Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

چالش های داخلی فراروی حزب اسلامی حکمتیار در توافق صلح با دولت افغانستان PDF پرینت ایمیل
مقـــــــالات - ســـــیاسی
نوشته شده توسط فرزاد رمضانی بونش، پژوهشگر مسائل منطقه ای   
چهارشنبه ، 5 آبان 1395 ، 16:20

فرزاد رمضانی بونش، پژوهشگر مسائل منطقه ایتوافق صلح با دولت افغانستان
توافقنامه صلح با حزب اسلامی حکمتیار اخیرا به وسیله «حنیف اتمر» به نمایند‎گی از دولت کابل، «امین کریم» به نمایند‎گی از حزب اسلامی حکمتیار و «عطا الرحمن سلیم» معاون شورای عالی صلح افغانستان، به امضا رسید و در نهایت نیز این سند به امضای پیر گیلانی رسید. این توافقنامه صلح دارای سه فصل و بیست و پنج ماده می باشد. فصل اول شامل اصول اساسی مربوط به رعایت و پیروی از دین اسلام، تحقق قانون اساسی و چگونگی خروج نیروهای نظامی خارجی از افغانستان است و در فصل دوم بخش اول وظایف دولت افغانستان را در قبال حزب اسلامی و بخش دوم وظایف های حزب اسلامی را روشن می کند. دولت تعهدات فراوانی را در قبال حزب اسلامی در این بخش بعهده گرفته است و امتیازاتی نیز به این حزب داده است
در واقع تعهداتی چون رفع تحریم های وضع شده علیه رهبر و اعضای حزب اسلامی با مراجعه به سازمان ملل متحد و مجامع بین المللی ، فراهم کردن شرایط زندگی رهبر و اعضای حزب، حق فعالیت سیاسی حزب اسلامی و احترام رهبر جهادی افغانستان گلبدین حکمتیار ، مصونیت قضایی رهبر و اعضای حزب اسلامی را در رابطه با اقدامات سیاسی و نظامی گذشته ، رهایی زندانیان حزب اسلامی، مشورت و حضور حضور رهبری حزب در تنظیم سیاست های مهم کشوری، جذب نیروهای مسلح حزب اسلامی به ارگان های دفاعی و امنیتی و بازگرداندن حقوق مامورین و افسران نظامی حزب اسلامی و.. مد نظر است . در این حال در بخش دیگری وظایف حزب اسلامی چون اعلام رسمی قطع جنگ و خشونت و تسلیم اسرا ، فعال نمودن دفاتر حزب، قطع رابطه با سازمان های تروریستی وظیفه ، یاری دولت در تامین صلح و ثبات مد نظر قرار گرفته است. در این  حال هر چند توافقنامه صلح میان دولت افغانستان و حزب اسلامی گلبدین حکمتیار نهایی شده است، ولی همچنان چالش های مهم داخلی فراروی آینده حزب اسلامی حکمتیار و توافق صلح با دولت افغانستان موجود است.
چالش های داخلی فراروی حزب اسلامی حکمتیار در توافق صلح با دولت افغانستان :
نوع تقسیم بندی جناح های داخلی حزب و انشعاب
در گذشته بعضی از اعضای حزب اسلامی تلاش کردند تا با حامد کرزای به تفاهم برسند، لذا در برنامه (ادغام مجدد) یعنی برگرداندن مخالفین مسلح به زندگی عادی و شرکت در رقابت سیاسی بجای جنگ چندین گروه از حزب اسلامی اجازه فعالیت سیاسی یافتند. بنابراین حزب اسلامی به شش جناح ارغندیوال، سباوون، خالد فاروقی، جریر، هلال، شوراهای حزب اسلامی همدرد و جناح حکمتیار در خارج از افغانستان تقسیم شد. در این بین در حالی که حکمتیار  دولت کابل را دست نشانده می دانست و بخش بزرگی از حزب نیز در کابل بودند و گاه حکمتیار آنان را خود فروخته می خواند. دامنه شکاف در وضعیت کنونی نیز در مورد مواردی چون موضوع عذرخواهی از مردم افغانستان به  خاطر رفتارهای گذشته بین «قریب الرحمان سعید» و «امین کریم» وجود دارد. لذا حکمتیار در تحولات بعد از توافقنامه باید چند گونگی حزب اسلامی را اصلاح و اعتبار رهبر حزب اسلامی را احیا کند. اما واقعیت این است که هر چند حزب گروه های انشعابی از حزب اسلامی را غیرقانونی دانسته و خواهان لغو آنان است اما این امر مخالف با قانون اساسی کشور است و بسیاری از جناح های جداشده چون حکمتیار سالمند نمی اندیشند. بنابراین یا باید حزب تغییرات نوینی انجام دهد و یا شیوه رهبری خانوادگی را دگرگون کند. این امر در حالی است که همه این تغییرات به ضرر حزب می باشد. در این بین باید توجه داشت که حزب حکمتیار پراکنده وضعیف شده و برآوردهای بسیاری میزان حضور و نفوذ کنونی حزب حکمتیار در بین مردم افغانستان را در حد 5 درصد میدانند.

شخصیت و نوع رهبری حکمتیار:
هر چند حكمتيار در عيد سعيد قربان اعلام کرد آماده امضاي موافقتنامه صلح با حكومت است و ادامه جنگ به نفع دشمن‌هاي افغانستان است اما نوع تفکر انحصار طلبانه ای حکمتیار ، مواضع متعدد در جریان سازش و جنگ مسلحانه ، همراهی با داعش، آینده سهم خواهی از دولت در کابل و برگزاری انتخابات بر بنیاد سهم احزاب و.. میتواند بر آینده توافقنامه تاثیر گذارد . در این حال باید توجه داشت که هر چند در سالهای حکمتیار در فکر نوعی مصالحه با دولت مرکزی و مذاکره و صلح بوده، اما همزمان هم شرط هایی چون بیرون رفتن نیروهای خارجی از افغانستان، بنیان حکومت موقت ، مصئونيت قضايي، بيرون رفتن نام اعضاي حزب از ليست سياه و رفع تحريم‌هاي بين المللي داشته است. در این بین امضای توافقنامه صلح بین حزب اسلامی و دولت کابل نیز با توجه به شخصیت و نوع رهبری حکمتیار می تواند در هر حوزه از موارد توافق و امتیاز به چالش عمده ای روبرو گردد.

رویکرد حزب جمعیت اسلامی و گسترده مخالفت های نهادهای مدنی و احزاب
در واقع نهادهای حقوق بشری و مدنی، مسوولان کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، نهادهای جامعه مدنی، احزاب سیاسی، حزب همبستگی افغانستان، عبدرب‌الرسول سیاف، یونس قانونی، مجددی و .. با تکیه بر رویدادهایی چون جنایات جنگی حزب حکمتیار علیه توافق صلح با حکمتیار بوده اند. از این منظر در شرایط فعلی رهبران هزاره پیوستن حکمتیار با دولت را نمی پسندند نسل جدید در افغانستان حکمتیار را عامل اصلی تمام جنگ ها و کشته شدن دهها هزار کابلی می داند. گذشته از این جناح های قدرتمند در داخل نظام در گذشته با حزب اسلامی به رهبری حکمتیار درگیر جنگ بوده و برخی چون «احمد ولي مسعود» رئيس بنياد «احمد شاه مسعود» توافقنامه صلح دولت كابل با حزب اسلامي گلبدين حكمتيار بيشتر شبيه ائتلاف می دانند. درهمین راستا برخی نیز بر این نظرند که هدف اشرف غنی رئیس جمهور افغانستان از امضا این توافقنامه تضعیف دکتر عبدالله ریاست اجرایی است.
در این میان هر چند جمعیت اسلامی و دکتر عبدالله، و عطا محمد نور از مخالفت با امضای توافقنامه کنار رفته و سرانجام از پیوستن حکمتیار به روند صلح حمایت کرده اند ، اما همچنان مخالفت های پیدا و پنهان موجود است و پتانسیل و بسترهای بسیار زیادی برای مخالفت با صلح با حکمتیاز و ایفای نقش  سیاسی در دولت در جامعه و شخصیت های افغانستانی وجود دارد. همین امر به نوبه خود چالش مهمی در ایفای نقش بیشتر حزب اسلامی در آینده خواهد بود.
نوع جهت گیری طالبان:
در سالهای گذشته حکمتیار تلاش نمود تا طالبان جناح وی به عنوان یک جناح مستقل بپذیرند اما طالبان پیوستن جناح های مختلف حزب به حکومت کابل را یک برنامه از جانب حکمتیار می دانست و حتی حکمتیار را ستون پنجم امریکا که از پشت خنجر می زند می دانست. در همین راستا درگیری هایی هم رخ داده بود. علاوه براین موضع گیری های متناقض حکمتیار و رفتن به سوی  القاعده و اسامه بن لادن و سپس داعش موجب نوعی بدبینی در بین طالبان شده است. در این بین اکنون نیز بین  طالبان و حزب اسلامی مخالفت‌های فراوانی وجود دارد و طالبان (که  خود را نیروی اصلی جهاد میداند) حاضر به قدرت گرفتن حزب اسلامی در برابرش در مناطق پشتونی نخواهد شد. در این بین حتی اگر طالبان نیز در روند مذاکره به صلح  میانجی گری حزب اسلامی را پذیرا باشد در واقع سهم اصلی کیک جنوب را خود میخواهد و  حزب اسلامی را چندان نیرویی  قابل توجه نمی داند. این نگاه از یک سو در حالت جنگ طالبان با کابل به تشدید تنش  حزب اسلامی با طالبان می انجامد و از سویی در صورت توافق طالبان با دولت به حزب آسیب خواهد زد.

ناتوانی دولت و  زیاده خواهی آینده حزب
هر چند محمد اشرف غنی، امضای توافق نامه صلح میان دولت و حزب اسلامی را به مردم افغانستان تبریک گفت و از سایر گروه‌های مخالف مسلح خواست که وارد مذاکرات صلح شوند و در کنار آن حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین افغانستان از امضای توافقنامه استقبال کرد و شورای صلح و نجات افغانستان، دیده‌بان حقوق بشر، ابراهیمی» رئیس پارلمان افغانستان ، بسیاری از نمایندگان مجلس سنای کشور حمایت از این توافقنامه صلح را اعلام کرده اند اما باید گفت در این موافقت ها سودهای بسیار امنیتی، اقتصادی  و سیاسی و درك واقع‎بينانه‎تر حزب از شرايط و وضعيت كشور مورد توجه بوده است اما اگر وضعیت بعد از  توافق ثابت نباشد بسیاری از موافقان میتوانند نظر خود را تغییر می دهند.  در این بین مشکلات تکنيکی موافقت‌نامه صلح با حزب اسلامی و وجود اختلاف‌هایی چون بر سر سپردن برخی امتیازات به رهبر حزب اسلامی چون مالی و سیاسی و نوع خواسته های پیشین و آتی حزب میتواند خود  چالشی مهم در روند پس از توافق باشد. در واقع جایگاه آقای حکمتیار در امور سیاسی و کشورداری و چگونگی تعهد دو طرف به رعایت و احترام به قانون اساسی افغانستان در حالی مد نظراست که حتی خروج نام حکمتیار  از فهرست سیاه سازمان ملل و مصونیت قضائی او از «عملکردهای سیاسی و نظامی» توسط کابل‌ هم ممکن است با چالش روبرو باشد. در بعد دیگری اگر صلح با حزب اسلامی حکمتیار، نتواند به دولت کابل و روند مذاکرات صلح افغانستان کمک کند، توجه به نقش طالبان از اهمیت فزاینده‌ای برخوردار خواهد شد و از دامنه توجه و امتیاز به حزب اسلامی کاسته می شود.



Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 409 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.