقی حل نمود. آنچه که مهم است، جستجوی رویشهای صلح آمیز است. ‏حقوق بین الملل راه حل را از طریق جنگ مردود شمرده است. ‏
مسألۀ مهم در زمینۀ حل، سازش و توافق متقابل میان طرفهای درگیر است. همان طرفها اند که در ‏مورد شیوه ها و وسیله های مسالمت آمیز حل اختلافهای خویش تصمیم میگیرند و راهای درست و ‏پذیرفتنی را برای حل آن بر میگزینند. ‏
روشهای عمدۀ که برای حل اختلافهای بین المللی بکار میرود عبارت اند از گفتگو یا مذاکرۀ سیاسی، ‏پایمردی یا مساعی جمیله، میانجیگری، تحقیق و بازجویی، و سرانجام تحقیق و آشتی. جنگ وسیلۀ ‏قانونی حل صلح آمیز احتلاف نیست. اما از سوی کشورهای غربی از جنگ برای حل مشکل از ‏همه بیشتر استفاده میشود. ‏
حقوق بین المللی جنگ را، بجز از دوستثنا (1- دفاع ازخود و 2- با مجوز شورای امنیت ملل ‏متحد)، غیر قانونی دانسته است. اگر به کمک یکی از وسیله های صلح آمیز اختلاف حل نشود، باید ‏به راهای دیگری حل مسالمت آمیز توسل جست. یعنی اگر مذاکرۀ سیاسی، به حل مشگل نمیانجامد، ‏پایمردی یا مساعی جمیله ومیانجیگری را بایه به پیش کشید. جانبهای طرف اختلاف و همچنان دولتهای ‏دیگر باید از رفتاری که وضعیت را مختل میکند، خود داری ورزند.‏
امروز در بسیاری از عهدنامه های بین المللی، اصل صلح آمیز اختلافهای بین المللی درجانده شده ‏است که دولتها را مکلف میسازد اختلافهای خویش را از راه صلح آمیز حل کنند. حل صلح آمیز ‏اختلافهای بین المللی یگانه راه و شیوۀ قانونی حل اختلافهای بین لمللی است. توسل به زور در حل ‏اختلافهای بین المللی قانونن ممنوع است. ‏
اما این اصل ازسوی کشورهای غربی، زمانیکه منافع سیاسی و اقتصادی شان مطرح باشد، هیچگاه ‏رعایت نمیشود. نمونه آشکار آن اشغال کشور عراق از سوی کشورهای غربی بر سر اختلاف آنان ‏دربارۀ برنامۀ اتمی آن کشور در زمان صدام حسین است که پیامدهای منحوس و دردناک آن برای ‏مردم عراق بر همه کس هویداست. نمونه دیگر آن در رابطه با جمهوری اسلامی ایران است که ‏خطر جنگ و برخورد نظامی در منطقه به یک کابوس موجود مبدل شده است. ‏
ایالات متحده همیشه اعلام میدارد که همه گزینه ها بشمول گزینۀ نظامی روی میزقراردارد. هیچیک ‏از دولتمردان ایالات متحده و کشورهای همپیمان آن به این نمی اندیشند که توسل به زور در حقوق ‏بین المللی برای حل اختلافهای بین المللی غیرقانونی است. رفتار این کشورها بگونه ای است که ‏گویا حقوق بین الملل وجود ندارد. حال آنکه زمانیکه منافع حیاتی خود شان در خطر باشد، از موازین و ‏هنجارهای حقوق بین الملل یاد آوری میکنند. ‏
بگونۀ مثال، آنگاهیکه دولت ایران تهدید کرد که درصورتیکه نفت ایران تحریم شود، این کشور ‏تنگۀ هرموز را خواهد بست، کشورهای غربی بی درنگ به مقررات حقوق بین الملل دریاها توسل ‏جستند و دلیل میاورند که که این امر مخالف موازین پذیرفته شدۀ بین المللی است. از جمله اینکه ‏رژیم حقوقی مربوط به عبور بی ضرر از تنگه های مورد استفاده کشتیرانی بین المللی، مشابه رژیم ‏حقوقی "عبور بی ضرر" از دریای سرزمینی نیست و دول همجوار تنگه های مورد استفاده کشتیرانی ‏بین المللی حق ندارند که عبور دیگران را از آنها به حال تعلیق در آورند. به عبارت دیگر ایران بر پایۀ ‏حقوق بین الملل حق ندارد تنگۀ هرمز را ببندد. حال اینکه این کشورها در زمانهای دیگر از موازین و ‏اصول حقوق بین الملل یادی نمیکنند.‏

منبع:
‏١ ضیایی بیگدلی، محمد رضا، حقوق بین الملل عمومی (تهران: گنج دانش، ١٣٨٥)‏
‏٢ مقتدر، هوشنگ، حقوق بین الملل عمومی (تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، ١٣٧٢)‏
‎3 - И. И. Лукашук, Международное право, Общая часть, Москво, 1997‎
‎4 - М. А, Баймуратов, Международное публичное право, Харъков, 2003‎
‎5 - http://www.un.org/Docs/sc/unsc_resolutions11.htm
‎6 - http://www.firouzkoh.com/read.php?id=20 ‎

پایان‎
فبروری 2012م

 

Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 337

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 160 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.