Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

قومیت و ثبات سیاسی در افغانستان PDF پرینت ایمیل
مقـــــــالات - ســـــیاسی
نوشته شده توسط قیس احمد "قادری" استاد علوم سیاسی یکی از دانشگاه خصوصی   
جمعه ، 29 بهمن 1395 ، 09:52

افغانستان کشوری است که همواره به دلیل وضعیت بغرنج و پیچیده آن از موضوعات داغ رسانه های اجتماعی، مجامع علمی و محافل سیاسی بوده است. مسایل اجتماعی، فرهنگی، مذهبی، جغرافیانی و قومی در افغانستان از موضوعات اساسی و تاثیر گذار بر این کشور بوده است اما در میان این همه قومیت تاثیر شگرف و عمیقی بر تحولات سیاسی این کشور گذاشته است. افغانستان کشوریست کثیرالقومی که بیش از 20 قوم در این کشور زنده گی میکنند که هر کدام داری تاریخ، فرهنگ، تمدن و ارزش ها مخصوص به خود است. از میان این همه پشتون، تاجک، ازبک و هزاره از اقوامی بوده اند که تاثیر عمیقی بر تحولات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی این کشور گذاشته اند. در این کشور هیچ قوم اکثریت وجود ندارد بلکه این کشور موزائیکی است از اقوام هرچندی که میزان اقوام در این کشور  باهم متفاوت است به گونه مثال پشتون و تاجک در این کشور دارای بیشترین تعداد اند. سیاست قومی و تاثیر سیاسی شدن قومیت  در این کشور دامنه به درازای تاریخ این کشور دارد، یعنی زمانی که در این محوطه جغرافیای احمد شاه بابا که از قوم پشتون بوده به قدرت رسید، سیاست قومی در این کشور آغاز گردید مناطق شمالی، هزاره جات، ترکستانات این کشور را آغاز کرد، این سیاست در زمان امیر عبدالرحمن خان با شدت و توام با ستم بر اقوام غیر پشتون در این کشور پیگیری شد، در زمان جهاد هرچند که مبارزهد در راستای ایدیالوژی و مبارزه علیه ایدیالوژی کمونستی میان گروه های جهادی آغاز شد اما قومیت و ترکیب قومی افغانستان در این زمان بی تاثیر نبوده چنانچه تقسیمات حزبی درون مجاهدین در این زمان بیشتر به اساس قومیت بوده است، سیاست قومی در زمان بعد مجاهدین یا بهتر است بگویم سیاست عبدالرحمنی در این کشور خودر را در چهره اسلام افراطی طالبان نمایان ساخت و این سیاست به شدت در این زمان پیگیری شد.
افغانستان کشوریست که به دلایل جنگ، ناامنی، بی ثباتی، فساد، افراط گرایی و ...از موضوعات داغ و با اهم جهانی بوده است. افغانستان تنها کشوریست که با وجود داشتن تاریخ به درازای پنج هزار سال، و تجربه دولت-ملت به درازی بیش از  سه سده و نیز تجربه نظام های شاهی، جمهوری تک حزبی، کمونستی و حکومت اسلامی، امارات اسلامی و جمهوری اسلامی هنوز در قرن بیست و یکم نتوانسته است که یک نظام با ثبات که مقبول همه گروهها موجود در این کشور بوده و یا نظام که حد اقل برای مدت نیم سده تداوم یابد به وجود آورد. دلایل متعدد اجتماعی، فرهنگی، مذهبی، جغرافیای و قومی موجود در بطن این کشور تاثیر گذار بر ثبات سیاسی این کشور بوده است. که از میان این همه ترکیب قومی موجود و قومی سازی سیاست در این کشور تاثیر گذارتر و برجسته تر بوده است. افغانستان کشوریست که در آن بیش از 20 قوم مختلف زنده گی میکنند که هر کدام دارای تاریخ، فرهنگ، عرف و عنعنات، زبان و ترکیب مختلف بوده که هر کدام از این ویژه گی باعث انسجام درونی اقوام و گسستگی میان اقوام مختلف شده است. قسمیکه که گفتیم در این کشور بیش از 20 قوم مختلف زنده گی میکنند که از میان این همه پشتون، تاجک، ازبک و هزاره اقوامی بوده اند که حد اقل در سه سده اخیر سیاست این کشور را رقم زده و به نحوی از انحا بر ثبات و بی ثباتی سیاسی این کشور تاثیر گذار بوده اند. گفته میشود سیاست قومی در این کشور در نخستین روزهای که به این نام مسما شده است پیگیری گردیده است، اما اوج سیاست قومی در این کشور را میتوان دوره عبدالرحمن خان امیر آهنین تاریخ کشور دانست، که این دوره نه تنها باعث ایجاد عقده های میان اقوام بلکه الگوی شد برای رهبران بعد از خود، چنانچه برخی از صاحب نظران معتقد اند که حکومت طالبان در دوره های اخیر در حقیقت آئینه و تکراری از سیاست امیر آهنین در عصر تکنالوژی است.  با گذر کوتاه به تاریخ افغانستان به صراحت میتوان گفت که از دلایل عمده بی ثباتی در این کشور نبود حکومت فراگیر که آئینه تمام گروه ها به ویژه گروه های قومی باشد است.
ساختار ریاستی که بعد از کنفرانس بن در این کشور  در افغانستان که در راس آن یک نفر بوده و تمام قدرت نیز حول این شخص جمع شود در افغانستان به دلیل وجود اقوام مختلف در این کشور و سیاسی شدن قومیت در این کشور نه تنها که باعث ایجاد ثبات سیاسی شده است بلکه این سیاسی از یک طرف درزهای عمیقی بین اقوام ساکن در این کشور از یک طرف و درون اقوام مختلف از طرف دیگر به وجود آورده است. چون در این نظام معیار رای و قضاوت مردم قومیت و دفاغ از ارزشها اقوام بوده است و این امر خود بزرگترین مانع برای ایجاد احزاب فراگیر ملی و ثبات سیاسی این کشور بوده است. اوج سیاست قومی و سیاست گیری های قومی در افغانستان را میتوان انتخابات ریاست جمهوری 2014 دانست. در این انتخابات از کی طرف تشکل تکت های انتخاباتی با توجه به وزنه افراد در اقوام مختلف بوده و از طرف دیگر نامزدان و حامیان شان برای کسب رای متوسل به اقوام وابسته خویش شدند و حتی میتوان گفت که یکی از دلایل عمده جنجال انتخاباتی عدم شمول اقوام در تکت های انتخاباتی در رده های معاونیت بوده است. که این مشکلات تنها به دوره انتخابات باقی نماند بلکه با وزنه قویتر در گزینش افراد کابینه و جنجال های پس از آن خود را نمایان ساخت. به گونه ای که بارها معاون اول ریاست جمهوری از نداشتن صلاحیت کافی و تقرری افراد وابسته به خود، ریس اجراییه کشور از عدم پابندی ریس جمهور به موافقتنامه تشکیل حکومت وحدت شکایت کرده که در مقابل ریس جمهور بارها با گفتن اینکه بعضی ها میخوهند که همه قدرت را تصاحب کنند و یا مانع ایجاد کنند بر سر راه مبارزه با فساد به جواب آنها پرداخته است. که این باعث شده که در تیم ریاست اجرایی کشور، شخص قدرتمند و ستون اصلی تیم ریس اجرایی، استاد عطا محمد نور والی ولایت بلخ برای تطبیق موافقتنامه حکومت وحدت ملی به جای ریس اجرایه با ریس جمهور وارد مذاکره شود که این امر نگرانی های را در دوستان و هم حزبیان به وجود آورده است. پیام به استاد عطا و یا هر رهبر دیگر از قومی که خواستار اصلاحت و جلوگیری از انحصار گری هستند این است که تا زمانی که ساختار نظام از ریاستی به صدارتی که آیینه نمای تمام اقوام ساکن در این کشور باشد تغیر نیابد، هر گونه تلاشی نه تنها که محکوم به شکست است بلکه باعث بی ثباتی یبیشتر سیاسی در این کشور میگردد و مانع میشود بر سر راه ایجاد احزاب و حکومت های فراگیر ملی، بناً پیشنهاد میکنم که هر گوونه توافق و مذاکره ای قبل از اینکه روی گزینش افراد و یا گرفتن حق باشد باید موارد ذیل میان سیاسیون و نخبگان کشور مذاکره شود تا از یک از طرف قومی شدن هرچی بیشتر سیاست در کشور جلوگیری شود و از طرف دیگر باعث گردد تا این کشور به مسایل مهمتر که به سرنوشت تمام اقوام ساکن در این ارتباط دارد یعنی، امنیت، رشد اقتصادی، انسجام درون و ...... پرداخته شود.
1- اولین پیشنهاد من برای ثبات آینده کشور سرشماری دقیق نفوذ کشور است. به دلیل اینکه در افغانستان سرشماری دقیق وجود ندارد و تعداد اقوام ساکن در این کشور بیشتر مبتنی است بر تخمین، در طول تاریخ افغانستان هیچ نوع سرمشاری دقیقی صورت نگرفته است. که این امر باعث شده تا تقسیم قدرت میان اقوام بیشتر بر اساس تخمین و یا هم نفوذ و قدرت شخصی افراد با نفوذ بوده است. سرشماری دقیق باعث خواهد شد که تعداد و فیصدی اقوام مشخص و بر اساس قدرت میان اقوام تقسیم گردیده و گلایه ها و خصومت ها را ازبین رود.
2- دومین پیشنهاد من این است که باید بحران هویت در کشور حل شود. یکی از موضوعاتی که باعث تنش ها و درزهای قومی در این کشور گردیده است هویت و اصطلاحات "افغان" و "افغانستانی" و درج نام اقوام در شناسامه است. افغان اصطلاح است که پشتون های ساکن در این کشور مایل به استفاده آن و تحمیل آن بر سایر اقوام اند، این موضوع نه تنها که خواست  پشتونها است بلکه حتی در قانون اساسی کشور نیز تسحیل یافته است، به گونه ای که بر اساس قانون اساسی کشور به هر شهروند این کشور که مربوط به هر قومی باشد "افغان" اطلاق میشود. اما این واژه امروزه مورد منافقشه بوده به گونه ای که اقوام غیر پشتون ادعا میکنند که  واژه افغان متعلق به یک قوم بوده و نمیتواند بیانگر هویت آنها باشد، گروه های قومی غیر پشتون در این کشور مایل اند به جای واژه "افغان" وازه " افغانستانی" بر آنها اطلاق شود و استدلال میکنند که این اصطلاح از یک طرف نمایانگر این است که آنها باشنده افغانستان بوده و از طرف دیگر میتواند واژه فراگیر بوده و تمام اقوام ساکن در این کشور را شامل شود بناً حل این موضوع و پذیرش یکی از دو اصطلاح توسط نیروهای موجود مهمترین راه برای ثبات سیاسی در کشور است.
3- سومین پیشنهاد من این که باید نظام انتخاباتی تغییر یابد، سیستم انتخاباتی کشور که سیستم واحد غیرقابل انتقال است نمیتواند مجالی برای فعالیت احزاب در انتخابات پارلمانی کشور بدهد. و سیستم واحد غیر قابل انتقال یک سیستم موفق در کشوری مثل افغانستان که از موزایک اقوام ساخته شده و احزاب قدرتمند در این کشور احزاب با گرایشات و وزنه قومی  است مناسب نمیباشد. در این سیتم سهمی برای احزاب داده نشده است و این باعث شده تا برایند این سیتسم پارلمان های  ضعیف باشد. به جای سیستم واحد غیر قابل انتقال باید  با استفاده از کارشناسان بخش انتخابات نظامی باید پیریزی شود که جوابگوی ساختارهای قومی موجود و  به میان آمدن پارلمان قدرتمند که بتواند قدرت قوه اجرایه را کنترول کند ایجاد شود.
4- چهارمین پیشنهاد من این است که باید ساختار نظام حکومتی باید تغییر یابد. بعد از سقوط حکومت طالبان امید به این بود که با آمدن دموکراسی و حکومت مردمی، باز شدن مکاتب و ورود کمک های خارجی، افغانستان مسیر پیشرفت و ترقی را خواهد پیمود، هرچند که افغانستان در این چند ساله اخیر دست آوردهای چشم گیری داشته است. ساختار حکومتی پس از طالبان در افغانستان نه تنها که نتوانست به مشکلات موجود قومی در افغانستان نکته پایان بگذارد بلکه برعکس باعث افزایش قومی گرایی و برجسته شدن قومیت در این کشور گردید که اوج سیاست قومی موجود در کشور را میتوان انتخابات 2014 و تحولات بعد از آن دانست. مشکلات انتخاباتی که در 2014 اتفاق افتید هرچند دیدگاههای مختلف در مورد آن وجود دارد اما به نظر من این اختلافات در کشوری که از موزاییک از اقواما ساخته شده باشند و حداقل چهار قوم قوی وجود داشته باشد امر طبیعی به نظر میرسد. و تداوم سیستم ریاستی نه تنها که راه حلی نمیتواند باشد بلکه بی ثباتی موجود سیاسی را به گونه ای حلقه تداوم خواهد بخشید یا ساده میتوان گفت که نظام ریاست با یک ریس و دو معاون برابر است به حلقوی ساختن بی ثباتی افغانستان. چون در این نظام اولا قدرت در دست یک نفر است و یک نفر صاحب صلاحیت و عقل کل در نظام است و از طرفی هرچند میتواند دو گروه قومی دیگر را نیز در ساختار راه دهد اما خواسته یا ناخواسته یک گروه قومی از دامنه قدرت بیرون میماند که نتیجه آن تداوم بی ثباتی و ایجاد حکومت های وحدت ملی در صورت مداخله خارجی بوده و در غیر آن باعث جنگ داخلی  در کشور میگردد.  بناً ساختار صدارتی که که در آن از یک طرف قدرت از یک نهاد به دو نهاد تقسیم شود که از طرف دیگر بتواند گروه های مختلف قومی را در دل خود جا دهد یگانه وسیله پایان بی ثباتی در کشور است.
5- پیجمین و آخرین پیشنهاد من این است که برای پایان گذاشتن به بی ثباتی موجود در کشور باید قانون اساسی کشور تعدیل گردد. قانون اساسی موجود که در حقیقت ادامه قانون اساسی زمان ظاهر شاه است. هرچندی که تضمین کننده اساسی ترین حقوق سیاسی و شهروند است و  توانسته حقوق سیاسی و شهروندی را تامین کند اما به دلیل اینکه قدرت بیشتر به شخص ریس جمهور میدهد این قانون نتوانسته است که مشکلات قومی و بی ثباتی  موجود در کشور را حل کند مثل ساختار حکومتی، قانون اساسی کشور هم باعث بی ثباتی بیشتر کشور گردیده و سبب شده است که به جای یک متوسل شدن به این قانون این قانون زیرپا شده و به جای آن به توافقنامه میان دو تکت انتخاباتی ارج گذاشت شود، بناً تعدیل قانون اساسی به گونه ای که قدرت را غیر انحصاری ساخته و صلاحیت های بیشتر برای ولایت کشور دهد باید سرخط هر گونه مذاکره و بحث میان نخبه گان کشور باید باشد. و تنها راه حل واقعی و ایجاد ثبات سیاسی در کشور حل موضوعات ارزشی مورد اختلافت، آوردن تغییر در ساختار حکومت و تعدیل قانون اساسی کشور به گونه ای که بتواند آیینه اقوام موجود در این کشور باشد است.

Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 362

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 130 مهمان آنلاین


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.