Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

کشمـــکش قــدرت و بُحـــران صلاحیت در حکــومت وحــدت مــلی افغــانســتان PDF پرینت ایمیل
مقـــــــالات - ســـــیاسی
نوشته شده توسط داکتر هارون امیرزاده   
جمعه ، 21 آبان 1395 ، 08:29

کشمـــکش قــدرت و بُحـــران صلاحیت در حکــومت وحــدت مــلی افغــانســتانبرای ویلیم شکسپیر درامه نویس شهیر انگلیس جهان تیاتر است و انسانها اکتر هر کس درین دنیا نظر به استعداد و توان خود نقش آفرینی میکند. به باور من هیچ کسی از مادر جنرال، والی، رییس اجراییه و یا رییس جمهور تولد نمی شود.داکتر هارون امیرزاده انسانها در فرآیند زندگی نقش های موفق و یا ناموفق را مطابق به توانایی ها و محدودیت های شرایط زیست خویش تجربه می کنند.

اما در تیاتر سیاست افغانستان بسیاری رهبران سیاسی وجود دارند از رییس جمهور معروف به مغز متفکر دوم دنیا گرفته تا معاون اول و دوم از رییس اجراییه گرفته تا جنرال و وزیر نقشی را بازی می کنند که نه توانایی، کفایت و شایستگی آنرا دارند و نه به قانون و اراده مردم احترام می گذارند.

درین روز ها که بحث صلاحیت، قوم گرایی و تمرکز گرایی قدرت در نظام سیاسی افغانستان در محافل سیاسی در داخل و خارج داغ است، از میان صد ها تن سیاست مداران موفق و ناموفق افغانستان عطا محمد نور راکه بیش از یک دهه است بحیث والی موفق کار می کند در مقایسه با داکتر عبدالله، جنرال دوستم و ضیا مسعود که داد از بی صلاحیتی می زنند به بحث گرفته ام.
نخست،صلاحیت سیاسی چیست؟

صلاحیت در اداره دوجوانب دارد؛ جانب حقوقی و جانب کفایت کاری و توانایی های فردی.
از لحاظ حقوقی در عرصه دولت داری صلاحیت ها، اختیارات و مسوولیت ها از رییس جمهور تا پایان ترین مقام ها و مامور دولتی در چهارچوب قانون اساسی و قوانین فرعی تعریف و مشخص شده است. اما استفاده موفقانه از صلاحیت های مندرج قانون نیاز به توانایی، دانش و ابتکارات فردی و مدیریت دارد.

با تاسف در افغانستان باوجودیکه قوانین وجود دارد، ولی نقض قوانین و عدم شایستگی مقامات از رییس جمهور تا پایین ترین سطح باعث بحرانات سیاسی بزرگ شده است. برجسته ترین مثال آن کشمکش اخیر میان جنرال دوستم با رییس جمهور، نارضایتی احمد ضیا مسعود و یا شکوه داکتر عبدالله از نقض توافقنامه سیاسی وسلب صلاحیت آنها از مقام های شان است.
پرسش اساسی اینست چگونه رییس جمهور صلاحیت های قانونی داکتر عبدالله، جنرال دوستم و احمد ضیا را  در دست خود" قبضه" کرده است؟
درین شکی نیست که رییس جمهور غنی یک شخصیت قدرت محور است. افزون بر آن او یک قبیله گرا است و بقول واشنگتن پست او تمام مقامات بلند دولتی را با صلاحیت های بزرگ و سر شار از فساد در اختیار کادر های قبایل خود به دلایل غلجایی پرستی سپرده است. درانی ها را که در حکومت کرزی از قدرت پر رنگی برخوردار بودند به حاشیه رانده است و اقوام غیر پشتون را اصلا تحمل نمی کند. اما غیر عادلانه است که تنها رییس جمهور فعلی افعانستان، اشرف غنی را قبیله پرست و تمرکز گرا خطاب کنیم، رییس جمهور قبلی افغانستان جناب حامد کرزی نیز یک شخصیت قدرت محور و درانی گرا بود و اقوام غیر پشتون را با توطیه های گوناگون به حاشیه راند و یا مورد ترور های هدفمند قرار داد.

باید گفت قوم محوری قدرت تنها به رهبران پشتونتبار خلاصه نمیشود، غیر پشتونها در قوم پرستی هم عقب نمانده اند. بگونه مثال جنرال دوستم در قوم پرستی تحت نام ترکتباران پیشتاز تر از دیگران است. جالب اینست که او خود را نماینده و رهبر به گفته ایشان ۲۰۰ میلیون ترکتبار از ازبیکستان تا ترکیه معرفی می کند. هم چنان به مشکل می توانید در حوزه صلاحیت او غیر ازبیک تبار را بحیث پایین ترین مامور در مرکز و ولایات جوزجان و فاریاب پیدا کنید.
داکتر عبدالله که در اصل از پدر پشتون قندهاری و مادر پنجشیری است ولی بحیث نماینده و هویت تاجیکان شهرت دارد، نیز مهتم به تاجیک محوری قدرت شده است. کمترین کادر شایسته غیر جهادی را می توان در حوزه صلاحیت ایشان پیدا کرد.

متاسفانه این یک چیزی تعجب آور و غیر عادی در جامعه ای قوم محور مثل افغانستان نیست، که تمام تاریخ معاصرش سر شار از جنگ انحصار قدرت توسط این و یا آن قبیله بوده است.

مطابق به توافقنامه سیاسی حکومت وحدت ملی قدرت میان طرفین تقسیم شده است، اما وقتی رهبران غیر پشتون از صلاحیت های قانونی شان استفاده نمیکنند و یا کادر شایسته و یا توانایی استفاده کردن را ندارند، چرا رییس جمهور تمامیت خواه آنانرا به حاشیه نراند؟

اما ارگ با همه غیر پشتونها برخورد یکسان ندارد. آنعده شخصیت های غیر پشتون که در برابر تمامیت خواهی ارگ زانو نمی زنند و از صلاحیت های قانونی شان استفاده لازم می کنند، سیاست شان تفاوت دارد. شاید برجسته ترین مثال آن استاد عطا محمد نو والی قدرت مند و با صلاحیت بلخ باشد.
جنرال دوستم که در مشروعیت دادن و بقدرت رساندن اشرف غنی  نقش کلیدی دارد و در قانون اساسی کشور جایگاه معاون اول بروشنی تعریف شده، چگونه صلاحیت های او توسط رییس جمهور به اصطلاح جناب دوستم "قبضه" می شود؟

واقعیت اینست که در دو سال گذشته جنرال دوستم حتا برای یک ماه هم در دفتر معاونیت اول کار نکرده و اکثراً در ترکیه استراحت می کند و یا مصروف زردآلو چینی و یا شیر دادن چوچه آهو در فاریاب و جوزجان است و یا در عملیات های بی ثمر مصروف است.

این پرسش در ذهن هر شهروند افغانستان می تواند خلق شود که جنرال دوستم معاون اول رییس جمهور اشرف غنی است و یا معاون اول رییس جمهور اردوغان؟

پس وقتی شما در مرکز قدرت تان حضور نداشته باشید، رییس جمهور تمامیت خواه با کمال میل صلاحیت های شما را" قبضه" می کند.

احمد ضیا مسعود که در انتخابات صرف بر اساس یک عقده با داکتر عبدالله بحیث ابزار اشرف غنی خدمت کرد، بر اساس کدام پایگاه اجتماعی از اشرف غنی توقع صلاحیت دارند؟

احمد ضیا به جز از یدک کشیدن تخلص "مسعود" از نام برادرش از خود چه توانایی دیگری دارند؟

دوم، تعویض نقش سیاست مداران کامیاب و ناکام در تیاتر سیاسی افغانستان

فرض کنید داکتر عبدالله، جنرال دوستم و احمد ضیا بجای استاد عطا محمد نور بحیث والی قدرت مند و با صلاحیت بلخ کار می کرد و استاد نور بجای آنها بحیث رییس اجراییه، معاون اول رییس جمهور و یا نماینده خاص رییس جمهور در امور حکومت داری خوب کار می کرد، چه اتفاق می افتید؟ آیا استاد عطا از بی صلاحیتی شکایت می کرد و آقایان دیگر با صلاحیت کار می نمودند؟
(1جنرال دوستم در نقش والی بلخ
بدون شک جنرال دوستم بلخ را به مرکز پان ترکیزم و زورگویی مثل سالهای اول سقوط حکومت داکتر نجیب الله تبدیل خواهد کرد، و استعداد و توانایی های خویش را در تصفیه حسابات قومی و سازمانی و یا زورگویی های جنبشی های تازه به دوران رسیده به نمایش خواهد گذاشت و بلخ به فاریاب و جوزجان بی ثبات دیگری تبدیل خواهد شد.

(2 عبدالله در نقش والی بلخ
بازار خرید و فروش عطر و پودر و لباسهای پُر قیمت فرانسوی و امریکایی گرم خواهد شد و یا در حسرت دیدار رییس جمهور شب و روز خواب از چشمان ایشان خواهد پرید.

(3 احمد ضیا در نقش والی بلخ

شب و روزجناب شان در زیر فوتو های مسعود و استاد ربانی و پوشیدن پکول های مسعود مانند سپری خواهند کرد و یا از بی صلاحیتی با ریش سفیدان پنجشیر و فرماندهان سرگردان جمعیت درد دل خواهد کرد. چه کاری بهتر ازین خواهند کرد؟

(4 اما آیا استاد عطا نور از بی صلاحیتی شکوه خواهند کرد؟

به باور من هرگز دو سال بی صلاحیتی را تحمل نمی کرد که کارد در مغز استخوان برسد. حقوق، اختیارات و جایگاه خویش را روشن می ساخت.

استاد عطا بر خلاف عبدالله رسالت، جایگاه و پایگاه مردمی خود را خوب می دانند. ایشان دست نشانده ای غنی احمدزی نیستند. او مشروعیت یک بخشی بزرگی مردم را باخود دارد و مطابق به توافقنامه سیاسی 50 فیصد قدرت را در دست دارد و از حمایت مردم و جامعه جهانی برخور دار است، کدام قدرتی می تواند او را سلب صلاحیت کند؟

این در حالیست که جناب اشرف غنی بحیث رییس جمهور توافقی هستند و از بحران مشروعیت و تقلب رنج می برند. چگونه اشرف غنی می تواند آقایونی راکه ادعای حمایت 200 میلیون تر کتبار از ازبیکستان تا ترکیه دارند و می توانند حکومت غنی را با تمام ساز و برگش در ظرف دو ساعت"بپرانند" صلاحیت آنها را در دست خود قبضه کند؟
به همین گونه آن آقایونیکه ادعای افتخارات جهاد بر علیه ابرقدرت شوروی سابق و مقاومت در برابرهیولای تروریزم جهانی دارند و رییس جمهور را یک آدم بی ریشه و دیسانتی میشمارند، چگونه از دست بی دادگری و تمامیت خواهی او فریاد می کشند؟

به باور من دستان داکتر عبدالله، جنرال دوستم و احمد ضیا را اشرف غنی و یا حنیف اتمر و یا چند نفر تمامیت خواه دیگر بسته نکرده اند و نه آنها توانایی و صلاحیت قانونی این را دارند. دستان آقایون را خود شان از بی کفایتی، بی برنامه‌گی و کوتاه باوری در سیاست بسته کرده اند.

داکتر هارون امیرزاده
لندن
سوم نومبر 2016

Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

آخرین به روز رسانی در جمعه ، 28 آبان 1395 ، 09:55
 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 333

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

پـــــارســـــی

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 205 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.