Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

جایگــــاه نـــــوروز در جغـــرافیای جهــــــــانی PDF پرینت ایمیل
فــــرهنگی - عنعنـــــوی
نوشته شده توسط پروفیسور رسول رهین   
دوشنبه ، 28 اسفند 1391 ، 15:00

جایگــــاه نـــــوروز در جغـــرافیای جهــــــــانیتاریخچـــه نــــوروز:
نوروز يكي از قديمي ترين جشن هاي آريايي و ياد گار چند هزار ساله حوزه تمدنی ما ميباشد. اين جشن بزرگ ملي زماني در سر زمين آريانای بزرگ بر گزارگرديدكه بيداري و تجدد حيات در طبيعت آغاز گرديده بود. تجدد حيات و بيداري هنگامي آغاز گرديد كه سردي زمستان پايان يافت ودر دامان كوهساران لاله و ريحان روئيد.پروفیسور رسول رهین

واژه نوروز مرکب از واژه فارسی دری «نو» و «روز» است. در روزگاران کهن آریاییان این واژه را "ناوا سرِدا" یعنی سال میگفتند. مردمان آریایی آسیای میانه نیز در زمان سلاله های سغدیان و خوارزمشاهیان، نوروز را "نوسارد" و "نوسارجی" می نامیدند.

 

بنابه گزارش بانو مری بویس پژوهشگر و زرتشت شناس انگلیسی، در سرزمین آریانا جشن نوروزی را جشن «نواسراده» می خواندند و از جشن نوروزی منحصرا " در منابع پهلوی یعنی منابع جدیدتر از دوران هخامنشیان یاد شده است که طی آن آریائیان این جشن را به نام جشن بهاری باشکوه و جلال هر چه تمامتر در نخستین روز بهار در نخستین ماه سال فروردین یا (حمل) برگزار می کردند.

در زین الاخبار محمودگردیزی آمده است که یما خشیه (یمای درخشان، که پسانها آریائیان آنرا به جمشید خلاصه نموده اند) برای اولین بارجشن نوروزی را جهت ادای سپاس و شکران اینکه مریضی ها و علالت مزاج سه صد ساله آریایها که توسط سرما ها و گرما های متعدد و پی در پی برآنها وارد آمده بود، رفع گردید، برگزار ساخت. این جشن بهاری بصورت شاندار همه ساله با محفل دف وچنگ، تیر اندازی و نیزه بازی و پهلوانی استقبال میشد.

عبدالحی گردیزی نوروز را مربوط به روز تاجگذاری (جمشید) میداند. او میگوید: " این روز را، نوروز گویند. زیرا که سر سال باشد وشب وروز، برابر شود. اندرین روز، جمشید به حرب دیوان رفت و همه را مقهور کرد.." در نوروز نامه، خیام نوروز را منسوب به (کیومرث) اولین پاد شاه پیشدادی میداند.
علامه علی اکبر دهخدا نیز گزارش می دهد که آریاییان جشن نوروزی را به نام جشن فروردگان جشن می گرفتند و استاد توس، حکیم ابوالقاسم فردوسی، در این رابطه می گوید:
به جمشید بر گوهــــر افشاندند
مر این روز را روز نــــو خواندند
چنین جشن فـــرخ از آن روزگار
بمانــده از آن خســروان یادگار
بر اساس برخی از نظریه ها، جمشید، پادشاه پیشدادی همان شاهی است که بر قوم آریایی پیش از مهاجرت آنان به فلات ایران و هند در پایانه هزاره سوم پیش از میلاد فرمان می راند. در اوستا از این شاه به نام جمشید یا جم درخشان و در کتاب های سانسکریت و "ودا" کتاب مقدس هندیان از او به نام "ییمه" نام برده اند. منشاء‌گزارش فردوسی در مورد جشن نوروزی نیزهمان کتاب "خوتای نامک" یا "خداینامه" اثری از دوران ساسانیها است و به نظر می رسد گزارش های مری بویس و دهخدا و استاد توس نیز در رابطه با زمان برگزاری جشن نوروزی جملگی مربوط به دوران پس از زمان فتح بابل یعنی سال ۵۳۹ پیش از میلاد باشد.
بنابه گزارش علامه دهخدا آریائیان پنج روز نخست از آغاز نخستین ماه بهار را نوروز کوچک و روز ششم را، روز هئوروتات (خرداد) یا نوروز بزرگ می خواندند و آریائیان روز ششم یعنی نوروز بزرگ را روز تاج گذاری جمشید پادشاه پیشدادی می دانستند. قصه ها وحکایات فراوانی وجوددارد که میگویند، جمشید نخستین شاه پیشدادیان باختردرهمین روزبه پادشاهی رسید، وباتوجه باینکه نوروز سرآغازفصلی اززندگی پرمیمنت انسان است، این روز را مبدای حکومت خود قرارداد وآریاییان آن راهمه ساله با پندارها وباورهای دینی وشگونهای نیک و باورمند، وبا امید عنایت فریزدانی اهورامزدای واحد پیشوازمیگرفتند. در روایت دیگری آمده است که جمشید نیشکر را در این روز یافت و مردم از کشف خاصیت آن متحیر شدند. پس جمشید دستور داد تا از (شهد) آن شکر ساختند و به مردم هدیه دادند. از این رو، آن روز را نوروز نامیدند. ونیز در مجله فرهنگ آریانا، در باره نوروز از زبان شاعر بزرگ زبان فارسی فردوسی بزرگ نقل قول کرده اند که: جمشید بعد از یک سلسله اصلاحات اجتماعی، بر تخت زرین نشست و فاصله بین دماوند و بابل را در یک روز پیمود و آن روز را (روز هرمزد) نامیدند. (روزهرمزد، روز اول ماه حمل یا فروردین ماه را میگفتند) چون مردم این شگفتی از وی بدیدند جشن گرفتند و آن روز را (نوروز) خواندند. در جای دیگر شاهنامه، آمده است که جمشید در حال گذشتن از آذربایجان بود که دستور داد در آنجا برای او تختی بگذارند و خودش با تاجی زرین بر روی تخت نشست. با رسیدن نور خورشید به تاج زرین او، جهان نورانی شد و مردم شادمانی کردند و آن روز را روز نو یا نوروز نامیدند. از نظر ابـوريحـان بـيرونی، نوروز نخـستين روز اسـت از فـروردين مـاه، زيـن جـهت روز نـو نـام كردند، زيرا كه پيـشانی سـال نـو است.
به همه حال شـمـاربیشتر پـژوهشـگـران و سخـن‌پـردازان، ريـشه تـاريـخی جشن نـوروز را بـه جـمشيد نسبت داده‌ و آنــرا "نـوروز جمشيدی" نامیده اند. بنابر افـسانه‌هــای كهن، جمشيد شاه هـفت هـزار سـال پيش دستور بـه بـرگـزاری نـوروز را ‌داد. به دستور او مردم در سراسر امـپراتوری آریانای کبیرهرسـاله هـرمـزروز (نخستين روز فروردين) یا حمل را جـشن می‌گـرفـتند و بـه شادی می‌پـرداختند. چنانچه در شاهنامه فردوسی می‌خوانيم:
بـه جـمشيد بـر گوهر افــشانـدند
مــرآن روز را روز نـو خـــوانـدند
سـرسـال نـو هـرمــز فــروديـن
بـر آســوده از رنــج روی زمــين
بـزرگـان بـه شـادي بيـــاراستـند
مي و جام و رامشگـــران خواستند
چنين جشن فرخ از آن روزگـــــار
بمـامـانـد از آنخــسروان يــادگـار

در زمان اشکانیان و ساسانیان نیز نوروز گرامی داشته می‌شد. در این روزگاران، جشن‌های متعددی در جریان یک سال برگزار می‌شد که مهمترین آنها جشن نوروز و جشن مهرگان بود. برگزاری جشن نوروز در دوران سلاله های اشکانیان و ساسانیان نیز مانند ادوار جمشیدی دست کم شش روز را در برمیگرفت. ایشان نیز نوروز کوچک و نوروز بزرگ داشتند. نوروز کوچک یا نوروز عامه پنج روز بود و از یکم تا پنجم حمل یا فروردین گرامی داشته می‌شد و روز ششم حمل یا فروردین بنام نوروز بزرگ جشن شکوهمندی برپا می‌شد. در روزهای نوروز عامه، قشری از اقشار مردم، چون (دهقانان، روحانیان، سپاهیان، پیشه‌وران و اشراف) به دیدار شاه می‌آمدند و شاه به سخنان ایشان گوش می‌داد و برای حل مشکلات آنها دستور صادر می‌کرد. روز ششم که نوروز بزرگ آغاز میشد، باید شاه حق قشرهای گوناگون مردم را ادا میکرده بود و در این روز یعنی روزششم، جشن نوروز بزرگ برپا میشد این تنها نزدیکان شاه بودند که درین روز میتوانستند به نزد شاه حضور یابند و در مراسم شکوهمند جشن نوروزی با شاه اشتراک و از نمایشات و مراسم گوناگون نوروزی لذت ببرند.

امـا دريغا که آيـين و جشن بزرگ نـوروزی از گـزند روزگـار در امـان نماند، در گـذر پر فـراز و نشيب تـاريـخ، چندين بـار بر زمينه فرهنـگ ‌ستيزی و تاريـک‌انـديـشی تـيره‌دلان و شـورچـشمـان از بـيرون و درون سرزمین آریانای بزرگ مـورد تاراج و هجـوم قرار گرفت، حتا تا مرز فراموشی کنار زده شد، امـا بـه همت نـوروزبـاوران هيـچ‌گـاه از ياد نرفت و جايگاه بلند خـود را در روان و قلب بـاشنده گان سرزمـين‌هــای حـوزه بزرگ نـوروزی از دست نداد. کينه ‌توزی نسبت بـه نـوروز بـا نخستين حمله عرب‌هـا بـه سرزمين آریایی ها بر می‌گردد. عرب‌هـا در پی لشـکرکـشی بـه سرزمـين‌هــای پارسیان (ايران کنونی)، خراسان و فرارود بـا خـود دين اسلام، فرهنگ و زبـان عربی را آوردند، در برابر فرهنگ، زبـان و سنن سرزمـين‌هــای بومی‌ تعصب و ستيز نشان دادند، در پی از بين بردن آنهــا و جايگزين ساختن فرهنگ و زبـان عربی برآمدند. در ايـن راستا آيـين نـوروزی بـه عـنوان کـهن‌ترين سنت و همگانی‌تـرين جشن در گستره سرزمـين‌هــای آريایی، نيز دگرگون گردید.
خـلفای عرب در ابـتدا تـلاش کـردنـد که نـوروز را در سرزمـين‌هــای اشغـالی از جـملـه در خـراسان ‌زمين بـه بـوته فراموشی بسپارند و از ايـن رو آنــرا حرام پنداشتند و بـرگـزاری جشن نـوروز را منع کـردنـد. امـا بـه زودی پی بردند که چنين کاری از يکسو بنابر پايداری نـوروزبـاوران و از سوی ديگر بنابر دلايل اقتصادی ممکن نيست، بنابرين بـرگـزاری مراسم نـوروزی را در ازای مـاليات سنگـين و دريافت هـديه‌هــا و تحـفه‌هــای نـوروزی بـه صورت نـوعی خراج مضاعف برای خراسانيان اجـازه دادنـد که آيـين و مراسم نـوروزی را بـرگـزار کنند. با شروط وضع شده، بـرگـزاری نـوروز سبب می‌شد که امـيران و بزرگـان سرزمـين‌هــای قلـمـرو خليفـه ها در خـاور از جـملـه خراسان بـه مناسبت بر گزاری جشن های نـوروزی هديه‌هــای گـران‌بـهــا برای خليفه ها بفرستند. ملاحظه بفرمائید، در آئین عربهای آن دوران، بـرگـزاری آيـين نـوروزی حرام بود، امـا دريافت هديه‌هــا و تحفه‌هــای نـوروزی حلال.
در تداوم کيـنه‌توزی اعراب بـا آيـين نـوروزی گروههــايی سعی کـردنـد تا فرهنگ و فـلسفه شـاد و زنـدگـی‌آفرين نـوروز را کم‌رنگ سازند و بـه آن بيشتر رنگ فلسفه و فرهنگ عزا داری و نـوحه‌سرايی بدهند. یعنی هنگامی که مردم خراسان دین مقدس اسلام را پذیرفت، بنا بر تداول تقویم قمری که مبداء خود را از هجرت پیامبر اکرم (ص) می گرفت، آغاز سال ماهتابی به محرم الحرام برابر می شد و نخستین دهۀ روزهای محرم الحرام، روزهای سوگ و ماتم بود، لذا میگفتند که مناسبتی با سرور و شادی ندارد، از همین رو نوروز مدتی از شکوه پارینه اش بازافتاد، هرچند بکلی متروک نگردید.
حکمروایان اسلامی وعالمان قشری دینی که تعصب وستیزه جویی با فرهنگ و اخلاق به اصطلاح غیر اسلامی داشتند، چون نتوانستند ریشه های آیین نوروزی را بخشکانند، ناچار به ماندگار بودن آن تن داده، کوشیدند به آن رنگ وبوی اسلامی ببخشند. ایشان روایت ها و داستانهای گونه گونی را به نوروز، نسبت دادند. از آنجمله روز نجات بنی اسراییل و عبور موسی و پیروا نش از رود نیل، روز بعثت پیامبر اسلام (ص) و روز انتخاب علی (ع) به خلافت را مصادف به روز نو روز روایت کردند. و نیز براساس روایات اساطیری وتاریخی گفتند که درنوروزکشتی نوح ازطوفان بلاجست وبرکوه جودی نشست، درهمین روزحضرت موسی کلیم الله وحی گرفته است، حضرت عیسی ابن مریم مقدس درنوروز به پیامبری مبعوث گردیده، ودرهمین روز حضرت سلیمان(ع)انگشتر خودراکه رازحشمت وحکمت اوبود، پس ازچهل روز بازیافت، خلقت عالم درهمین روز پایان یافته است. این روایات و باورها و روایات فراوان، نوروزرادرپیشگاه نسلهای متوالی انسان آریایی وسایر مناطق جهان معززترگردانید وبه بقاء ودوام آن بیشترافزود.
به آنهم، علما ومتولیان دینی خلافتهای اسلامی، پس از استقرار اسلام در ممالک مفتوحه، شماری از ارزشها وسنت های بومی سرزمینهای مفتوحه را مورد نقد وباز نگری قرار دادندکه ستیزه جویی ها ونبرد های گسترده یی را در تاریخ وفرهنگ ما، به همراه داشت. گویا، شماری از رسوم وسنت های گذشته که پایگاه سست، بی ریشه وگسسته داشتند، جای خود را به سنت ها وعادات نو که صبغه دینی ومذهبی داشت، سپردند.
واما نوروز، در همه زمانه ها، ودر کشاکش تمام نبرد های فکری، دینی و اجتماعی و فرهنگ ستیزی های خصمانه، جایگاه خود را از دست نداد وبه شاخ وبرگ وبار خودافزود. برای پاسداری از آیین نوروزی، نقش شماری از فرهیختگان، دانشمندان وآزادیخواهان خراسانی ودر مجموع نخبگان همین حوزه تمدنی، بدون شک بر جسته است که برای حراست و زنده نگهداشتن آن تلاش ها و فدا کاری های بیدریغ کرده اند. گفته میشود که ابو ریحان بیرونی، در روز نوروز ومهرگان، دست از کار باز میداشت وبه استراحت وشادی می پرداخت. انگیزه پاسداری از نوروز چنان محکم و ریشه دار بوده است که طبقات و گروه های مختلف اجتماعی، نمی توانسته اند از جاذبه وتاثیر ان بدور بمانند. تداوم سنت نوروزی، در حالیکه هزاران رسم وآیین دیگر دربستر تاریخ رنگ میباختند وبه فراموشی سپرده میشدند نشان از ان داشت که این آیین وسنت جلیل، ماندگار می ماند وبا زنده گی عملی مردم پیوند می یابد. چرا که پیام آور سازنده گی، تحول وشاد کامی برای مردم بود. در مراسم وآیین نوروزی، هیچگاه غم و اندوه وکینه جویی وحـــسد وعقده، وجود ندارد وپیوسته با نشاط و زنده گی و تحول و تغییر همراه است. در یکی از داستان های شاهـنامه آمده است: (دارا، در واپسین لحظه های زنده گی، هنگامیکه دختر خود را به اسکندر می سپرد، جزء وصا یای او، یکی هم نگهداری از سنت نو روز وجشن (سده) بود. فردوسی بزرگ گوید:
نگهدار این فر جشن سده
همان فر نو روز آتشکده
گویند در ادوار باستانی از جشن نوروز، طی دوازده روز تجلیل به عمل می آمده است. این بدان سبب بود که از یک نوروز تا نوروز دیگر یک سال می گذرد. از پی هر نوروز دوازده ماه می آید. به منظور اینکه هر دوازده ماه سال را از پیش خیر مقدم گفته و به فال نیک گرفته باشند، یک روز را به نام هر ماه در جشن نوروز می افزودندکه مجموعاً دوازده روزمیشد. روز سیزدهم فروردین را پایان جشن نوروز و روز ستایش و نیاش و سپاسگزاری تعیین نموده بودند. سنت چنین بوده است که در این روز یعنی سیزدهم فروردین (حمل)، خانواده ها به مرغزار ها، لاله زار ها و بوستان هایی می رفتند که عموماً کنار دریا ها و رود خانه ها و جویبار ها واقع می بود. در چنین بستر های سبز و دل انگیز و شاداب طبیعی و در نور آفتاب، بزرگان خانواده ها به طور خاص نماز شکرانه در نمازگاههای سبز طبیعت به پیشگاه خداوند بجا می آوردند و از اهورامزدا (خداوندبزرگ) سال پر برکت، سبزو شادی بخشی را آرزو می نمودند.
هرچند در فرهنگ تازیان روز سیزده روز نحس به شمار می آید حتا عیسویان نیز عدد سیزده را نحس می شمارند. حتا سیزده نفر دور یک سفره جمع نمی آیند. ولی در فرهنگ پاکیزه و عرب نازده مردم خراسان، چون هر یک از روز ها به نام یکی از فرشته های خدا مسما می باشد، بدین لحاظ فرشته ها را نحس نمی خواندند و همه روزهای سال را گرامی می داشتند. به ویژه که سیزدهم هر ماه به نام سرور فرشتگان یعنی تیشتر که فرشتۀ باران و نعمت افزا است، مسما بود. سر زمینهای نوروزی، روز سیزدهم فرودین یا حمل را "سیزده بدر" می گفتند. اکثر از خانواده ها در پیش از اسلام در حوزه تمدنی ما از این روز تجلیل دلنشین و با شکوهی می نمودند. این تجلیل در ذات خود بر پایه بزرگ داشت از دوازده روز جشن نوروز استواربود.
باید گفت، فرهنگ وگاهنامه های نوروزی درتاریخ وادبیات سرزمین کهنسال ما بارنگ وبوی فراوانی نمودارگردیده، وبه گنجینه عظیم و پرغنای ادبیات باستانی وسنتهای سرزمینی مادرآمیخته وبامضمون زنده گی عصروزمان ما بصورت بنیادی پیوند یافته است. نوروز درتاریخ دوره اسلامی حوزه تمدنی ما نیز ازجایگاه وبینشهای بلندی برخورداربود. روایات کتبی درنوروزنامه های ادبی ما چون شاهنامه های ابومنصوری، دقیقی بلخی، خدایی نامک اردشیر بابکان، تاریخ الرسل والملوک ازمحمد بن جریر طبری، تاریخ ابوالفضل بلعمی، شاهنامه فردوسی، آثار اسدی توسی، ابوریحان بیرونی ومنابع دوره های غزنویان، غوریان وسلجوقیان حاکی ازآنست که دردوره اسلامی برخی ازشخصیتهای اسلامی وپادشاهان خراسان زمین، ماموریت اجتماعی خودرا با نوروز آغازکرده اند.
حکمرا نان و شاهان خراسانی، مانند سلا له های سامانیان، غزنویان و سلجوقیان برای بزرگداشت از آیین نوروزی، خدمات قابل قدری انجام داده اند. این خاندانها، آیین نوروزی را با شکوه و جلا ل برگزار میکردند ودانشمندان وشاعران را صله ها وبخشش ها میدادند تا از سال نو و نوروز توصیف نمایند، جشن بگیرند وبزم شاهان را با شعر وسخن، بیارایند. سلطان جلال الدین محمد ملکشاه سلجوقی، به همت دانشمندان، ریاضی دانان ومنجمان عصر خود، تقویم جلالی را سامان داد که بر اساس آن، جشن نوروز را در اول بهار هر سال همزمان با تحویل آفتاب، برپا کنند. سلطان محمود غزنوی، چهار صد شاعر، از جمله عنصری، فرخی وبسیار دیگری را صله میداد تا دربار را از سخن وشعر وهنر بیارایند و نوروز را، گرامی دارند. فرخی در وصف سلطان ونو روز گوید:
بدین شایستگی جشنی، بدین با یستگی روزی
ملک را در جــهان هـر روز، عیدی باد ونوروزی

جغرافیای جهانی نوروز:
درکشورهایی که جشن نوروز بنام نوروز یا مشابه آن برگزار میگردد، شامل کشورهای افغانستان، ایران، تاجیکستان، اوزبکستان، ترکمنستان، آزربایجان، ترکستانات چینی، گرجستان، مناطق کـردنشـين تـرکيه، عـراق، ســوريه، بخـش‌هـايی از پـاکسـتان و هنــدوستان، سراسر خاورمیانه، بالکانات، قزاقستان، تاتارستان، سودان، زنگبار، سراسر قفقاز تا آستراخان، آمریکای شمالی، بنگلادش، بوتان، نیپال و تبت را شامل می‌شود. دراین کشورها نوروز بـه عـنوان جشـن آغاز بـهــار بـرگـزار می‌شـود. هم‌چنين مهــاجران و پناهـنده گان ايـن سـرزمين‌هــا که از بـد حادثه کشـورهای شـان را ترک گـفته‌ و در چهــار گوشـه‌ جهــان پناه برده‌اند، نیزآیین‌های نوروزی را در آن‌جاها مروج ساخته اند. آنها نـوروز را گـاه گـاه بـا برنامه‌‌هــا و بـزم‌هــای مـشـترک گـرامی می‌دارند و آن را فرصتی می‌دانـند برای هـم سـويی و بـازيافـتن يکديگــر. در اکثر این سر زمینها، نـوروزبـاوران، جشـن نـوروز را در همه پيچ و خم‌های تـاريـخ هرگز فراموش نکـردنـد، آنــرا در ميان توفانی از رويداد‌ها پاسـداری کـردنـد و شـاداب تر بـه نسـل‌هــای بعـدی سـپردند.
قابل یاد آوری میباشد که نـوروز از اندک جـشـن‌هــای بـاسـتانی پيش از دوران اسـلام اسـت که تا امروز بـا پوشش گســــترده‌‌ منطـقه‌یی زنده و پرمـايه بـه جا مـانده اسـت و البته يکی از ويـژه گی‌هـای مانده گاری آن تقويت همـبسـتگی و يگانگی، سازگاری زندگی با طبیعت میباشد. درحقیقت پيوند انسـان بـا طـبـيعت، رمز پايداری و راز مـاندگاری و گسترش نـوروز اسـت. انسـان، بـا پايان يافتن شـبهــای سـرد و دلـگير زمسـتان و آمدن بـهــار، زنگارهــای کـهنه را از قلب و انديشـه بر می‌کند و بـا حركت نمـادين "خانه تكانی" کرده وبـا طـبـيعت همگام می‌شـود و اين پيوند در شـعـر و ادبيـات بسیاری ازسـرزمـينهای تمدنی نوروز بازتـاب گـسـترده و وسیع یافته است. گویاجشـن شـادمـانه نوروز بـا آغاز بـهــار، آغاز فـصل کـاشـت هـم‌ زمـان اسـت. نوروز پيام‌آور شـادی و اميد اسـت و خنده بر لب انسـان می‌نشـاند.
اینهم قابل درک است که نـوروز نشـانـه‌ از پيکـار نـور و ظـلمت، نمـاد آفـرينـيـش مجـدد طـبـيعت، رسـتاخـيز بهـار، مـژده‌ شـکـوفه و بـاران، جـشـن تکـابـو و کـار، پيـا‌م آور هـم‌دلـی و همـبستـگی، سـمـبول هـويت فـرهـنگـی و حمـاسـه‌ مـلی مردمانی اسـت که در برابر همه تند بادهای فرهنگ‌بـرانـدازانه و کيـنه‌تـوزانـه، اسـتوار پا برجا مانده و شکوهمندانه بجانب جهانی شدن نوروز به پیش میروند. نوروز پيوند دهنده‌ امروز با ديروز و سازنده فردای مردمان با فرهنگ جهان است. نوروز ريشه در گذشته و نگاه به اينده باورمندان خود دارد. روی همین اصل است که نورز باوران سیع می نمایند این جشن با شکوه و جلال بشری را هویت جهانی بدهند. واز همین جاست که همه ساله سران کشورهایی که به نوروز باور دارند گردهم می‌آیند و این آیین باستانی را گرامی می‌دارند.
هرچند، نوروز در بیشتر کشورهای جهان خاصه خاورمیانه، آسیای میانه، قفقاز، شبه قاره هند و بالکانات جشن گرفته میشود، ولی در ایران، افغانستان، تاجیکستان، ترکمنستان، ترکیه، جمهوری آذربایجان، قرقیزستان، قزاقستان، اوزبکستان، پاکستان و کردستان عراق، جغرافیای پهناور جشن نوروز، همزمانی با بهار طبیعت دارد که دال بر پر میمنتی و مهرورزی نوروز در میان جهانیان میباشد. از همین ارزشها است که نوروز مورد توجه عمیق سازمان ملل و دیگر کشورهای جهان واقع شده است. چنانچه اخیراً نوروز بنابر ابتکار عمل روئسای جمهور سه کشور فارسی زبان ایران، افغانستان و تاجیکستان در بهارسال ۱۳۸۷ در شهر دوشنبه، تاجیکستان و در بهارسال ۱۳۸۸ درشهر مزار شریف، آستان بلخ، افغانستان باشتراک سران کشورهای فارسی زبان ایران، افغانستان و تاجیکستان برگزار شد. در هشتم ماه میزان، مهرماه همان سال یعنی سال (۱۳۸۸) خورشیدی، نوروز توسط سازمان تعلیمی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو)، به عنوان میراث جهانی، به ثبت رسید. به ادامه آن باز به ابتکار عمل مشترک کشورهای ایران، افغانستان، آذربایجان، تاجیکستان، ترکیه، ترکمنستان، قزاقستان و قرقیزستان منحیث کشورهایی که نوروز را در سطح ملی گرامی می‌دارند، قطع نامه یی مبنی بر شناسایی جهانی جشن نوروز ترتیب داده شد. هندوستان، آلبانی و مقدونیه نیز پیش از رای گیری به جمع بانیان قطعنامه پیوستند. گفته میشود، فعالیت های مربوط به این قطعنامه از ماه میزان یا مهر ماه همان سال پس از ثبت عید نوروز بنام میراث جهانی از جانب یونسکو میان کشورهای سر زمین نوروزآغاز یافته بود وایشان بعد از توافق در مورد محتوای پیش نویس آن به رایزنی های گسترده آغاز کرده بودند. متن توافق شده ایشان پس از تر جمه به شش زبان رسمی سازمان ملل متحد در اوایل ماه قوس یا آذرماه 1389 خورشیدی در اختیار کشورهای عضو سازمان ملل قرار داده شده سپس رایزنی های گسترده تری با کشورهای عضو سازمان ملل متحد برای بدست آوردن حمایت عمومی ایشان آغاز گردید. رایزنیها درسی ام ماه دلو یا بهمن ماه پایان یافت و متن قطعنامه به مجمع عمومی سازمان ملل پیش گردید. مجمع عمومی سرانجام در چهارم ماه حوت یا اسفند ماه مطابق (23 فبروری 2010م) موافق به محتوای قطعنامه «روز بین المللی نوروز» را در چارچوب ماده ۴۹ چارتر ملل متحد در دستور کار خود قرار داد و روز اول حمل (اول فروردین) (بیست و یکم مارچ) را به عنوان « روز بین المللی نوروز » به اتفاق آرا به تصویب رسانید. قطعنامه در ۱۷ بند مقدماتی وپنج بند اجرایی تنظیم شده بود. بندهای اجرایی عبارت اند از:

۱- شناسایی اول حمـــل یا فروردین (۲۱ مارچ) به عنوان روز بین المللی نوروز
۲- استقبال از تلاشهای کشورهایی که نوروز را گرامی می‌دارند.
۳- تشویق و آگاه سازی سایر کشورها در مورد نوروز و سازماندهی مراسمی در بزرگداشت نوروز از طروق مقتضی.
۴-درخواست از کشورهایی که نوروز را گرامی می‌دارند برای پژوهش پیرامون تاریخ و سنت‌های نوروزی با هدف انتشار آگاهی در مورد میراث نوروز در میان جامعه بین المللی.
۵- دعوت از کشورهای علاقمند، سازمان ملل متحد، کارگزاریهای تخصصی ملل متحد بویژه یونسکو، صندوق‌ها و برنامه های ملل متحد، سازمانهای بین المللی و منطقه‌یی و سازمانهای غیر دولتی برای شرکت در مراسم نوروزی.

هرچند نوروز در فهرست میراثهای فرهنگی، سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) ثبت شده بود، ولی به سعی وتلاش عناصر خردمند سرزمینهای« نو روز » این پدیده بزرگ تاریخی و فرهنگی از طرف مجمع عمومی ساز مان ملل متحد رسمیت جهانی پیدا کرد وبر اهمیت آن بیش از پیش افزود. چنانچه سازمان ملل در تصویب تاریخی خود افزوده بود که" نوروز برای بیش از ۳۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان، آغاز سال نو است و بیش از سه هزار سال است که درمناطقی از بالکان، منطقه دریای سیاه، قفقاز، آسیای مرکزی و خاورمیانه و نقاط دیگری از جهان جشن گرفته می شود." و همچنان علاوه شده بودکه: " نوروز تنها روزي در تقويم ها نيست، بلکه نوروز فرهنگي عميق و ريشه دار است كه با تمامي اداب و سنن خود هر سال اميد، صلح و خوشبختي براي ميليون ها انسان در سراسر كره خاكی به ارمغان مي آورد."
حادثه شناختن جهان فرهنگی نوروز در سازمان ملل متحد، درست در آستانه پایان هزارمین سال سرایش شاهنامه، با اتفاق آرا تصویب و به‌ عنوان "روز بين‌المللى نوروز" به رسمیت شناخته شد. در اين سند از نوروز به عنوان پيوند دهنده زندگی با طبيعت ياد شده و سازمان ملل متحد از اعضای خويش خواستار برنامه‌ريزی در راستای پاسداری از نوروز گرديده است. ثبت جشن نوروز توسط سازمان ملل متحد در فهرست جشن‌های ماندگار جهاني، تأکيد است بر ارزش‌های جهانی، انسانی و صلح‌آميز اين جشن. بزرگداشــــت نوروز در واقعيت بزرگداشتی است از تاریخ و ارزش‌های تمدن‌های درخشان بشری که در درازنای سده‌‌ها ارزش‌های انسانی را از نسلی به نسلی انتقال می داده اند.
از اینست که پس از ثبت نوروز از طرف یونسکو بحیث میراث فرهنگی و رسمیت یافتن آن از جانب ملل متحد بحیث جشن جهانی، دبیر کل سازمان ملل متحد، کشور کانادا، ایالات متحده امریکا و کشورهای اروپایی از جمله آلمان، انگلستان، پیام هایی به کشورهای سر زمین نوروز فرستاده و این جشن بزرگ ملی را به مردمان کشورهای ایشان تبریک گفته، امید واری نشان دادند که این حادثه جهانی میتواند قدمهای بلند و استواری در راه شگوفایی فرهنگی و گسترش فرهنگ صلح و همدیگر شناسی در بین کشورهای جهان ایجاد نماید.
چنانچه در گوشه یی از پیام بانکی مون دبیر کل سازمان ملل متحد که روز چهارشنبه، 26 حمل یا(اسفندماه) (17 مارچ) همان سال، به کشورهای سر زمینهای نورز، فرستاده بود، او تصمیم مجمع عمومی سازمان ملل مبنی بر شناسایی 21 مارچ به عنوان روز بین المللی نوروز را نه تنها به عنوان یک جشن منطقه یی، بلکه یک جشن جهانی توصیف کرده است. او گفته است: "برای هزاران سال، هنگام گذر خورشید از صفحه استوا و آغاز فصل بهار در نیمکره شمالی، ساکنان شبه جزیره بالکان، حوزه دریای سیاه، منطقه قفقاز، آسیای مرکزی، خاورمیانه و مناطق دیگر مراسم سنتی خاص خود را در بزرگداشت نوروز برگذار کرده اند. ایشان مراسم و مناسک نوروزی را، از رنگ آمیزی خانه ها تا دید و بازدید آشنایان و تدارک خوراکی های ویژه آن، با روحیه نو شدن در آمیخته اند، نه تنها برای برگزار کنندگان این مراسم، بلکه برای همگان موسومی الهام بخش بوده است."
دبیرکل سازمان ملل در ادامه پیام خود علاوه کرده است "در حالیکه ما نخستین مناسبت بین المللی نوروز را گرامی می داریم، امیدواریم کشورها و ملت ها در سرتاسر جهان با تفکر در تاریخ این جشن و سنت های این جشن، در پیشبرد هماهنگی با جهان طبیعت و گسترش صلح و وفاق جهانی بکوشند."
همچنان، درهمان هفته مجلس نمایندگان آمریکا با صدور قطعنامه یی از اهمیت فرهنگی و تاریخی" نوروز سخن گفته و به رسمیت شناختن آن را به مردمان سرزمینهای نوروز و همه کسانی که آن را جشن می گیرند تبریک گفتند. به تعقیب آن هیلری کلنتن، وزیر امور خارجه آمریکا، با صدور بیانیه یی نوروز را به کشورهای سر زمین نورزی و سایرکشورهایی که این عید را جشن می گیرند، تبریک گفت. او گفت: "به نمایندگی از طرف مردم آمریکا بهترین آروزها را به تمام کسانی که در سراسر دنیا نوروز را جشن می گیرند، تقدیم می کنم" کلنتن گفت: "نوروز برای ایرانی ها، افغانستانیها، کردها، آذری ها و مردم آسیای میانه آغاز سال جدید و مملو از وعده ها و فرصت های تازه است" خانم کلنتن همچنان نوروز را فرصتی مناسب برای یادآوری این موضوع دانست که آینده یی صلح آمیز و پر رونق که آرمان مشترک همه انسان هاست و حقوق بشر و آزادی های اساسی که حق مسلم انسان هاست، برآورده می شود. " باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، نیز در پیامی ویدئویی به مناسبت فرارسیدن نوروز این عید را به مردم ایران، افغانستان، تاجیکستان وسایر کشورهای سر زمینهای نوروزی تبریک گفت...."
ونیز مجلس نمایندگان آمریکا قطعنامه یی تصویب کرد که درآن ضمن به رسمیت شناختن اهمیت تاریخی و فرهنگی نوروز به عنوان قدیمی ترین عید آریایی ها، این روز را به همه افرادی که آن را جشن می گیرند، تبریک گفت. به ادامه آن سناتور جان کری، رئیس کمیته روابط خارجی مجلس سنا، با انتشار بیانیه یی، فرارسیدن نوروز را به مردمان نوروز باور آمریکا تبریک گفت و آن را فرصتی برای نو شدن و ایجاد امید نام برد.
مایکل هوندا، یکی از نمایندگان ایالت کالیفرنیای ایالات متحده در کنگره امریکاکه یکی ازتهیه کننده اصلی قطعنامه به کنگره آن کشور بود، بتاریخ ۲۴ حوت (اسفند) (۱۵ مارچ) در صحن مجلس نمایندگان امریکا گفت: "برای همه آمریکائیان ایرانی تبار، افغانستانی تبار، تاجیک تبار و تمام مردمی که نوروز را جشن می گیرند سال جدید پر رونقی آرزو می کنم." نماینده کالیفرنیا گفت: "این جشن باستانی از گزند قرن ها اختلافات دینی و رقابت های سیاسی مصون مانده است. مردم اقوام مختلف با اعتقادات دینی متفاوت نوروز را جشن می گیرند." او گفت: علاوه بر ایران، افغانستان و تاجیکستان، نوروز در چندین کشور دیگراز جمله جمهوری آذربایجان، اوزبکستان، قزاقستان، پاکستان و ترکیه نیز جشن گرفته می شود. در قطعنامه نوروزی مجلس نماینده گان ایالات متحده امریکا آمده است: "بیش از ۳۰۰ میلیون نفر در جهان از جمله در آمریکا، ایران، افغانستان، تاجیکستان و کشورهای آسیای میانه، جنوب آسیا، قفقاز و مناطق دریای سیاه و بالکان نوروز را جشن می گیرند."
جودی بیگرت، از نمایندگان ایالت ایلونای، ایالات متحده امریکا نیز گفت: مهم است که در آستانه نوروز از سهمی که نوروز باوران در جامعه آمریکا داشته اند قدردانی شود.او گفت: "ایرانی تبارها، افغانستانیها و تاجیکستانیها بافت اجتماعی و اقتصادی جامعه آمریکا را غنی کرده اند."
بادامه ایالات متحده امریکا، وزیر خارجه انگلستان آقای میلیبند نیز از برگزاری عید جهانی نوروز قدردانی کرده اظهارداشت که برای بسیاری از کشورهای سرزمین نوروزی، سال گذشته سالی دشواری بود، اما نوروز سال 1389 آغاز دوباره است." او ابراز امیدواری کرد که آرزوهای مردم کشورهای نورز باوران در سال جدید برآورده شود و آنها بتوانند خواسته های خود را برای آینده، به طور آزادانه بیان کنند. آقای میلیبند نوروز را جشنی با قدامت بیش از ۳۰۰۰ سال خواند که مردم در آن به استقبال بهار می‌روند و تغییر طبیعت را نظاره می کنند. او با اشاره به جشن گرفتن نوروز توسط فارسی زبانان بریتانیایی گفت که پیوندهای شخصی میان این کشورها و بریتانیا مثل همیشه محکم می ماند."
تا آنجا که مشاهده میشود، اکثرکشورهای اروپایی، امريکا و کانادا یکی بعد دیگری نوروز را به‌ رسميت شناخته و آنرا در چهارچوب برنامه‌های ويژه کشوری خود برگزار و شماری از رهبران کشورها و نهادهای بین المللی به مناسبت این جشن جهانی پيام‌های نوروزی به رهبران کشورهای سرزمینهای نوروزی می‌فرستند. امروز از برکت تکنولوژی پيشرفته، صدها ترانه و سرود، موزيک و فيلم، شعر و مقاله در اينترنت، يوتيوب و فيس بوک در رابطه به نوروز قابل دسترسی است، رسانه‌های جهانی برنامه‌های ويژه‌ نوروزی پخش می‌کنند که اين همه نيز به جهانی شدن نوروز مدد بيشتر می‌رساند و موجب تقويت بيشتر همگرايي ملت‌هاي منطقه می‌شود.
بر روال همیشگی و مبنی بر تائید و تصویب سازمان جهانی اینک حالا هر ساله یکی از کشورهای اصلی سرزمین نوروز، میزبان جشن جهانی نوروز میشوند و دانشمندان و ستاره شناسان مشهور جهان بشمول فرهنگیان و دانشمندان کشورهای جهان گردهم می آیند و ازین روز تاریخی جهانی تجلیل بعمل می آورند. چنانچه پس از وقوع حادثه بس مهم و جهان فرهنگی (21 مارچ 2010م) در سازمان ملل متحد، نخستین دوره «جشن جهانی نوروز» در هفتم(حمل) فروردین ۱۳۸۹ در تهران برگزار شد. در این جشن، روئسای‌جمهور ایران، افغانستان، تاجیکستان، ترکمنستان و عراق؛ وزیر امور خارجه جمهوری آذربایجان و معاون نخست‌ وزیر ترکیه حضور داشتند. علاوه بر این سفیران کشورهای سرزمینهای نوروز در این همایش شرکت کردند. دومین دوره جشن جهانی نوروزقرار بود در شیراز انجام شود که به دلیل مخالفتهایی انجام نشد و این دوره در ۷ فروردین ۱۳۹۰ در سعدآباد تهران برگزار گردید. در این نشست مقر دبیرخانه نوروز در تهران تشکیل شد. در این جشن نیز روئسای جمهور ایران، تاجیکستان، عراق، افغانستان، ارمنستان و ترکمنستان، معاون اول، رییس دفتر و مشاور ارشد رییس جمهور ایران، رییس مجلس پاکستان، معاون رییس جمهور زنگبار، معاونین نخست وزیران ترکیه و آذربایجان، وزرای خارجه لبنان و عمان، وزیر بهداشت، رفاه و خانواده هند، وزیر فرهنگ قرقیزستان، معاون رییس مجلس قزاقستان، دبیرکل سازمان اکو و سفریران اوزبکستان و سنگاپور حضور داشتند. دوره سوم جشن جهانی نوروز به پیشنهاد امامعلی رحمان رییس‌جمهور تاجیکستان و رهبر راستین تاجیکان و فارسی زبانان جهان مقرر شد در فروردین (حمل) سال ۱۳۹۱ درشهر دوشنبه، تاجیکستان برگزار گرددکه اینک در آستانه آن قرار داریم.

کلام آخر ایکه:
هر سالی که از نوروز می‌گذرد نوروز بیشترجهانی‌تر می‌شود، گستره و ژرفای نوروزستان فزونی می‌يابد و کشورهای تازه آنرا جشن می‌گیرند. گرجستان اعلام داشت که نوروز را از اين پس جشن می‌گيرد و بيست و يکم مارچ تعطيل همگانی است. قزاقستان به جای يک روز سه روز رخصتی عمومی اعلان کرد. با پیوستن بسیاری از کشورها و مردمان دیگر جهان به شادمانی‌های این جشن، حالا نوروز از آن همه کسانی است که آن را جشن می‌گیرند. چـه زيـبا و گــورا اسـت که نـوروز، به هـمـت و تلاش نـوروز بـاوران و اهـل نـظر و سـياسـت بـه بزرگ‌ترين رويداد تـقويـم سـالانه‌ كشـور های نوروز باور بدل شــود.
در اینجا بی مناسبت نمیبینیم که برای هرچه بهتر وگرامی داشت از جشن با شکوه و جهانی نوروز، سفارش نمایم که کشورهای سرزمین نوروز دربزرگداشت و ارزش گزاری به جشن جهانی نوروز بایست بیشتر از پیش اعتبار و توجه مبذول دارند. تا جایی که آگاهی داریم کشورهای زیادی باین موضوع دقت کرده اند. چنانچه رخصتیهای جشن نوروز در ايران زياده از يک هفته، در تاجيکسـتان تا پنج روز، در قزاقستان سه روز، در آذربايجان دو روز، ... رسماً رخصتی عمومی میباشد. اما هستند کشورهایی در حوزه تمدنی نوروز که تا اکنون باین موضوع توجه نکرده و در آن کشورها تا هنوزرخصتی جشن نوروز یک روز می باشد. بناً برای احترام باین جشن با شکوه جهانی پیشنهاد می نمایم که:
1) مردمان حوزه تمدنی مـا (از هر تيره و تباری که باشند) نـوروز را از سـاليان درازی بـه عـنوان جشـن بـاسـتانی و مردمی، ميهنی وهمگـانی جشن میگیرند، امـا دريغا که نگهداری و پشتيبانی قانـونی از نـوروز در قانـون بعضی از کشورهای سر زمین نوروز از جمله افغانسـتان بـه عـنوان جشـن ملی ثبت نگردیده اسـت، ایجاب می نماید درین سرزمینها نیز به پیروی از سایر کشورهای سر زمین نوروز در قانونی ساختن این جشن ملی مبادرت ورزیده شود.
دوم) در بعضی ازکشورهای سر زمین نوروز، از جمله افغانسـتان به مناسـبت جشن نوروز باسـتانی يک روز رخصتی عمومی اسـت که با وزن و شکوه و اهمیت جهانی جشن نوروز خیلیها ناچیز میباشد. از نظر ما ایجاب می نماید، افغانستان وسایر کشورهایی که تا حال باین موضوع فکر نکرده اند، در مورد دقت بیشتر کرده دست‌کم سه روز رخصتی عمومی اعلان نمایند.
سـوم) اکثر کشورهای سرزمین نوروز از جمله افغانستان هیچگونه نام‌گذاری، خيابان‌ها، محل‌ها، دبستان‌ها، دبيرستان‌ها، و...و را به نام نورز مسما نکرده و هیچ محلی بنام نوروزگاه در شهرهای بزرگ و کوچک کشورهای سرزمین نوروز بچشم نمی خورد. از نظر ما شامل ساختن نوروز، پيشنه و جايگاه‌ آن، آيين و اداب آن درنصاب درسی کشورهای سر زمین نوروز امرضروری ولازمی بحساب می آید.
چهارم) در حـاليکه جغـرافيای نوروز روز تا روز مناطق و حوزه های بزرگ بیشترجهان را پوشانیده می رود کشورهای سرزمین نوروز تا هنـوز "اطلـس جغـرافـيای نـوروز" را تدوین نکرده اند. بـاورما برايـن اسـت که تأسیس مـوزيم نـوروز در سـطح ملی و بين‌المللی و تنظيم وترتيب اطلـس نـوروز از ارزشهای گران وزنی میباشند که میتوانند شکوه و جلال جهانی نوروز را دو چندان ساخته مردمان بیشتر و بیشتری را باین عید جهانی شیفته سازند.
پنجم) از نظر ما بـازنـگری و بـازانـديشی بـر آيـين و آداب نـوروزی نياز حال و آيـنده اسـت. از ايـن رو مفيد اسـت که نگـاهی تازه انســان‌شـناخـتی بر اســطوره‌شـناسی نـوروز افگـنده شود و در زمينه‌ پـيشيـنه و ريـشـه، آداب و آيـين نـوروزی و تاثـيرات آن بـه روان و فرهنگ جامعه، پژوهـش و مطالعات تازه انجام داده شود. اميد برايـن اسـت که به همت و تلاش پـژوهـشـگـران و جامعه‌شـناسـان در حوزه‌هــای بـالا بـا اسـتفاده از متون معـتبر تـاريـخی و پژوهـش‌هـای ميدانی مطالعات و بررسی هــای تازه انجام يابد.
ششم) بـرگـزاری بـزمهای شـعـرهای نوروزی، داسـتان، طنـز، پـژوهـش و نمـايشـگاه‌ نقاشـی، فـيلم، عکـس، کارهــای دسـتی و...و پيش از همه توسط نهادهای فرهنگی در ميان کشورهای منطقه از جمله ميان سه کشور فارسی‌زبان همراه بـا پيش‌کش کردن جايزه‌هــای نـوروزی بـه بـهترين‌هــا، از يکـسـو ظرفيت و توانايی پديده‌ طبيعی ـ انسـانی نـوروز را نمـايان می‌سـازد و از سـوی ديگر موجب شـگوفايی و درخشـش هويت فـرهـنگـی و معـنـوی مردمان مـا می‌کــردد.
هفتم) این وظیفه ما و سایر قلم بدستان و چیز فهمان سر زمینهای نوروز است که در تقويت هرچه بیشتر هویت و شهرت فزاینده نوروز در میان مردمان جهان تلاش مشترک همه جانبه نمائیم. یقین کامل داریم با استفاده از سایتهای انترنتی و وسایل برقی فعلی که مغز جهان را بدست خود گرفته است میتوانیم هرچه بيشتر ارتباط نوروز باوران را با جامعه جهانی بيشتر بايسته تر و شايسته‌تر ساخته سکوی والای نوروز را در بین همه مردمان جهان بهتر و خوبتر تثبیت نمائیم.
پس بیائید، با ایفای این پیشنهاد ها و بسا ارزوهای دیگر، این روز خجسته را همیشه گرامی داریم و روح نیاکان مانرا که تحفه گران ارزشی بما و جهانیان به میراث گذاشته اند، شاد سازیم.

هر روز تان نوروز، نوروزتان پیروز
بادرودفراوان بر شما نورز باوران    
___________________________________________________________

منابع:
1)    نجم کاویانی. جايگاه والای نوروز در جشنهای قدیم آریایی. تارنمای خاوران.
2)    سراج الدین ادیب.نوروز برای بیش از ۳۰۰ میلیون نفر در جهان. تارنمای خاوران.
3)    اسکندر فیروز. نورز و سیاست ورزی دولت تاجیکستان. تارنمای بی بی سی.
4)    دیپلوم انجینر محمد لطیف حیدری تاواخی. تجلیــل جشــن نــوروز در کیــف، اوکــراین. تارنمای خاوران.
5)     پروفیسور رسول رهین. جشن نوروز در تقویم آریایی. فصلنامه آریانای برونمرزی. ســـال سیزدهم، شماره اول(حمل 1390) ص8 - 14
6)    لطیف کریمی استالفی. بهار در راهست. تارنمای خاوران.
7)    ویکی‌پدیا، دانشنامه آزاد. نوروز. تارنمای ویکی پیدیا.
8)    محمد اصغر عبادی. نوروز وسال نومبا رک! تارنمای خاوران.
9)    پیام نوروزی وزیر امور خارجه بریتانیا. تارنمای بی بی سی.
10)    ویکی‌پدیا، دانشنامه آزاد. جشن جهانی نوروز. تارنمای ویکی پیدیا.
11)    خلیل الرحمن سلحشور ژورنالست و تحلیلگر. جهــانی کــردن نــوروز از ســوی ســازمـــان مــلل و واکنشــهای
بــی معنـــی ایـــرانیــان. تارنمای خاوران.
12)    بشیر افضلیار.جشــن نــوروز، آمــدن بهــار و جشـن دهقــان. تارنمای خاوران.
13)    داکتر علام محمد دستگیر. نوروز1389. تارنمای خاوران
14)    ع.رستمی. نوروز راگرامی داشــــــــت. تارنمای خاوران.
15)    دکتر صاحبنظر مرادی.نـــوروز بــــاز هـــم مــی آیـــد. تارنمای خاوران.
16)    ایوب آروین. نوروزو چالش‌های سیاسی و مذهبی در افغانستان. تارنمای بی بی سی.
17)    مسعود بهنود روزنامه نگار مستقل.این همه تغییر، هنوز نوروز است. تارنمای بی بی سی.
18)    سید حسین موسوی گیل مارد. تاریخچه نوروز باستانی از نگاهی دیگر.
19)    دستگیر نایل. زکوی یار می آید، نسیم باد نو روزی. تارنمای آریایی.
20)    عبدالحی سحر. روز و رسوم نوروزی در پاکستان. تارنمای خاوران
21)    نجم کاویانی. نوروز، جشن جهانی. فصلنامه آریانای برونمرزی. سال سیزدهم، شماره اول (حمل 1390) ص 3 - 7


Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

آخرین به روز رسانی در دوشنبه ، 5 فروردين 1392 ، 13:53
 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 362

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 180 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.