Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

نظام ریاستی یا پارلمانی تقابل شدید میان رئیس جمهور و رئیس اجرائیه حکومت وحدت ملی PDF پرینت ایمیل
مقـــــــالات - ســـــیاسی
نوشته شده توسط احمد سعیدی   
چهارشنبه ، 9 فروردين 1396 ، 20:40

نظام ریاستی یا پارلمانی تقابل شدید میان رئیس جمهور و رئیس اجرائیه حکومت وحدت ملی از امضای قرار داد بین داکتر اشرف غنی رئیس جمهور و داکتر عبدالله عبدالله رئیس اجرائیه که به موجب آن حکومت بنام وحدت ملی ایجاد شد اضافه تر از دو سال و چهار ماه میگذرد، در مواد  آن قرار داد تغییر قانون اساسی و نظام ریاستی به پارلمانی با درنظرداشت مواد قانون اساسی از طریق لویه جرگه گفته شده بود اصلاحات در کمیسیون انتخابات و برگزاری هرچه زود تر انتخابات پارلمانی ایجاد یک ملیون شغل جدید، آوردن امنیت سراسری و ده ها و صد ها وعده های دروغین سر خرمن که هرگز عملی نشد حالا از چندی بدینسو رئیس اجرائیه آقای داکتر عبدالله با نصب از تصاویر بزرگ  خود در شهر کابل شعار تغییر نظام را از ریاستی به پارلمانی سر داده است اما رئیس جمهور و مشاورین ارشد آن میگویند نظام ریاستی بهترین نظام است تا ما هستیم تغییر در قانون اساسی و ایجاد نظامی پارلمانی یک شعار میانتهی بیش نیست طرفداران داکتر عبدالله بشمول خودش نیز  در این روزها سخن از احتمال تغییر نظام سیاسی کشور و تغییر در قانون اساسی و دایر شدن لویه جرگه را در رسانه ها و سخنرانی های خویش زمزمه میکنند و بعضی از نماینده گان مجلس که دوره کاری شان خلاف قانون اساسی حالا هفت ساله شده است نیز پیشنهادات مبنی بر تغییر نظام سیاسی کشور از ریاستی به نظام پارلمانی دارند و میگویند  انتخاب رییس قوه مجریه یا رئیس حکومت باید  توسط پارلمان به صورت مستقیم صورت گیرد اما جناب رئیس جمهور آقای اشرف غنی و مشاورین ارشد شان، تغییر نظام سیاسی کشور را در حال و آینده دور از امکان میدانند. و هرگز آماده این عمل نیستند با در نظرداشت آنچه که گفته شد میخواهم در این مطلب به شکل ساده و مختصر به این سوالات ایجاد شده در باره نظام پارلمان و نظام ریاستی  پاسخ داشته باشم.

۱- چه تفاوت های بین نظام ریاستی و  پارلمانی وجود دارد.
در قدم نخست برای تبیین موضوع باید به تفسیر برخی تعاریف پرداخته شود. طبق آنچه که تا  کنون تعریف گردیده دولت و ملت  واحد سیاسی اند که دارای استقلال و جاکمیت، قلمرو، جمعیت و حکومت اند. در جهان مدرن و عصر حاضر دولت و ملتها جایگزین امپراطوریها و نظامهای سنتی و دیکتاتوری شده اند. مثلا دولت و ملت افغانستان در این دوران که آنرا به تعریف دیگر دوران مدرن و عصر نوین میگویند  جایگزین حکومت شاهی یا به عباره دیگر جاگزین حکومت قهقرایی تاریک اندیش طالبانی شده است. با در نظرداشت تعریف هر دولت، و ملتی دارای یک رییس دولت و هم چنین  یک رییس حکومت اند. رییس دولت و ملت یا رییس کشور مظهر وحدت ملی و هویت ملی و حل کننده اختلافات گفته می شود. رییس حکومت در واقع رییس قوه مجریه است و ریاست هیات دولت را برعهده دارد.
اما در نظامهای ریاستی، رییس کشور یا رییس جمهور هم رییس حکومت است و هم رئیس دولت به علاوه مسئولیت های ریاست جمهوری مسوولیت اجرایی را نیز به عهده  دارد.  یعنی در حقیقت ریاست کشور با ریاست حکومت هر دو را یک فرد اداره و رهبری میکند. بطور مثال  رییس جمهور آمریکا هم رییس دولت و ملت  آمریکا است و هم رییس هیات دولت و قوه مجریه. در تمام دنیا  نظام های ریاستی به  صورت جمهوری اداره می شوند.  در این نظام ها بین قوا تفکیک وجود دارد و قوه مجریه تا حد زیادی مستقل از قوه مقننه است.
در قانون اساسی افغانستان علی رغم آنکه نظام ریاستی معرفی و تصویب شده اما پارلمان، نیز دارای اختیارات و صلاحیت های مشخص خود را دارد بگونه مثال پارلمان صلاحیت اختیارات نظارتی بر دولت را دارد. اما در مقابل نه رئیس جمهور و نه رئیس اجرائیه هر دو  برامده از آرای مجلس نیستند روی این اصل هم رئیس جمهور و هم رئیس اجرائیه در افغانستان چندان عملا در برابر قوانین و فیصله های که پارلمان مینماید اگر طبق خواست و مفاد شان نباشد هیچ وقت به فیصله های پارلمان ، هرچه که باشد تمکین نمی کند.
اما در نظام های پارلمانی به نوعی بین رئیس جمهور و رئیس حکومت یا رئیس قوه مجریه تفاوت وجود دارد. در حقیقت در نظام های پارلمانی رئیس جمهور نقش نمادین و  تشریفاتی داشته و حل کننده برخی تعارضهای قوا را دارد و رییس حکومت یا صدر اعظم مسوولیت اجرایی را بر عهده دارد. در تمام کشور های دنیا تا کنون رئیس های آنها به دو گونه بوده اند. یا رییس جمهور هستند و یا شاه و ملکه. در این مدل چه رییس جمهور و چه شاه و یا (ملکه) دارای قدرت بالای اجرایی نیستند و نوعی نماد وحدت ملی و حل برخی تعارضات را دارند. اما نخست وزیر و یا صدر اعظم دارای قدرت اصلی است. او در واقع عمدتا رهبر حزب پیروز در انتخابات پارلمانی است.  در حقیقت امر در حال حاضر ما با دو گونه نظام پارلمانی روبرو هستیم، الف_ مشروطه سلطنتی( انگلستان ، ژاپن و ناروی ) ب_ جمهوری با نظام پارلمانی( هند و یا ترکیه). در این گونه مدلها قوه مجریه بر آمده از داخل قوه مقننه است.

۲-آیا نظام های ریاستی و یا پارلمانی به معنای مردم سالاری اند ؟
به عقیده من  پاسخ این سوال منفی است. دیده شده که بسیاری از ارزش ها و معیار های نظام  ریاستی به دام استبداد و خود کامه گی افتاده اند. بطور مثال کشور مصر در دوران زمامداری حسنی مبارک و یا کشور عراق زمان صدام حسین دارای رئیس جمهور صدر اعظم و پارلمان بودند اما رییس جمهور با افزایش اختیارات خود تمامی این نهادها را با خود کامه گی رهبری و اداره میکرد و این کشور ها را به سمت خودکامگی کشانیده بودند. از سوی دیگر نیز
نظام های پارلمانی هم می توانند به شکل استبدادی اداره شوند. چنانچه پس از انقلاب مشروطه و تصویب قانون اساسی در ایران قرار بود رضا شاه در کشور  ایران دارای اختیارات اجرایی و حکومتی نباشد و فقط بشکل تشریفاتی سلطنت کند. و مجلس شورای ملی ایران به عنوان نماد اراده ملت به انتخاب نخست وزیر اقدام و شاه به عنوان رییس کشور او را منصوب کند. اما عملا در دوران رضاشاه و محمدرضا شاه، رییس کشور (دولت ملت) یعنی شاه دارای قدرت اصلی و سیاسی کشور بود و پارلمان و صدر اعظم انتظار آن بودند که اعلی حضرت همایونی چه امر مینمایند تا اجرا کنند ، تشویشی وجود دارد که آهسته آهسته نظام کنون افغانستان با خود کامگی های که دارد به یک دیکتاتوری مطلق العنان تبدیل گردد .
در نظامهای پارلمانی، تکیه بسیار بیشتری بر احزاب می شود. احزاب در این نظامها با رقابت جدی در سطح محلی و ملی برای کرسی های پارلمان تلاش می کنند و رهبر حزب و یا ائتلاف پیروز  به عنوان نخست وزیر معرفی می شود. در کشور ما نه حزب سر تاسری وجود دارد و نه احزاب پخته و آب دیده بناً نظام پارلمانی بدون احزاب ملی و فراگیر میتواند چالش های جدی را در سر راه خود داشته باشد
۳-چرا در حال حاضر در وطن ما بحث تبدیل نظام ریاستی به پارلمانی خیلی داغ گردیده .
به عقیده من  این مساله دارای ریشه در قانون اساسی ماست. سخن گرم شدن نظام ریاستی و پارلمانی آن هم بین رئیس جمهور و رئیس اجرائیه بر میگردد به این اصل یعنی اختلافات بخاطر تقسیم صلاحیت ها بین رئیس جمهور و رئیس اجرائیه رئیس جمهور فکر میکند که من بنام رئیس جمهور  مانند آمریکا به نوعی تفکیک میان هیات دولت و کنگره آمریکا وجود دارد و رییس جمهور آمریکا دارای اختیارات زیادی است. و از سوی دیگر جناب رئیس جمهور فکر میکند با درنظرداشت قانون اساسی افغانستان رئیس جمهور اضافه تر از 20 ماده صلاحیت های زیادی دارد اما رئیس اجرائیه به این باور است که حکومت وحدت ملی بر آمده از مواد قانون اساسی نیست این یک حکومت توافقی بین دو شخص است که صلاحیت ها را 50/50 بین خود تقسیم کردند و سوی دیگر رئیس جمهور به این باور است که پست ریاست اجرائیه به فرمان من ایجاد گردیده و این پست بر آمده از رای اعتماد پارلمان نبوده بناً این تضادها  و باور ها برخی فعالیتهای ریاست  اجرائیه را دچار اختلال  و سر درگمی کرده است.
۴-آیا نظام پارلمانی در افغانستان می تواند عملی شود ؟
در قدم اول باید به دو سوال اساسی اشاره نمود در صورت حذف پست ریاست جمهوری و احیای نخست وزیری عملا نظام از شکل جمهوری به معنای کلاسیک خارج می شود.طبق تعاریف معمول علم سیاست جمهوری ها نظامهایی هستند که به ریاست رییس جمهور و نه شاه/ملکه(با حق سلطنت وراثتی) اداره می شوند.  البته همانگونه که اشاره شد بین جمهوریت و مردمسالاری لزوما این همانی وجود ندارد و چه بسا نظامی جمهوری باشد اما مردمسالار نباشد و چه بسا نظامی بدون ساختار جمهوری(مثلا مشروطه)، مردمسالار هم باشد. اما باید به این نکته اشاره کرد که می بایست در صورت چنین تدابیری، راهکارهایی برای تعریف نام نظام جمهوری اسلامی افغانستان اندیشیده شود. در واقع این سوال مطرح می گردد که رییس کشور( دولت-ملت) کیست؟ شاید یک تعریف این باشد که رییس دولت-ملت، آقای اشرف غنی است که به شکل مسقیم توسط مردم بوسیله آرای شان انتخاب گردیده اما نه تنها تیم اصلاحات و همگرایی بلکه همه مردم افغانستان میدانند که کرسی ریاست جمهوری افغانستان در حکومت وحدت ملی بر آمده از آرای مردم نیست بلکه برآمده از یک توافق سیاسی است که بین دو شخص امضا گردیده زیاد خوب میبود که مشکلات و خلاح قانونی که در  ایجاد شدن حکومت وحدت ملی وجود دارد توسط کارشناسان حقوقی و سیاسی در سطح ملی و بین المللی تجزیه و تحلیل میشد. که نشد از سوی دیگر اگر رئیس جمهور توسط مجلس انتخاب میشد یا انتخاب شود  که این نکنه نیز الزاماً مشکلات خاص خود را دارد. و در حال حاضر عملی نیست .
همچنان مساله دوم این است که در نظامهای پارلمانی، تکیه بیشتری بر احزاب می شود. احزاب در این نظامها با رقابت جدی در سطح محلی و ملی برای کرسی های پارلمان تلاش می کنند و رهبر حزب و یا ائتلاف پیروز  به عنوان نخست وزیر معرفی می شود. در واقع مردم پیش از انتخابات ،رهبر احزاب و برنامه های احتمالی آنها را می دانند و بر این مبنا رای می دهند. در فرهنگ امروز سیاسی افغانستان با توجه به فرهنگ حزب ستیزی ، این سوال مطرح است که مبنای رقابت در چنین مجلسی بشمول مجالس لویه جرگه  چه خواهد بود؟ به نظر می رسد به منظور پویایی نظام صرفا نمی توان به  نوسازی ساختار سیاسی نظام پرداخت بلکه نوسازی فرایندها و نهادهای سیاسی و ارتقای فرهنگ سیاسی نیز باید در دستور کار باشد. احترامانه به جناب آقای اشرف غنی رئیس جمهور و آقای عبدالله عبدالله میگویم با این شعار ها و با این رقابت ها شما نمیتوانید به اهدافی برسید که هم از بحران موجود در کشور جلو گیری کنید و هم مردم یکبار دیگر اعتماد از دست رفته خود را که در مورد شما وجود دارد دوباره بدست بیاورید ، اگر هدف شما کمپاین انتخاباتی برای دور دیگری از ریاست جمهور باشد مردم افغانستان هم عملکرد های شما را دیده و به گوشت و پوست خود لمس کرده اند که چه وعده دادید و چه در عمل انجام دادید. فکر میکنم آزموده را آزمودن خطاست .


Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 333

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

پـــــارســـــی

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 224 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.