در حاشیۀ برگزاری همایشِ دوروزۀ کانونِ مطالعات و پژوهش های خراسان

نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

پیامها و گزارشات - نامــه هــای رســیده

نوشته شده توسط مهندس شاه امیر فروغ

چهارشنبه ، 9 دی 1388 ، 09:55

مهندس شاه امیر فروغ صبحِ روز جمعه بیست و هفتم آذرماه، فـراخوانی را که از طــریقِ سایتِ وزینِ خاوران بتاریـخِ هجدهــمِ آذرمـاه، ساعتِ بیست و یک و چهـل و هفت دقیقه به وقتِ اروپای مرکزی « بیست و چهل و هفت دقیقه به وقتِ لندن » در معـرضِ دیدِ علاقه منــدان قـرار گرفته بود و قبلاً بتاریخِ پنجشنبه نوزدهــمِ آذرماه آنرا مطالعه نموده بودم، بارِ دیگر با دقت و تأمل از نظر گذراندم.

موضوعِ این فراخوان زیرِ عنوانِ (سیمینار دو روزۀ بین المللی کانون مطالعات و پژوهش های خراسـان در لندن) جهتِ بررسی و نقد در موردِ برگزاری انتخاباتِ ریاست جمهوری افغانستان برای دومین بار، با اشتراکِ کارشناسان، پژوهشگران و تحلیلگران سیاسی از(افغانستــان و سایـر کشورهای اروپایی) در اواسط ماه دسامبر 2009 در شهر لندن، اعلام گردیده بود.

با توجه به اینکه چنین کانون هـایی، مثلاً مــراکزِ علمی و اکادمیک به حساب می آیند، بایستی اعــلامیه ها و آگهی های شان هم اندیشمندانه و با تأمل نگاشته شود نه سطحی ودر حدِ مبتدیان. بطورِ مثال در این فراخوان، جمـلۀ « افغانستان و سایـر کشور های اروپایی » چنین معنی میدهد که افغانستــان جــزء یکی از کشورهای اروپایی میباشد نه کشوری آزاد و مستقل. لهذا چنین خبط هایی از سیاسیــون و کارشناسانِ مسایلِ سیاسی و بین المللی بعید به نظر میـرسد، منظور اینکه اگر این جمله چنین نگاشته می شد:

[افغانستــان و چند کشور اروپایی ] یا [ افغانستــان و سایــر کشور ها] در این صورت نــویسنده هــم به مقصودِ دلخــواه میرسید و هم معنی جمله، مغشوش نمی گردید.

هدفِ دیگرِ حقیر از انتخابِ این جمله، یاد آوری انتقادی میباشد که یکی از بزرگانِ فعالِ این کانـون، در یکی از نوشته های شان از عنوانِ کتاب « افغانستان در مسیر تاریخ » نمـوده و مینویسنــد:

(افغانستــان « پاکستــان » در مسیـر تاریخ یعنی چه؟) که منظــورِ ایشــان از آوردنِ اسـمِ پاکستــان در کنارِ اســمِ افغانستان، مترادف شناختنِ واژۀ « افغانستــان » با کشورِ « پاکستــان » میباشد که اگر چنین است و ایشان به این حرف اعتقاد دارند، چرا با اسمِ همایش که « بـررسی و نقــدِ دومین دورۀ انتخــاباتِ ریاست جمهوری افغانستان» نام نهاده شده، مخالفت نکرده و آنرا [ انتخاباتِ ریاست جمهوری افغانستان «پاکستان» نمی خوانند؟ و یا « نقد و بررسی دومین انتخاباتِ ریاست جمهوری خراسان » نمی گویند؟ ] ضمناً نکتۀ قابل تأمل اینکه مقاله یی را که ایشان در این سیمینار قرائت فــرمــودند زیر عنــوانِ متضاد با عقیدۀ شان یعنی (بحثی پیرامون زمینه های برگزاری انتخابات سالم در « افغانستان ») تهیه گردیده بود.

موردِ سوم اینکه یکی دیگر از عزیـزانِ فعالِ این کانون، درهمایشی زیرعنوانِ «معرفی فرهنگ و زبان کشور در لنــدن » که بنده هم افتخــارِ حضور در این همــایش را داشتــم و نوشته یی زیر عنوانِ « بحثی پیرامونِ بازسازی فــرهنگ و ادب پارسی » را به خوانش گرفتم و در قسمتــی از این مقاله از « تــاریخ ادبیات افغانستان » و « افغانستــان در مسیر تاریخ » تألیفِ زنده یاد غبــار، ذکـری بمیان آمـده بود و این بزرگوار هم حضور داشتند، هنگامِ پرسش و پاسخ، حقیر را موردِ خطاب قرار داده و چنین سؤال نمودند (هدفِ مرحـوم غبـار از انتخابِ عنوانِ کتابِ شان یعنی « افغانستان » در مسیـر تاریـخ چه میباشد؟) که متأسفانه به دلیلِ ختمِ زمانِ همایش و اعلامِ پایانِ وقتِ قانونی توسط برگـزار کنندۀ این گـردهمایی، مجالی پیش نیامد تا به ایـن سـؤال پاسخ داده شود. حالا این سؤال پیش می آید که آیا هدفِ کانونِ «خراسـان ! » و تائید این عزیز از انتخابِ عنـوانِ « افغانستان !! » در این سیمینار چه میباشد؟ در حالیکه ایشــان هــم عنوان مقالۀ شانرا که در این سیمینار قرائت فرمودند (ریشه یابی مؤلفه های مشروعیت در «افغانستان» و قوام مشروعیت دموکراتیک از طریق انتخابات) گذاشته اند. به هرصورت اینگونه حـرفها و حدیثها، انسان را بیاد مَثَلِ معروفِ « یک بام و دو هوا » می اندازد، بدین معنی که به عقیدۀ این بزرگواران، از کلمۀ «افغانستــان» که هــم در زمانِ تألیف آثار شادروان غبــار و هـــم در حال حاضر بر این سرزمین اطلاق میشود، کسانی می توانند استفاده نمایند ولی کسانی دیگر مجاز به استفــاده از آن نمی باشند و اگر این نام را بکار بندند، گناهی است بزرگ و نابخشودنی !

البته هدفِ حقیر از یادآوری مواردِ فوق، مته لای خشخاش گذاشتن نیست ولی دوگانگی در طرز تفکـر و عدمِ انتخابِ « هــدفِ مشخص »، از شاخی به شاخی پـــریدن یا بی مورد دیگران را ببادِ انتقاد گرفتن، انسانِ متعهد را وادار به عکس العمـل مینماید. مثلاً نامبــردگان بدونِ تأمــل و دقــت در انتخابِ زنـده یاد غباراز واژۀ « افغانستــان » در آثار شان، این بزرگوار را مورد انتقاد قرار میدهند، در حالیکه این ابر مرد در اثرِ معروف شان « افغانستان در مسیر تاریخ » به صورت واضح مینویسند که این نام یعنی کلمۀ « افغانستان » توسط بیگانگان و ایادی داخلی شان بــرای از بین بردنِ هویت و فرهنگِ این مرز و بوم، روی کشور گذاشته شده چنانچه مینویسند: [ قدیمی ترین نام افغانستــان که از عهـد اوستا یعنی هزار سال قبل از میلاد تا قرن پنجم میلادی در طول یکنیم هزار سال برین مملکت اطلاق میشد، نام « آریانا » بود... بعد از قرن سوم میلادی کلمۀ « خراسان » که در معنی مشرق و مطلع آفتاب است پیدا شد و از قـرن پنجم میلادی تا قــرن نوزدهــم مسیحی در طی یکنیم هزار سال نام مملکت افغانستــان بشمار میرفت. در قــرن نوزدهــم خــراسان جای خودش را به اسم تازۀ « افغانستان » گذاشت... در قرن چهاردهم این اسم « افغان یا اوغان » مخصوص علاقۀ تخت سلیمان و ماحول آن در مشرق کشور بود... بالاخره در قرن نوزدهم نام « افغانستان » به صفت نام رسمی کشور قــرار گـرفت. « ص 9 ج اول » ] پس این عنوان یعنی « افغانستــان در مسیر تاریخ » اسمی است با مسمی که جهت این اثرِ پُر ارج انتخاب گردیده چون این عنوان بصورت شفاف مسیر پُر فراز و فرودِ تاریخی کشور و مدنیت، فرهنگ، ادب و نـام هایی را که از گذشته های دور تا به امروز بر این سرزمین اطــلاق میشده تا به اسم بــی مسمـای « افغانستــان » رسیده و دلیلِ ایــن تغیر نام و تـوطئه های پشت پــرده که در ورای این تغیر نام مـد نظــر بــوده، روشن میسازد. لهذا به این بزرگواران با استفاده از بیتِ معروفی از یکی از غزل هــای استــادِ سخــن « مولانا بیدلِ دهلوی » باید گفت:

سخـن بـه خــاک مینــداز و در تأمــل کــوش

به رشته یی که گهر می کشی، دو سر دارد

بگذریم و به اصل مطلب بپدازیم: در قسمتــی از این فراخـوان چنین آمده (مقالات وبحث های ارائه شده در این سیمینار به صورت کتابی در داخل افغانستـان ! « نه مثـلاً خراسـان یا کشور » از سوی کانون به نشر میرسد. دبیرخانۀ کانون از تمام نویسندگان و تحلیلگران کشور خواهشمند است تـا مقــالات و دیدگاه هــای خویش را به ایمیل آدرس کانون ارسال نمایند تا در سیمینار قرائت و در کتاب به چاپ برسد.) ولی از زمان و محل برگزاری، همچنان محدودۀ زمانی که تا آن تاریخ بتوان نوشته ها را به دبیرخانۀ کانون ارسال کرد، خبری نیست. درحالیکه جهتِ برگزاری هر سیمیناری، محدودۀ زمانی جهت ارسالِ مطالب، هچنین تاریخ و محل برگزاری همایش، حد اقل یکماه قبل از برگـزاری اعلام میگردد. به هر صورت موضوعی که قابلِ تأمل و درنگ میباشد این است که آیا میشود سیمیناری فقط دو روز بعد از فراخـوان،

برگزار گردد؟ آیا شرکت کنندگان میتوانند در این محدودۀ زمانی دو روزه هم نسبت به تهیۀ مقالــه، تهیۀ بلیط جهت مسافرت و رزرو جا در کشور مقصد اقدام نمایند؟

برای روشن شدن مطلب، توجه خوانندگانِ ارجمند را به گزارشی از کــانونِ مطالعات و پــژوهش هــای خــراسان که به تاریخ بیست و ششم آذرماه ساعتِ سیــزده و بیست و دو دقیقه به وقـتِ اروپای غــربی از طریقِ سایت وزینِ خاوران، در معرض دیدِ خوانندگانِ گــرامی قـــرار گــرفت، جلب می نمایم: در این گزارش آمده (گــزارش مختصر سیمینار دو روزۀ بین المللی کانون مطالعات و پــژوهشهای خراسان در بارۀ « نقد و بررسی دومین انتخابات ریاست جمهوری افغانستــان » در لنـدن مـورخ 12 – 13 دسمبــر 2009) یعنی اینکه این سیمینار روز های بیست و یکم و بیست دومِ آذرماه یا به عبـارت دیگر دو روز بعد از فراخوانِ عمومی، برگزار گردید. پس پُر واضح است که در این سیمینار فقط هم میهنانی شرکت داشتند که از کشور های مختلف محلِ سکونت شان، آنهم به دعوتِ کــانون و با آمادگی قبلی حضور بهـم رسانیده بودند، نه شرکت کنندگانی از مللِ دیگرِ جهان یعنی این همایش نه بین المللی بل سیمینـاری کاملاً « افغانستـانی !! » بود آنهم نه با اشتراکِ نمایندگانی از همه اقشارِ آن. چون واژۀ « بین المـللی » را در فرهنگِ لغت « اشتراکِ ملتهای مختلف یا همۀ ملت ها » معنی کــرده اند نه « اشتــراکِ نمایندگــانِ ملتی واحد که به دلایلی در کشور های مختلفِ جهان زندگی می نمایند. »

در پایانِ عرایضم، با عذرخواهی از برگزارکنندگانِ این همایش، به دلیلِ جسارتِ حقیر در روشن نمودنِ بعضی حقایق، به عرضِ این بزرگواران میرساند که در سیمینار ها و کنفرانس های بعدی کانون، مواردِ فوق را در نظر داشته باشند در غیر آن این گونه سیمینار هــا تداعــی کنندۀ ضرب المثل معــروفِ (خود گویم و خود خندم – عجب مردِ هنرمندم) خواهد بود.

با عرض ادب

مهندس شاه امیر فروغ

نوزدهم دسامبر 2009 - لندن